08/01/2026
[ THỊ MẦU LÊN CHÙA ]
____________________________
Bên cạnh những vở chèo nức tiếng như "Trương Viên", "Chu Mãi Thần", "Kim Nham" hay "Lưu Bình - Dương Lễ", thì "Quan Âm Thị Kính" cũng là một tượng đài kinh điển của nền chèo cổ Việt Nam. Nổi bật nhất trong đó là trích đoạn "Thị Mầu lên chùa". Qua tác phẩm, ta thấy được cái nhìn thấu đáo và đầy cảm thông của người xưa về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ.
Vở chèo kể lại chuyện Thị Mầu lên chùa cúng tiến, vừa nhác thấy Kính Tâm đã đem lòng si mê, liền dùng lời lẽ ngon ngọt để trêu ghẹo chú tiểu. Đoạn trích đã khắc họa rõ nét sự tương phản đối lập về phẩm hạnh giữa hai nhân vật: Thị Mầu và Kính Tâm.
Trước hết nói về Thị Mầu, nàng vốn là con gái phú ông quyền quý trong làng, nhưng ở Mầu lại toát lên vẻ lẳng lơ, phóng khoáng lạ thường. Người đời lên chùa ngày rằm, riêng Mầu đi lễ từ mười ba, bởi vậy mới bị mang tiếng: "Thế mà Thị Mầu tôi mang tiếng lẳng lơ Đò đưa cấm giá tôi lên chùa từ mười ba."
Lời mời gọi, kể lể ấy đã phác họa ngay cho ta thấy tính cách táo bạo của nhân vật. Điệp từ "mười ba" được nhắc đi nhắc lại như nhấn mạnh nỗi khát khao gặp gỡ người trong mộng. Mầu đi lễ cả ba ngày mười ba, mười bốn, mười lăm cũng chỉ để thỏa lòng mong ước được gặp gỡ người nhà chùa.
Vừa nhìn thấy chú tiểu khôi ngô, Thị Mầu đã vội buông lời ong bướm, ve vãn. Khi Kính Tâm hỏi tên tuổi để ghi vào sớ, Thị Mầu chẳng ngần ngại mà tình tứ khai thừa, cốt để khoe mình chưa chồng và ngỏ ý muốn kết đôi.
Khát vọng giao duyên mãnh liệt của Mầu còn được bộc bạch qua câu ví von đầy táo bạo: "Này thầy tiểu ơi! Thầy như táo rụng sân đình Em như gái rở, đi rình của chua."
Đối lập với nét "đào lẳng" của Thị Mầu là vẻ đẹp của vai chính Kính Tâm. Khác với Mầu, Kính Tâm xuất thân từ gia đình nông dân, trải qua bao oan khuất, phải cắt tóc giả trai nương nhờ cửa Phật. Dù ẩn mình dưới lớp áo nâu sồng của một chú tiểu, Kính Tâm vẫn toát lên khí chất trang nghiêm. Qua lời tán tụng của chính Thị Mầu, ta càng thấy rõ nét đẹp đoan trang, thanh khiết của nàng.
Đó là sự điềm tĩnh của một con người đã nếm trải đủ đau khổ, truân chuyên. Đi qua bao bể dâu tới mức phải quy y cửa Phật, Kính Tâm thấy nực cười trước mối nhân duyên ngang trái và sự trớ trêu của kiếp người. Thị Mầu vì si mê mà nhìn nhầm, đâu biết Kính Tâm cũng chỉ là phận gái giả trai. Khi Mầu xông ra nắm tay, Kính Tâm chỉ nhẹ nhàng từ chối: "Cô buông ra để tôi quét chùa kẻo sư phụ người quở chết!". Có những lúc phải lảng tránh trước sự tấn công dồn dập của Thị Mầu, nhưng đó chính là biểu hiện của một tâm hồn đường hoàng, ngay thẳng và giữ đạo vẹn tròn.
Chụp ảnh: Hưng Phú, Trần Quang
Mẫu ảnh: Lê Hải, Việt Tùng
Thiết kế: Trà Giang
Bài viết: Thanh Lam
____________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌Facebook: https://www.facebook.com/khuchatxua.ngt/
Trưởng BTC: Trịnh Hoàng Yến (0941876810)
Phó BTC: Mai Trà Giang (0945080009)