Khai Vấn GIEO

Tư Duy Đủ: Bước Đi Can Đảm Trong Hành Trình Phát Triển

Chúng ta thường chọn những điều quen thuộc vì nó mang lại cảm giác an toàn, như một mái nhà ấm áp che chở khỏi những bão giông ngoài kia. Thế nhưng, trong sâu thẳm mỗi chúng ta luôn có một tiếng gọi – tiếng gọi của sự phát triển, thôi thúc ta bước ra ngoài và khám phá cuộc sống, dù đôi khi điều đó khiến ta chao đảo và bất an. Những vết thương từ quá khứ, hay những nỗi đau từ thế hệ trước, nhiều khi kéo chúng ta lại, khiến ta nhìn vào những mất mát, lo xa và tìm cách phòng ngừa rủi ro.

Trong cuộc sống, ta dễ bị cuốn vào vòng xoáy của việc đáp ứng nhu cầu, tìm cách lấp đầy những khoảng trống hoặc giành giật lấy điều gì đó để không bị bỏ lại phía sau. Ta thường loay hoay với việc “giải quyết vấn đề,” cố gắng tìm ra nguyên nhân cốt lõi để vá lại những thiếu hụt. Điều đó không sai, nhưng nếu cứ mãi nhìn vào những gì chưa có, ta vô tình để mất đi sự an vui trong phút giây hiện tại.

Nhưng cuộc đời không chỉ có một lối đi như vậy. Ta có thể chọn một cách tiếp cận khác: Tư duy đủ. Đây không phải là sự thoả hiệp hay chấp nhận từ bỏ ước mơ, mà là nhận ra rằng, ngay tại khoảnh khắc này, ta đã có đủ những gì cần thiết để tiếp tục bước đi. Cảm nhận về sự đủ là một bản hòa âm giữa việc nhận ra "chất vàng" trong mỗi người, được đúc kết từ những trải nghiệm quá khứ, và khát vọng hướng đến tương lai.

Điều kỳ diệu nhất là ở khoảnh khắc ta dám bước vào vùng không biết, chấp nhận những điều chưa chắc chắn với trái tim hiện diện và can đảm. Chúng ta không cần phải nhìn thấy toàn bộ con đường phía trước, chỉ cần tin vào bước chân tiếp theo của mình. Mỗi bước đi, dù nhỏ, đều mang ý nghĩa quan trọng. Đó là sự khẳng định rằng ta đang sống đúng với nhịp đập của trái tim, đang "trở về" với phiên bản rực rỡ nhất của chính mình.

Khi cảm thấy hoang mang trước ngã rẽ cuộc đời, hãy cho mình một chút thời gian để lắng lại. Hãy tự hỏi: “Tôi cần trải nghiệm điều gì để sự đủ đầy trong tôi được hiển lộ?” Câu hỏi này giúp bạn không chỉ kết nối với bản thân, mà còn nhận ra rằng bạn đã đủ – ngay trong khoảnh khắc này.

Tư duy đủ không phải là một triết lý xa vời, mà là một lối sống xuất phát từ tình yêu thương và sự trân trọng bản thân. Khi bạn biết rằng mình đã đủ, bạn sẽ tìm thấy sức mạnh để bước tiếp – không phải vì muốn lấp đầy khoảng trống, mà vì bạn biết rằng mỗi bước chân của mình đang tạo nên sự tiến hoá, cho chính mình và giống loài.

Hãy tin rằng, bạn đủ – đủ để bắt đầu, đủ để tiếp tục, và đủ để trở thành phiên bản rực rỡ nhất của chính mình.

[TRĂNG SOI BÓNG NƯỚC]

Niềm vui của nghề khai vấn là được tiếp xúc và học hỏi từ nhiều khách hàng. Mỗi người khách lại chọn sống cuộc đời mình qua lăng kính của những câu chuyện kể khác nhau. Cốt truyện lại thường buồn nhiều hơn vui. Niềm vui thì luôn qua mau, mà nỗi buồn luôn là cái gì đó rất...khắc khoải. Nó hằn một cách đậm nét vào từng thớ thịt, hơi thở, lời nói của mỗi người, và cách họ nhìn về cuộc sống. Chắc vì thế mà cụ Nguyễn Du bảo là: "Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ."

Nhưng đằng sau tất cả những câu chuyện kể ấy là gì? Là một mong muốn được hạnh phúc, một khát khao được sống đời trọn vẹn với chính mình.

Và điều gì ngăn trở họ đến gần với mong muốn đó? Là sự thân thuộc với trải nghiệm cũ, là sự bơ vơ khi rời xa nỗi buồn của mình. Chúng ta sợ nỗi buồn và có khuynh hướng nghĩ rằng mình chưa đủ để đối diện với nó. Nhưng có lẽ chúng ta lại càng sợ hơn khi không biết mình sẽ như thế nào vào cái ngày mà nỗi buồn chợt không còn bên cạnh ta nữa.

Bên ngoài cuộc sống chúng ta thường buộc phải vội vã trong lối sinh hoạt, trong công việc và trong cả các mối quan hệ. Chúng ta thiếu cơ hội để ngồi lại để tái lập lại truyền thông với chính mình. Và hỏi thử xem là mình cảm thấy thế nào? Mình mong muốn điều gì? Mình muốn trở thành phiên bản rực rỡ của mình như thế nào? Hay đôi khi chúng ta đã chịu ngồi xuống rồi đấy, nhưng những thói quen tư duy cũ, những cảm xúc, nỗi niềm sâu kín ngăn trở chúng ta nhìn nhận mong muốn của mình một cách chân thật. Chúng ta đã nói về mong muốn bằng nhiều cái tôi khác nhau:

🗣️ Cái tôi vai trò: Ví dụ như tôi muốn sống theo khuôn khổ như tôi vốn là, vì tôi đã luôn là một người con ngoan, một nhân viên vâng lời, v.v...
🗣️ Cái tôi xấu hổ: Vốn được hình thành từ những lỗi lầm chưa được tha thứ trong quá trình ta sống và trưởng thành. Ví dụ như tôi buộc lòng phải luôn tỏ ra mạnh mẽ, tôi mà yếu đuối thì sẽ bị cười chê.
🗣️ Cái tôi chân thật: Chúng ta lại ít có dịp được nói bằng cái tôi chân thật và nguyên bản của chính mình. Ví dụ như tôi muốn tự do thể hiện cảm xúc của chính mình. Tôi đón nhận chính mình và cho phép mình trải nghiệm sống ở một thành phố khác.

Vì thế, buổi trò chuyện khai vấn là cơ hội tuyệt vời để chúng ta khám phá bóng trăng nơi đáy nước và từ từ ngước nhìn vào chính vầng trăng sáng trên bầu trời kia. Người khai vấn sẽ chạm nhẹ vào vai bạn, và hỏi rằng: "Mình trân trọng những gì bạn chia sẻ. Bạn nói mình nghe thế mong muốn của bạn là gì? Và điều gì sẽ khác đi trong cuộc sống của bạn khi bạn làm được mong muốn của mình?"

Ở không gian đó, chúng ta có cơ hội nhìn lại, tái lập truyền thông với chính mình để lờ mờ cảm nhận được có gì đó đang động đậy và chợt loé sáng bên trong mình. Soi chiếu đủ lâu thì chúng ta sẽ nhận ra rằng: "À mình đã vừa chạm vào mong muốn - vệt sáng của ánh trăng nơi đấy nước của mình rồi." Và dần dần đi theo dấu vết của những vệt sáng ấy, chúng ta quay trở về và cảm nhận được phiên bản trọn vẹn, giàu có và đầy ánh sáng của chính mình - là vầng trăng sáng trên cao kia.

Bạn sẽ thấy trải nghiệm khai vấn sẽ rất khác so với cách tiếp cận giải quyết vấn đề mà chúng ta vẫn quen thuộc. Hãy để bạn được trải nghiệm điều đó một lần trong đời. Thiện mời bạn: https://calendly.com/thiennguyencoach/when2meet

Sâu bên trong mỗi đứa trẻ luôn muốn thấy bố mẹ vui và tự hào.

Và trong suốt quá trình trưởng thành, chúng ta thường mang theo bên mình một công thức chung để làm điều đó. Lúc nhỏ là một đứa bé ngoan, ăn giỏi, ngủ ngoan, vâng lời ông bà và cha mẹ. Bắt đầu đến trường thì là con ngoan trò giỏi, vâng lời thầy cô. Vào đời thì là công dân tốt, không vướng vào các tệ nạn xã hội, có công việc ổn định, hẹn hò và lập gia đình trước 30 tuổi và có đủ 2 con. Sau đó thì tiếp tục chăm lo cho con cái nên người và thành tài, hiếu thuận với cha mẹ khi về già.

Lý tưởng là thế, nhưng thực tế là công thức chung thì không phải lúc nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Sẽ có những bạn chọn lối đi khác biệt hơn so với khuôn mẫu xã hội đó. Họ chọn khám phá, trải nghiệm những điều mới. Hoặc đôi khi, co mình lại để lẫn tránh những trách nhiệm và kỳ vọng vào bản thân, do chúng ta chán ghét việc bị chúng đè nén cái khát vọng được tự do và sống trọn ven đời mình.

Và nỗi sợ lớn trên con đường riêng đó là chúng ta không phải lúc nào cũng thấy được hình thù quen thuộc của niềm vui và sự tự hào ở bố mẹ. Điều mà đi theo cách làm truyền thống ta sẽ dễ quan sát hơn, từ chính anh chị em trong gia đình hoặc ngoài xã hội. Có vẻ là như thế!

Và chúng ta làm bài toán này thách thức hơn khi lựa chọn im lặng thay vì chia sẻ, giải bày những trăn trở này với gia đình. Một số chọn thoả hiệp, lầm lũi và cặm cụi đi trên được vạch sẵn. Một số khác chọn phản kháng mạnh mẽ, quyết liệt để sống theo cách riêng của mình. Nhưng dù đi theo cách nào, nếu thiếu vắng sự chia sẻ và lắng nghe đồng cảm, đứa trẻ ấy, và là chúng ta sau này nữa, sẽ thấy có lỗi và tự trách móc bản thân dưới nhiều hình thức khác nhau vì đã để sự mâu thuẫn giữa cái tôi vai trò (một người con) và cái tôi nguyên bản (là chính tôi) đã và vẫn đang diễn ra như thế.

Mà điều này ảnh hưởng đến cách chúng ta sống và đưa ra những quyết định ở thời điểm hiện tại nhiều hơn chúng ta vẫn nghĩ đấy! Đôi khi các hành vi self-sabotage (tự hoại) được thể hiện một cách rất vi tế và quen thuộc khiến ta lầm tưởng đó là một phần tính cách chân thật của chính mình. Nhưng thực tế, nó đang ngăn cản chúng ta hướng gần hơn đến mục tiêu và ước mơ của mình. Ví dụ như cách chúng ta hoặc né mọi tránh trách nhiệm/ thách thức hoặc vơ mọi trách nhiệm vào mình. Hoặc chúng ta sống theo chủ nghĩa cầu toàn và cố gắng kiểm soát kết quả. Hoặc quay cuồng với công việc và săn đón các thành tựu. Hay chúng ta lược bỏ cảm xúc/ trực giác của mình, và chiều theo ý người khác. Hay với mình thì nó là những tiếng nói tự phán xét trong đầu chợt ghé thăm mỗi khi muốn thử làm điều gì đó mới.

Mỗi đứa trẻ luôn muốn bố mẹ được vui và tự hào. Và thực tế điều khiến bố mẹ hạnh phúc và tự hào hơn cả là con cái của họ được vui sống đúng với những giá trị, ước mơ và khát vọng của chính họ. Và người con đi trên hành trình mình chọn bằng một lòng biết ơn với đấng sinh thành và tất cả những điều kiện góp phần làm nên con người chúng ta bây giờ.

Phiên bản truyền thống của Ho’oponopono có bốn câu như thế này:
" Tôi xin lỗi.
Hãy tha thứ cho tôi.
Cảm ơn bạn.
Thương lắm."

Trước khi học cách thương một ai đó, chúng ta cần học nhiều hơn cách yêu thương mình và tha thứ cho chính mình. Rằng mình đã làm điều bản thân cho là tốt nhất trong phạm vi hiểu biết và tự nhận thức của mình lúc ấy rồi. Thế nên...ta đâu có lỗi.

Chúng ta cần học cách dành sự ủng hộ tuyệt đối vào bản thân và những mong muốn tốt đẹp/ chính đáng của mình. Câu hỏi ở đây là: "Có điều gì bạn muốn tha thứ cho chính mình để đi tiếp?"

P/s: Vào những ngày đầu tháng 10, hãy ước một điều gì đó nhé, mình mong điều ước của bạn sẽ thành hiện thực. Thiện ước chúng ta bỏ dần những lớp áo khuôn mẫu và vai trò của mình để một lần nữa cảm nhận chân thật dòng chảy cuộc sống sôi động đang bao quanh mình.

Ba cấp độ tác động của khai vấn?

Cấp độ 1: 🍂 >> 🍃
Thay đổi (change - the WHAT) - hình ảnh cây thay lá theo mùa.

Chuyên gia khai vấn (người coach) giúp khách hàng thay đổi trên hành vi, từ đó đưa ra các cơ chế phản ứng với những thách thức/ vấn đề họ đang gặp phải, từ đó thay đổi kết quả phù hợp với mục tiêu khai vấn ban đầu. Thay đổi hành vi có thể bao gồm điều chỉnh thói quen, học một kỹ năng mới, hay thiết lập các mục tiêu cá nhân và công việc mới.

Tuy nhiên, đây được xem là thay đổi trên bề mặt, ví như cây thay lá để ứng phó với biến đổi thời tiết, trong khi bản thân cái cây (khách hàng) vẫn là phiên bản trước phiên khai vấn.

Cấp độ 2: 🌿 >> 🪴
Chuyển hóa (transformation - the HOW) - hình ảnh cây mọc lớn khỏe, bén rễ sâu vào đất, và phát triển thêm nhánh mới.

Chuyên gia khai vấn giúp khách hàng có những chuyển dịch sâu sắc từ bên trong về thế giới quan và giá trị quan; nhờ đó, họ đạt được những thay đổi ý nghĩa và bền vững hơn. Đây là điều mà thay đổi đơn thuần chưa chạm đến được. Kết quả là khách hàng có được niềm tin mở rộng và sự tự do trong lựa chọn để phát huy tối đa tiềm năng cá nhân và công việc của họ.

🌱 Thế giới quan (world's view): Quan điểm của cá nhân (hay một cộng đồng) về thế giới, về bản thân họ và vị trí của họ trong thế giới. Ví dụ như trong buổi trò chuyện, người coach có thể hỏi/ quan sát về: "Bạn thấy công việc của mình như thế nào?, "Bạn nhìn nhận thế nào về vai trò của bản thân trong tổ chức?"
🌱 Giá trị quan (values of worth): Hệ thống các giá trị và nguyên tắc của cá nhân (hay một cộng đồng) theo đuổi và tin tưởng. Bao gồm những niềm tin của họ về điều gì là quan trọng và đúng đắn trong cuộc sống. Gồm các câu hỏi như: "Bạn tôn trọng những nguyên tắc khi cộng tác với người khác?", "Bạn trân trọng điều gì ở bản thân mình khi làm công việc này?"

Cấp độ 3: 🪴 >> 🍒 >> 🌳
Khơi tạo (generation - the WHO/ the WHY) - Cây tạo ra quả, từ quả cho hạt giống, rồi tạo thành cây mới. Cái cây giờ đây đã mở rộng ngoài bản thân nó, tạo quả và sau đó là những cơ hội, sức sống, và năng lượng mới.

Trong khi chuyển hóa là quá trình tái cấu trúc (reshape) thế giới nội tâm của khách hàng thông qua việc phản tư, đào sâu (deep reflection) và đưa ra ánh sáng những sự chuyển dịch về giá trị và niềm tin ở họ. Khơi tạo là tiến trình tiếp nối khi giờ đây họ đã bắt đầu có những suy nghĩ và hành động ở cấp độ nhận thức sâu sắc hơn. Từ đó, khai vấn giúp khách hàng tác động đến nhân sinh quan và bản sắc cá nhân của mình.

🌱 Nhân sinh quan (philosophy of life): Cách mỗi người (hay một cộng đồng) hiểu về ý nghĩa và mục đích của cuộc sống. Bao gồm các câu hỏi như: "Ước mơ trong đời của bạn là gì?", "Bạn muốn mình trở thành người như thế nào?"

Cụ thể, thông qua việc mở rộng mở rộng thực tại mới của khách hàng (new identity & spirit purpose), chuyên gia khai vấn sẽ cùng khách hàng đồng sáng tạo (forward-looking co-creation) những khả năng, ý tưởng, hoặc cách tiếp cận hoàn toàn mới, được phát triển từ mong muốn khai vấn ban đầu. Qua đó, cuộc trò chuyện khai vấn tạo ra sức mạnh khuyến khích khách hàng nghĩ mới, làm mới, và sống với một phiên bản rực rỡ hơn của chính họ.

Điều này đạt được khi người coach có ý thức mở rộng không gian nội dung của buổi trò chuyện để khách hàng chiêm nghiệm. Nếu họ đang thấy cái cây, hãy dần mở rộng để họ thấy khu rừng. Nếu họ đang thấy giọt nước, hãy để họ thấy giọt nước là một phần của đại dương mênh mong. Đồng thời, chúng ta cũng cần hiện diên và ghi nhận khách hàng trong quá trình mở rộng này, để họ vững tin hơn vào chính mình và hành trình khai mở tiềm năng mà họ đang trải qua trong và ngoài phiên khai vấn.

Nếu được hỏi về kỳ vọng thì ắc hẳn mỗi người coach sẽ muốn thấy được tác động ở cấp độ 3 với khách hàng. Tuy nhiên, chúng ta cần lưu ý rằng tác động này phụ thuộc đồng thời vào (1) năng lực và bản sắc của người coach (người làm vườn) và (2) năng lực tự nhận thức và mong muốn của khách hàng (cái cây). Tuy nhiên, điều may mắn là tác động sẽ được nâng dần lên trong quá trình khai vấn đồng hành - thông qua việc thiết lập và đánh giá lại thỏa thuận khai vấn trong xuyên suốt quá trình; cũng như cách chúng ta vun trồng mối quan hệ an toàn, tin tưởng, và tôn trọng đối phương.

Nay mình với bạn mình nói về hành trình học làm người lớn.

Khó phết chứ chẳng đùa! Nhưng có một điều nhận ra là chúng mình đã luôn rất tận hưởng quá trình trưởng thành này.

Bạn ấy kể về công việc về việc cân bằng giữa gia đình nhỏ và công việc mới. Có đoạn mình bảo là: "It feels like you bet on your potentials to move forward. Niềm tin vào tiềm năng của em đến từ đâu?" Bạn bảo là: "Em tin vào khả năng học của em, thời gian vừa rồi em học được rất nhiều thứ. Có người bảo em là trông em rất tận hưởng quá trình trưởng thành của mình. Cái sự học với em nó không có điểm dừng, nó còn kéo dài mãi."

Câu chuyện về những con cá, cái ao nhỏ, dòng sông lớn, và những khoảng nghỉ giữa hiệp...để thở, để ngẩng mặt lên nhìn trời và nhìn những tán cây lấp lánh trong nắng mai.

Tám lần ngước mắt nhìn trời
Sáu lần tôi thấy cuộc đời dễ thương
Đôi lần chẳng đáng mình buồn
Cười nhẹ hai cái theo luồng gió bay

(Thơ Nguyễn Thiên Ngân)

---

Dạo này, bạn học được thêm điều gì về cách mình đang trải nghiệm cuộc sống?

Trong thời gian hiện tại, Thiện được thôi thúc mở rộng hơn về chủ đề bản thân lựa chọn khai vấn. Và mình đã chọn sẽ kết nối nhiều hơn với các bạn/ anh chị đang trên hành trình "Vượt qua thách thức của người quản lý mới (first-time manager)".

Một điều phải thừa nhận rằng cảm giác ở những ngày đầu đảm nhiệm vai trò quản lý vui có, tự hào về bản thân có, nhưng đồng thời... cũng lắm áp lực vì giờ đây trách nhiệm của bản thân đã nhiều hơn trước kia rồi. Lúc ấy, Thiện đã tự đặt cho mình hàng loạt các câu hỏi, và loay hoay tìm kiếm câu trả lời qua những phép thử (có cả đúng và sai). Ví dụ như: Thế nào là một người quản lý lý tưởng trong mắt nhân viên? Làm sao để các bạn ấy tin mình vào những ngày đầu? Mình cần làm gì để hòa hợp, dẫn dắt và phát triển các bạn nhiều hơn? Làm sao để quản lý cảm xúc của bản thân khi nhân viên không làm đúng kỳ vọng của bản thân/ tổ chức? Người quản lý nhận lỗi thế nào khi làm sai? v.v...

Với những điều đúc kết được trong 02 năm ở vai trò quản lý, và những lần được lắng nghe trực tiếp chia sẻ từ chính khách hàng đang gặp các vấn đề với người sếp của họ, Thiện đồng cảm với những gì mọi người đang trải qua. Và Thiện tin rằng người quản lý có thể vượt qua những thách thức ấy một cách nhẹ nhàng, ít chông g*i hơn rất nhiều với những buổi trò chuyện khai vấn.

Thiện rất vui được gặp gỡ và có cơ hội đồng hành với các bạn/ anh chị quản lý mới trong hành trình này. 💖

[NUÔI DƯỠNG KHÔNG GIAN]

Hôm trước trên đường đi làm về, chợt một ý nghĩ thoáng qua đầu mình: "Secrets are like poisons to human soul - Những bí mật thầm kín như liều thuốc độc cho tâm hồn mỗi người."

Và mình cũng tự hỏi: "Làm thế nào để chúng ta có thể thổ lộ lòng mình đây? Liệu rằng có ai đó sẽ lắng nghe ta chăng? Và điều gì ở họ giúp chúng ta cảm thấy an toàn và tin tưởng để mở lòng chia sẻ?" Mình tin rằng (mong rằng) ai trong chúng ta cũng đã từng gặp những người như vậy nhỉ?

Nó có thể là cuộc gọi điện hàng giờ liền: "Alo, mày ơi..." với đứa bạn thân, là những đoạn tin nhắn dài với người yêu: "Anh ơi, em buồn quá...", là những lần trải lòng trên bàn ăn với bố mẹ, hay đôi khi là... những buổi trò chuyện tình cờ với một người hoàn toàn xa lạ.

Điểm chung ở họ là gì? Một ánh mắt trìu mến và một nụ cười dịu dàng như nắng mùa thu? Sự đồng cảm đến từ sự đồng điệu về trải nghiệm sống? Sự chú tâm lắng nghe, đầy tò mò và không phát xét, hay một lời mời rằng: "Có mình ở đây và sẵn sàng lắng nghe bạn, bạn kể mình nghe những điều chất chứa trong lòng bạn đi."

Nếu được mô tả trải nghiệm đó bằng một hình ảnh, đó có thể giống như việc bạn đang đi lạc trong một khu rừng tối. Đột nhiên có một người đã xuất hiện, mỉm cười, chạm nhẹ vào tay bạn, và đưa bạn đến một khoảng rừng nhiều ánh sáng và sức sống hơn. Nơi bạn thật sự cảm thấy an toàn và thoải mái. Vào khoảnh khắc họ nắm tay bạn, vai bạn dần thả lỏng, tim đập đỡ loạn nhịp, và bạn bắt đầu thổ lộ với người ấy những điều mong manh nhất của chính mình - Rằng bạn đã sợ cảm giác cô đơn không khu rừng tối ấy như thế nào. Rằng bạn không còn niềm tin tự mình có thể xoay xở thoát khỏi hiểm cảnh. Rằng bạn tha thiết cuộc sống này đến nhường nào, v.v... Dù bạn chưa ra khỏi khu rừng, nhưng lúc này đây, bạn cảm thấy được nhìn thấy, được xoa dịu và tin tưởng, và mong muốn được sống lớn dần trong tim bạn. Và điều người đó làm cho bạn được gọi là nuôi dưỡng không gian (holding space).

Việc nuôi dưỡng không gian này đóng một vai trò trong việc hỗ trợ và phát triển người khác. Mình đã được học và rèn luyện về năng lực này thông qua khai vấn. Hãy tưởng tượng mà xem, trong thời đại VUCA vốn nhiều biến chuyển - sự tái hòa nhập sau đại dịch, sự thích nghi với việc trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng đa dạng vào các lĩnh vực đời sống, câu chuyện về tìm tiếng nói chung giữa các thành viên trong gia đình/ tổ chức khi sự khác biệt về thế hệ càng rõ nét, sự phổ biến của các nền tảng xã hội khiến chúng ta luôn phải chạy nước rút để thu hẹp áp lực trang lứa (peer pressure), v.v... Trong diễn tiến xã hội đó, chúng ta rơi vào trạng thái chênh vênh trong những vùng không biết (unknown area) và đứng trước nhiều quyết định khác nhau: kiên trì đi tiếp, tạm rút lui hay...chọn làm khác đi. Đồng thời, chưa bao giờ mà những tiếng nói của sự hoài nghi, sợ hãi và phán xét xuất hiện trong đầu ta to và rõ ràng đến như thế.

Chính vào khoảnh khắc đó, chúng ta đang bước vào không gian chuyển tiếp (liminal space) của hành trình chuyển hóa (transformation process). Chúng ta cần phải thừa nhận với nhau rằng mọi sự thay đổi đều bắt đầu như thế; và quá trình chuyển hóa luôn không dễ dàng.

Nghe căng thẳng nhỉ? Nhưng mà quá trình này thật ra cũng rất đỗi gần gũi, và "dễ thương" nữa. Mình mời các bạn đọc một đoạn trích trong truyện ngắn "Tôi đi học" của nhà văn Thanh Tịnh nhé: "Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn. Hôm nay tôi đi học."

Bạn thấy gì không, cậu bé "tôi" ấy cũng trong giai đoạn chuyển tiếp đấy. Bạn nhớ sự bỡ ngỡ những ngày đầu đi học không? Mình thì nhớ rất rõ nhé, khóc nhiều quá mà :'))). Vậy bạn có nhớ bạn vượt qua giai đoạn ấy thế nào không? Là hơi ấm từ bạn tay mẹ đưa bạn đến trường, và ánh mắt của mẹ ngóng theo bạn đi vào tận lớp rồi mới ra về, là nụ cười của cô giáo khi đón bạn ở cổng trường, là những gương mặt thân thuộc của đám bạn cùng xóm, v.v... Mình tin những điều ấy là trợ lực giúp bạn nhỏ bước qua những ngày đầu đi học còn lắm bỡ ngỡ. Dần dần, bạn ấy sẽ ý thức rằng mình đang bước vào một môi trường mới với cả sự e sợ và tò mò khám phá - Hôm nay cô giáo dạy mình vẽ gì vậy nhỉ? Chữ này là gì vậy nhỉ? Giờ ra chơi hôm nay cùng chúng bạn chơi trò gì đây?

Trong khai vấn cũng như thế, người chuyên gia khai vấn (coach) cũng sẽ ở đấy cùng bạn, họ trao cho bạn "hơi ấm" thông qua việc hiện diện, đồng cảm, và lắng nghe bạn một cách chú tâm và không phát xét. Và từng bước cùng bạn khám phá những thay đổi sâu sắc đang diễn ra bên trong bạn - như việc tồn tại đồng thời cả sự bỡ ngỡ/ nỗi sợ và cả niềm vui của việc "quay về" khám phá bản thân.

Người chuyên giai khai vấn đã rèn luyện năng lực ấy như thế nào?

🍀Nuôi dưỡng không gian cho chính mình để đón nhận chuyển hóa.
Làm sao người chuyên gia khai vấn có thể hỗ trợ khách hàng khi chính bản thân họ chưa sẵn sàng chào đón sự thay đổi? Hãy nghĩ mà xem nếu chúng ta chưa từng trải qua trải nghiệm những ngày đầu làm "lính mới", những ngày tập lớn thì sao hiểu được cái cảm giác nôn nao, mới lạ mà nhân vật "tôi" đi học trải qua. Do đó, người chuyên gia đã học cách cho phép bản thân mình bước vào dòng chảy của sự chuyển hóa đó. Neo vào đấy và cảm nhận sâu sắc những chuyển biến của các mô thức trải nghiệm (suy nghĩ, cảm xúc và hành động) diễn ra thế nào. Rất nhiều trường hợp những thay đổi này đến và kéo theo những tổn thương tâm lý trong quá khứ quay trở lại. Và nếu ta không có ý thức phá bỏ những lồng giam của tâm trí đang cản bước của mình, chúng ta cũng sẽ dễ dàng mất đi hiện diện, mắc kẹt và lún sâu vào câu chuyện/ vấn đề tương tự từ khách hàng. Nó là một quá trình khó khăn, nhưng tưởng thưởng vì người chuyên gia khai vấn đang làm điều ấy cho chính mình và cho khách hàng mai sau của họ.

🍀Neo giữ không gian an toàn và tin tưởng.
Quá trình làm việc với bản thân và khách hàng luôn diễn ra song song. Vì thế khi người chuyên gia đã quen với việc "holding space" cho chính mình, họ cũng sẽ làm được điều đó cho khách hàng. Khi bước vào một phiên khai vấn, người chuyên gia sẽ ý thức ngay về việc tạo một không gian an toàn và tin tưởng. Bạn có thể đọc chi tiết về những chỉ báo theo năng lực số 4 trong bộ năng lực cốt lỗi của Liên đoàn khai vấn quốc tế (ICF's Core Competencies) để hiểu thêm chi tiết. Điều quan trọng ở đây là việc khách hàng có thật sự cảm thấy an toàn và tin tưởng để bộc lộ lòng mình khi ngồi với chuyên gia khai vấn hay không.

🍀Mở rộng không gian để ánh sáng của tình yêu, sự bao dung và lòng dũng cảm được tràn vào.
Ở bước trên, người chuyên gia khai vấn đã giúp khách hàng đối diện với sự mong manh của chính mình. Và để quá trình chuyển biến trong họ được diễn ra, chúng ta cần mở rộng không gian ấy, đưa thêm vào đấy ánh sáng của tình yêu, sự bao dung và lòng dũng cảm. Thường việc mở rộng không gian này cần diễn ra một cách thật chậm rãi, tinh tế - như cái cách có người đã chạm nhẹ vào tay bạn để đưa bạn đến một khoảng rừng sáng. Chúng ta có thể mở rộng cả không gian và thời gian, và việc sử dụng hình ảnh liên tưởng/ẩn dụ sẽ hữu ích trong giai đoạn này.

Có phiên mình bảo với bạn khách hàng là: "Nghe bạn kể mà mình liên tưởng đến hình ảnh người chiến sĩ sau nhiều năm bôn ba chốn xa trường, và giờ đất nước thái bình rồi. Họ quay về qua nhà và tự hỏi sẽ làm gì tiếp đây?", hay: "Nghe em kể chuyện anh thấy có hình ảnh một cô bé học trò chuẩn bị cấp sách đến một ngôi trường mới vậy. Có điều gì cô bé ấy đã mang theo sau khi tốt nghiệp ngôi trường cũ em nhỉ?"

Cô giáo mình bảo rằng: "Điều khách hàng muốn làm họ vốn dĩ đã đang làm nó rồi. Chúng ta cần giúp khách hàng nhìn thấy chính họ ở thời điểm hiện tại, thấy được những phẩm chất, giá trị mà họ có qua suốt quá trình dài họ đang đi. Và làm thế nào để giúp họ mang ngọn lửa nhỏ - mong muốn/điểm sáng của họ đến với đời sống nhiều hơn." Mình cũng tin rằng việc nuôi dưỡng không gian một cách có ý thức sẽ giúp khách hàng chạm được nhiều hơn với ánh sáng trong họ. Ánh sáng ấy giúp họ soi rõ những thanh sắt của chiếc lồng giam tâm trí. Một lúc nào đó, họ sẽ rằng: "Hỡi chiếc lồng giam tâm trí của ta ơi, ta đã đi một quảng đường thật dài và đã lớn hơn rồi, ngươi không còn nhốt ta được nữa." Khi ấy, họ đã và đang kết nối sâu sắc hơn với sự sống động bên trong mình, với ngọn lửa khao khát được "làm chủ" cuộc đời. Để hạt giống của niềm tin vào sự trọn vẹn và tiềm năng của bản thân nảy nở bên trong họ. Mang những hoài bão và khát vọng của họ vươn cao, bay xa.

Càng ngồi "làm bạn" với bản thân, hay đi khai vấn với khách hàng, thì mình càng cảm nhận rõ sự cần thiết của việc mang đến cho khách hàng trải nghiệm kết nối sâu hơn với chính cơ thể của mình. Mình tin rằng việc này hữu ích vì:

🍀 The body has its own wisdom. The mind thinks while the body feels. (Cơ thể có sự thông thái của riêng mình. Ta tư duy bằng tâm trí nhưng để cảm nhận thì cần đến cơ thể)
🍀 Listen to my intuition and let it guide me (Hãy lắng nghe và để trực giác dẫn lối con đường bạn đi) - qua nhật thực chưa biết viết intention sao thì lên mạng thấy câu này quá ư là tâm đắc. 😆

Một vài phiên mình phải bảo khách hàng là nghe họ nói mà mình cảm giác phần sau đầu mình bị căng, nhức hết cả đầu. Mà cái họ nói cứ đi lòng vòng đâu ấy, mà chưa chạm vào sự thật. Rồi hỏi, họ có đang thấy giống mình không.

Nên dạo này mình suy nghĩ sẽ đưa vào phiên khai vấn một bài tập để khách hàng chạm và kết nối với cơ thể họ (đặc biệt là những vùng cơ thể họ cảm thấy không dễ chịu), riêng cho các gói đồng hành. Ban đầu tính học xong khoá online về mindfulness practicioner rồi mới làm cái này, mà chăm "kiếm cơm" quá học hoài chưa xong 🤣. Mà mình tin việc tự thực hành và kết quả từ các phiên khai vấn vừa qua đủ để mình tự tin và ý thức hơn để làm điều này.

---

Kể mọi người nghe nay mình ngồi với một khách hàng. Coach xong mặt bạn giãn ra, và hơi đơ 😅, bạn bảo các cảm giác không thoải mái (dis-ease) đó ở đấy cũng 10 năm rồi. Lúc đầu phiên bạn nghĩ bạn cần cái A, xong tới khi chạm vào cơ thể thì trực giác bảo bạn cần cái B, bạn có một cảm giác rằng nó mới là cái đúng: "Yeah I feel it right!". Và bạn cảm thấy dễ chịu hơn (at ease) và bài học cứ tự nó tuôn ra dù mình chưa hỏi gì thêm. Khúc cuối bạn nghĩ về hành trình vừa qua của mình, thấy thương bản thân, bạn nói: "Being is hard".

Mình cười, nghĩ bụng: "Thật ra bản thân mình tới hôm qua cũng đang lờ mờ being là gì đây." Câu hỏi này lởn vởn ở đấy mấy tuần nay, đặc biệt là sau buổi học về 3 lăng kính học hỏi tại inCoach thứ 7 vừa rồi. Thêm hôm qua cô giáo bảo mình rằng: "Dạo này chị thấy cái how nó còn quan trọng hơn cả cái why. Cái tôi thì mang tính thời điểm, vì thế being là trả lời câu hỏi how to be".

Nên giờ ngẫm lại lúc viết đoạn này, mình muốn chia sẻ với bạn khách là: "Yeah your past being was hard, but you've been changing and you are now designing how you want to be. And it is an art." Mà cái nghệ thuật này mỗi tâm trí vẽ không xuể đâu, khi thoảng nghe thêm cơ thể mình xem bạn ấy bảo gì. Bạn nha!

Một điều bản thân Thiện cảm thấy biết ơn trên hành trình khai vấn này là tình yêu thương và lòng trắc ẩn bên trong mình luôn được nhìn thấy, chạm vào và nuôi dưỡng trong từng phút giây.

Thiện tin vào giá trị chuyển hóa mà khai vấn mang lại!

Buổi trò chuyện đầu năm mới với chị Linh cho Thiện một không gian đầy cởi mở và yêu thương để mình được gửi ánh nhìn trìu mến hơn đến bản thân trong quá khứ - vì đã sống hì hục và cặm cụi với "cảm giác trống rỗng" khó gọi tên trong lòng mình. Để ghi nhận nỗ lực của chính mình trên hành trình đi vào bên trong suốt 2 năm qua để tự chữa lành và chuyển hóa. Để nhìn trực diện vào hiện tại và nhận ra rằng tình yêu thương và sự "đủ đầy" vốn sẵn có bên trong mình rồi.

Mời các bạn đọc phần recap ở dưới nhé.

Để khởi động năm 2024, Thiện sẽ dùng lại trang dự án Gieo trước đây cho các hoạt động khai vấn và các bài viết chia sẻ liên quan của mình. Đồng thời, việc này sẽ thuận tiện hơn cho các anh chị, bạn quan tâm và muốn kết nối với Thiện trong lĩnh vực này.

Mọi người nếu có nhu cầu được khai vấn, nhưng đang muốn hiểu rõ hơn về:
🍀 Khai vấn là gì?
🍀 Chủ đề và mong muốn của bản thân cần được khai vấn?
🍀 Sự đồng điệu khi trò chuyện cùng Thiện?
🍀 Các gói dịch vụ khai vấn mà Thiện hiện có?

Thiện hẹn mọi người một buổi làm quen trước bằng cách đăng ký vào link dưới comment nhé.🥰