Kim Kan - Chuyên gia tâm lý

Chuyên gia Tâm Lý Kim Kan:

“Ở Việt Nam, thông minh cảm xúc vẫn còn thấp – vì tâm lý học ở đây mới chỉ bắt đầu phát triển. Xã hội mình giờ đã ổn định về kinh tế, chính trị... Giờ là lúc mình bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến những xung đột bên trong cảm xúc."

"Khi nắm được cảm xúc của mình, mình không chỉ hiểu được vì sao nó xảy ra, mà còn có khả năng điều chỉnh để giải quyết vấn đề.”
----
“Vietnamese emotional intelligence (EI) is still low because the field of psychology here is just starting. We’ve stabilized politically and economically — now we’re ready to think about emotional conflict."

"In understanding our emotions, not only seeing why they happen, we also gain the ability to adjust them and solve any problem.”

- Kim Kan -

"Nếu mình không kiểm soát phản ứng của mình, chuyện nhỏ cũng dễ trở thành đám cháy lớn.
Ngược lại, nếu mình giữ được bình tĩnh thì dù lửa có ở đâu, lớn sức mấy, chính mình cũng có thể dập tắt nó."
----
"If you don’t control your reaction, even small problems can turn into big fires.
But if you stay calm, no matter where or how big the fire is — you can be the one to put it out."

– Kim Kan –

CÓ ĐÁNG ĐỂ MANG CƠN GIẬN VỀ NHÀ?

Hà ngồi lặng lẽ trên xe máy, giữa dòng người chen chúc, kẹt cứng giữa biển người và xe cộ. Tiếng còi inh ỏi, hơi nóng hầm hập phả lên từ mặt đường nhựa, sự mệt mỏi sau một ngày dài làm việc khiến anh cảm thấy như sắp nổ tung. Một chiếc xe bất ngờ cắt ngang, một tiếng còi vang lên sát bên tai – những thứ nhỏ nhặt nhưng như giọt nước tràn ly. Cơn bực dọc cứ thế tích tụ, sẵn sàng bùng nổ bất cứ lúc nào.

Khi cuối cùng cũng về đến nhà, anh mở cửa bước vào. Trước mặt anh là Lan, ánh mắt rạng rỡ chờ đợi. Cô đã chuẩn bị bữa cơm tối tươm tất, mong được chia sẻ một ngày dài với chồng. Nhưng Hà, mang theo cơn bực tức từ ngoài đường, chỉ cau mày, buông một câu trách móc nhỏ nhặt. Một ánh mắt khó chịu, một giọng nói cộc lốc – tất cả chỉ vì tâm trạng của anh chưa nguôi ngoai.

Nụ cười trên môi Lan vụt tắt. Từ háo hức, cô trở nên căng thẳng. Cô quay sang con, thấy thằng bé vừa làm đổ một ít nước trên bàn. Một chuyện rất nhỏ, nhưng trong lúc này, cô chẳng còn đủ kiên nhẫn để nhắc nhở nhẹ nhàng. Giọng cô cao lên, trách mắng con vì một lỗi lầm chẳng đáng kể.

Thằng bé lặng lẽ cúi đầu, chẳng hiểu tại sao mẹ lại bực dọc như vậy. Nó lủi thủi đi vào phòng, lòng đầy ấm ức. Bước vào không gian riêng của mình, nó thấy chú mèo nhỏ đang cuộn tròn trên giường. Không có ai khác để trút giận, nó chỉ tay vào con mèo, trách mắng nó như cách mẹ vừa trách mắng mình.

Chú mèo nhỏ cụp tai xuống, lặng lẽ lùi vào một góc.

Vậy theo bạn, cơn giận ấy, có đáng để mang về nhà không?

Một ngày dài ngoài kia, biết bao nhiêu điều có thể khiến ta tức giận, thất vọng, bực bội. Nhưng điều đó có đáng để mang về nhà, để trút lên những người thân yêu nhất?

Nếu Hà dừng lại trước khi bước vào nhà, hít một hơi thật sâu, để lại sự mệt mỏi ngoài cửa, buổi tối hôm đó đã khác. Lan vẫn sẽ mỉm cười, bữa cơm vẫn ấm áp, đứa trẻ vẫn được yêu thương, và chú mèo nhỏ vẫn yên bình cuộn tròn trên giường.

Chúng ta xây dựng gia đình bằng gì?
Một ngôi nhà không chỉ được dựng bằng gạch và vữa, mà còn bằng cảm xúc, bằng lời nói, bằng những khoảnh khắc nhỏ bé mỗi ngày. Nếu ta để cơn giận lấp đầy không gian ấy, dần dần, nó sẽ trở thành một nơi mệt mỏi, ngột ngạt, thay vì là chốn bình yên để trở về.

Trẻ em học rất nhanh.
Chúng không chỉ học từ lời dạy, mà còn từ hành động, từ cảm xúc của cha mẹ. Một đứa trẻ lớn lên trong những bữa cơm đầy yêu thương sẽ học cách bao dung, dịu dàng. Nhưng một đứa trẻ chứng kiến sự căng thẳng, nóng nảy liên tục, sẽ học cách trút giận lên người khác – giống như cách nó đã bị đối xử.

Hãy dừng lại một chút trước khi bước vào nhà. Hãy chọn giữ lại những điều tốt đẹp nhất cho tổ ấm của mình. Cơn giận có thể tan đi trong vài phút, nhưng lời nói, hành động trong lúc tức giận có thể để lại vết hằn rất lâu.

'Để lại cơn giận ngoài cửa.
Mang vào nhà sự bình yên.
Vì một ngày mai, con bạn cũng sẽ học cách đối xử với cuộc sống, theo cách mà chính bạn đã dạy'.







_____________________________________
Photo by Pew Nguyen from Pexels: https://www.pexels.com/photo/busy-city-street-at-rush-hour-12463344/

NHỮNG NGƯỜI GIÀU CÓ NHẤT LÀ NHỮNG NGƯỜI SỞ HỮU NHỮNG ĐIỀU NÀY!

1. Thời gian – Họ không vội vã, không bị cuốn vào nhịp sống gấp gáp. Họ có thời gian để sống, để yêu thương, để tận hưởng từng khoảnh khắc mà không lo lắng điều gì.

2. Sức khỏe – Khi không phải lo lắng về bệnh tật, cuộc sống trở nên nhẹ nhàng hơn. Người thật sự giàu là người có sức khỏe tốt để tận hưởng mọi niềm vui mà cuộc đời ban tặng.

Một tâm trí bình yên – Không còn những suy nghĩ rối ren, không còn những đắn đo, lo lắng. Chỉ có sự nhẹ nhàng, thanh thản. Đó là thứ mà nhiều người khao khát nhưng không dễ có được.

Những buổi sáng chậm rãi – Họ không phải lao ra đường vội vã. Họ có thể dành thời gian cho chính mình, nhâm nhi ly trà, đọc một cuốn sách, tận hưởng một ngày mới theo cách họ muốn.

Khả năng được đi đây đó – Với họ, thế giới không chỉ gói gọn trong một góc nhỏ. Họ có thể tự do di chuyển, khám phá, trải nghiệm. Họ không còn bị ràng buộc bởi áp lực hay trách nhiệm đè nặng.
Nghỉ ngơi mà không cảm thấy tội lỗi – Họ làm việc đủ, sống đủ, trách nhiệm hoàn thành đủ. Nghỉ ngơi không phải là sự trì hoãn hay né tránh, mà là phần thưởng xứng đáng cho chính họ.

Một giấc ngủ ngon – Không còn trằn trọc vì những lo âu, không thức khuya vì những điều chưa hoàn thành. Họ đặt đầu xuống gối với tâm trí an nhiên và thức dậy với năng lượng tràn đầy.

Những ngày bình yên đến "tẻ nhạt" – Họ không cần một cuộc sống ồn ào, không chạy theo sự kịch tính. Họ không còn phải lo lắng trước những biến động bất chợt, cũng chẳng bận tâm đến những điều ngoài tầm kiểm soát. Đối với họ, bình yên mới là thứ xa xỉ nhất. Được sống một ngày "tẻ nhạt" như họ, không phải ai cũng may mắn có được.

Những cuộc trò chuyện ý nghĩa – Họ không lãng phí thời gian vào những mối quan hệ hời hợt. Họ có những người bạn thật sự, những cuộc trò chuyện sâu sắc, những khoảnh khắc đáng giá.

Những bữa cơm nhà – Không phải sơn hào hải vị, mà là cảm giác quây quần bên những người thân yêu. Bữa cơm nhà là một trong những điều giản dị nhưng đáng giá nhất mà họ có.

Những người ta yêu thương – Họ có những người là động lực để cố gắng, là lý do để họ dành trọn thời gian, công sức và tình cảm. Họ không cô đơn. Họ có gia đình, có bạn bè, có những người luôn bên cạnh, dù cuộc sống có đổi thay. Không phải ai cũng may mắn có được những người thật sự để được trao đi sự "yêu thương" như vậy.

Những người yêu thương ta thật lòng – Không phải ai cũng may mắn có được những mối quan hệ chân thành. Nhưng những người giàu có thực sự là những người được yêu thương một cách vô điều kiện.

Xa xỉ không nằm ở những thứ ta sở hữu, mà nằm ở cách ta trân trọng những gì đang có. Một cuộc sống nhẹ nhàng không đến từ việc có nhiều hơn, mà từ việc học cách tận hưởng những điều giản dị nhưng ý nghĩa.

Nguồn ảnh: sưu tầm.

Cả nhà hãy click ngay vào link tham dự buổi ‘FREE WEBINAR: Những sự thật về TRẦM CẢM’ để gặp gỡ và trao đổi với chuyên gia tâm lý Gs.Ts Kim Kan nhé
https://meet.google.com/zse-aqqo-cdx

7 LOẠI TRẦM CẢM AI CŨNG DỄ DÀNG MẮC PHẢI

1. Rối loạn trầm cảm chính (MDD)
Khi sử dụng thuật ngữ trầm cảm lâm sàng, người ta đại khái đề cập đến rối loạn trầm cảm chính yếu (MDD). Đây là một rối loạn tâm trạng đặc trưng bởi một số đặc tính chủ chốt sau:
• Tâm trạng tuyệt vọng
• Thiếu sự hứng thú đối với những hoạt động thường được ưa thích
• Cân nặng thay đổi
• Giấc ngủ thay đổi
• Mệt mỏi
• Cảm thấy vô dụng và tự trách
• Khó tập trung
• Nghĩ đến t.ự t.ử và cá.i ch.ết
Nếu một người trải qua đa số các triệu chứng trên trong khoảng thời gian ít nhất 2 tuần, họ thường được chẩn đoán mắc MDD.

2. Rối loạn trầm cảm kéo dài (PDD)
Dysthymia giờ đây được biết đến dưới cái tên rối loạn trầm cảm kéo dài, ám chỉ một loại trầm cảm mãn tính, xuất hiện hầu hết các ngày trong ít nhất hai năm. Nó có thể nhẹ, trung bình hoặc nặng.
Người ta có thể trải qua các giai đoạn ngắn không cảm thấy tuyệt vọng, nhưng sự nhẹ nhõm này chỉ kéo dài chừng 2 tháng hoặc ít hơn. Đồng thời, những triệu chứng sau không nghiêm trọng như MDD:
• Cảm giác buồn bã
• Mất đi hứng thú và niềm vui
• Giận dữ và cáu kỉnh
• Cảm giác tự trách
• Tự tôn thấp
• Khó ngủ
• Ngủ quá nhiều
• Cảm giác vô vọng
• Mệt mỏi và thiếu năng lượng
• Thay đổi trong chế độ ăn
• Gặp vấn đề liên quan đến năng lực tập trung
Điều trị PDD thường bao gồm sử dụng thuốc và liệu pháp tâm lý.

3. Rối loạn lưỡng cực
Rối loạn lưỡng cực là rối loạn tâm trạng đặc trưng bởi những giai đoạn tâm trạng tăng cao bất thường được gọi là hưng cảm. Những giai đoạn này có thể nhẹ (hypomania) hoặc có thể nghiêm trọng đến mức gây ra những thiệt hại đáng kể đối với cuộc sống của một người, cần nhập viện, hoặc ảnh hưởng đến nhận thức của người đó về hiện thực. Phần lớn những người mắc rối loạn tâm trạng cũng có những thời kỳ trầm cảm chính (MDD).
Ngoài tâm trạng chán nản và giảm hứng thú rõ rệt đối với các hoạt động xã hội, người mắc trầm cảm thường có một loại các triệu chứng về cảm xúc và thể chất như sau:
• Mệt mỏi, mất ngủ và thờ ơ
• Đau nhức không rõ nguyên nhân và kích động tâm thần
• Sự vô vọng và mất tự tin
• Cáu gắt và lo âu
• Do dự trước các quyết định và khuyết thiếu năng lực tổ chức, sắp xếp

4. Trầm cảm sau sinh (PPD)
Việc mang thai có thể làm thay đổi nội tiết tố đáng kể, từ đó ảnh hưởng đến tâm trạng người phụ nữ. Trầm cảm có thể khởi phát suốt thời gian mang thai hoặc sau khi đứa trẻ ra đời.
Do đó trầm cảm sau sinh không đơn thuần chỉ là hội chứng baby blues (tâm trạng suy sụp trong thời gian ngắn do tất cả những thay đổi về thể chất, tinh thần và cuộc sống khi vừa mới sinh em bé).
Thay đổi về tâm trạng, sự lo âu, cáu gắt và các triệu chứng khác không phải là hiếm sau khi sinh con và thường kéo dài lên tới hai tuần. Các triệu chứng PPD thì nghiêm trọng và dai dẳng hơn.
• Tâm trạng xuống thấp, cảm giác buồn bã
• Chuyển đổi tâm trạng nghiêm trọng
• Xa lánh xã hội
• Gặp khó khăn trong việc kết nối với con mình
• Thay đổi trong chế độ ăn
• Cảm thấy vô dụng và vô vọng
• Mất đi hứng thú với những việc từng yêu thích
• Cảm thấy không thích ứng hoặc vô giá trị
• Lo âu và lên cơn hoảng loạn
• Ý nghĩ làm hại chính mình hay đứa trẻ
• Ý nghĩ t.ự t.ử
PPD có thể kéo dài từ trạng thái buồn bã lãnh đạm dai dẳng cần điều trị y tế cho đến rối loạn tâm thần sau sinh.
Nếu không được điều trị, tình trạng này có thể kéo dài tới một năm. May thay, các biện pháp điều trị như thuốc chống trầm cảm, tư vấn trị liệu và liệu pháp hormone có hiệu quả tốt.

5. Rối loạn tâm thần tiền kinh nguyệt (PMDD)
Những triệu chứng phổ biến nhất của rối loạn tiền kinh bao gồm:
• Mệt mỏi tột độ
• Cảm thấy buồn, vô vọng hoặc tự trách
• Cảm giác áp lực hay lo âu nghiêm trọng
• Chuyển đổi tâm trạng, hay khóc
• Cáu gắt bực bội
• Không thể tập trung
• Thèm ăn hoặc say xỉn

6. Rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD)
Nếu bạn cảm thấy buồn ngủ, chán nản và tăng cân trong những tháng mùa đông nhưng hoàn toàn ổn vào mùa xuân, hẳn bạn đã mắc phải hội chứng rối loạn cảm xúc theo mùa.
Người ta tin rằng SAD phát sinh do sự xáo trộn trong nhịp sinh học bình thường của cơ thể. SAD phổ biến hơn ở các vùng phía bắc hoặc nam xa xôi trên hành tinh và có thể điều trị bằng liệu pháp ánh sáng để bù đắp lượng ánh sáng ban ngày bị thiếu hụt.

7. Trầm cảm không điển hình
Bạn có từng trải qua những dấu hiệu trầm cảm (chẳng hạn như ăn quá nhiều, ngủ quá nhiều hay cực kỳ nhạy cảm với sự từ chối) nhưng lại thấy bản thân đột ngột vui lên khi bắt gặp một sự kiện tích cực?
Dựa trên những triệu chứng này, có thể bạn đã mắc trầm cảm không điển hình, loại trầm cảm không tuân theo những gì được cho là biểu hiện “điển hình” của loại rối loạn này. Trầm cảm không điển hình đặc trưng bởi các triệu chứng sau:
• Ăn quá nhiều hoặc tăng cân
• Ngủ quá độ
• Mệt mỏi, yếu ớt và cảm giác “bị đè nặng”
• Nhạy cảm mãnh liệt với sự từ chối
• Tâm trạng phản ứng mạnh mẽ
Trầm cảm không điển hình thực sự khá phổ biến chứ không giống cái tên của nó. Khác với các dạng trầm cảm khác, những người bị trầm cảm không điển hình có thể phản ứng tốt hơn với một loại thuốc chống trầm cảm được gọi là chất ức chế monoamine oxidase (MAOI).

Cre: Tâm lý học mỗi ngày

Gửi STRESS,
Chúng ta chia tay đi!

Liên tiếp nhiều vụ trẻ chết tức tưởi vì cha hoặc mẹ trầm cảm khiến nhiều người xót xa và giật mình. Thế nhưng nhiều người vẫn cho rằng trầm cảm là chuyện của 'ai đó'...
Những cái chết đau lòng
Khi trong đầu xuất hiện ý định muốn từ bỏ cuộc sống, N. đã giật mình và đề nghị được đưa đi khám nhưng mẹ N. gạt đi, xem đây là chuyện “vớ vẩn, không cần thiết”.
Cuối cùng, nhờ một người chị họ thuyết phục gia đình, N. may mắn được can thiệp kịp thời trước khi bệnh trầm trọng hơn. Thế nhưng không phải ai cũng được may mắn như N..
Ngày 14-6-2022, một bé trai 2 tháng tuổi rơi từ tầng 5 Bệnh viện Nhi đồng thành phố (TP.HCM), và theo điều tra ban đầu, bé bị chính mẹ mình thả xuống và người mẹ này có dấu hiệu trầm cảm. Người mẹ đã bị tạm giữ.
Trước đó một ngày, sáng 13-6-2022, người dân phát hiện hai cha con chết trong chung cư ở Thủ Đức. Bước đầu công an xác định người cha bị trầm cảm đã treo cổ con rồi sau đó tự tử.
Tháng 2-2022, chị Lê Thị H. (ở Hà Tĩnh) sau khi chém đứa con hơn 2 tháng tuổi ngay tại nhà, chị H. có ý định xách xe đi tự tử nhưng được người dân phát hiện giữ lại. Nguyên nhân ban đầu đươc xác định là chị H. bị trầm cảm sau sinh nên đã dùng dao chém cháu bé.
Đứa trẻ ra đi khi vừa đến với thế giới không lâu, người mẹ ở lại vướng vào vòng lao lý, còn gia đình lúc này mới biết rằng trầm cảm có "sức mạnh" kinh khủng đến vậy...
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, chuyên gia tâm lý Nguyễn Hoàng - giám đốc Công ty TNHH Nghiên cứu và ứng dụng tâm lý DR.PSY - cho biết tự tử là một phương thức thể hiện rõ ràng của một tổn thương tâm lý nặng nề, người tự tử thường ở trong trạng thái cùng quẫn và bế tắc. Hiện nay hiện tượng tự tử nói chung, bố mẹ tự tử cùng với con cái nói riêng ngày càng xuất hiện nhiều.
"Những lý do cần quan tâm đến là yếu tố sinh lý (hệ thần kinh) và yếu tố xã hội (các mối quan hệ xã hội, gia đình…). Sẽ khó để nói rằng yếu tố nào có ảnh hưởng nhiều hơn đến quyết định tự tử của một người.
Ở những người tự tử cùng người thân (con cái, vợ chồng…), thường họ coi những người thân của mình là người yêu thương nhất, quan trọng nhất, hoặc là người có ảnh hưởng đến trạng thái sức khỏe, cảm xúc của họ và họ muốn 'mang theo'.
Hoặc họ cũng muốn họ là người bảo vệ duy nhất và tốt nhất cho người thân đó trước những điều mà họ cho là tác động xấu từ phía môi trường sống. Một số khác cho rằng việc chết đi có thể được 'đầu thai' ở một cuộc sống khác tốt đẹp hơn...", chuyên gia nhận định.
Chúng ta đang thờ ơ với sức khỏe tâm thần?
Ông Hoàng cho biết con người ngày nay ngày càng đối diện với nhiều áp lực trong cuộc sống. Thế nhưng dễ nhận thấy mọi người chưa thực sự quan tâm đến sức khỏe tâm thần.
Những biểu hiện ban đầu của người bị trầm cảm khá mơ hồ, chỉ là những tâm trạng buồn bã, chán nản, khó tìm được niềm vui trong cuộc sống. Sau đó, tâm trạng này kéo dài khiến người bệnh giảm hứng thú trong gần như mọi hoạt động.
Họ có thể có biểu hiện tăng cân hoặc giảm cân dù không thay đổi chế độ ăn uống; bị mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều... Tình trạng nghiêm trọng hơn khi người bệnh luôn có cảm giác vô dụng, suy nghĩ về cái chết và ý định tự tử bắt đầu xuất hiện.
Ngoài những dấu hiệu trên, người trầm cảm còn có những biểu hiện khác nhau tùy vào giới tính, độ tuổi. Thông thường nam giới bị trầm cảm không có đa sầu yếu đuối như phụ nữ mà ngược lại họ có thể trở nên bạo lực hơn.
Nếu những dấu hiệu kéo dài trên 2 tuần, người bệnh nên được đưa đến gặp chuyên gia tâm lý, bác sĩ tâm thần để có sự can thiệp kịp thời.
Theo bác sĩ Hồ Thu Yến, Viện Sức khỏe tâm thần, đa số các vụ tự tử có thể đề phòng được qua việc theo dõi quan sát tế nhị và sát sao, xử lý thích đáng và kịp thời.
"Nhiều gia đình bận công việc hoặc thiếu hiểu biết, không nhận thức được vai trò của việc chăm sóc tinh thần cho con cái, cho người thân. Vì vậy khi người thân có những dấu hiệu bất ổn về tâm lý, họ đã không nhận ra. Từ đó để vuột cơ hội vàng can thiệp, ngăn ngừa người có những hành vi làm hại bản thân.
Theo nghiên cứu, người có hành vi tự tử phần lớn sẽ có đủ tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn tâm thần tại thời điểm đó. Rối loạn này có thể điều trị ổn định được. Trong quá trình điều trị, cần có sự tham gia hỗ trợ của gia đình, các nhà chuyên môn", bác sĩ Yến thông tin.
Theo ông Hoàng, người thân và bạn bè phải là những người "kéo" bệnh nhân trầm cảm ra khỏi "vòng xoáy".
CHÚNG TA ĐANG THỜ Ơ VỚI SỨC KHỎE TÂM THẦN?
"Cuộc sống hiện đại ngày càng khiến chúng ta không có thời gian dành cho người thân. Chúng ta cũng luôn có mọi lý do để biện hộ cho việc đó. Tuy nhiên có khi chỉ cần một, hai lần 'bỏ bê cảm xúc' đã có thể khiến nhiều người phải hối hận khi sự việc không may xảy đến.
Với những người bị trầm cảm, họ khép kín và luôn cáu gắt, thu mình với xung quanh. Bạn bè, người thân khi nhận thấy những biểu hiện khác thường đó hãy lắng nghe, chia sẻ với họ để họ biết rằng bạn vẫn quan tâm đến họ và thấu hiểu những điều họ đang trải qua.
Không phán xét, chỉ trích hay đổ lỗi cho họ. Nếu họ chưa sẵn sàng nói chuyện, hãy nói với người ấy rằng bạn luôn sẵn sàng để lắng nghe khi họ cần", ông Hoàng đề nghị
Via Tuoitre