08/05/2026
Tại sao học sinh Việt thường yếu Writing?
Sau hơn 10 năm làm giáo dục, cô để ý thấy nhiều bạn học rất giỏi văn ở trường nhưng khi sang Writing lại cực kỳ chật vật. Có nhiều nguyên nhân, nhưng hôm nay, sau khi chữa xong gần 40 bài Wri, cô Thảo cần lên ngay 1 bài tập trung vào 1 rào cản cốt lõi của hs khi viết: Sự xung đột giữa lối viết tiếng Anh và tiếng Việt. Chính sự khác biệt trong logic diễn đạt của hai ngôn ngữ khiến học sinh thường khó trình bày luận điểm tiếng Anh như trong tiếng Việt.
Nếu như văn tiếng Việt là tư duy vòng xoắn (Circular Thinking) – thích diễn đạt gián tiếp, dẫn dắt từ bối cảnh, thời gian/không gian rồi mới vào ý chính – thì văn tiếng Anh lại là tư duy tuyến tính (Linear Thinking). Văn tiếng Anh thích đi thẳng vào vấn đề (Topic Sentence), sau đó mới giải thích chi tiết và lập luận theo chuỗi nguyên nhân - kết quả.
Cùng phân tích 2 ví dụ:
Văn tiếng Việt: “Xuất hiện và phát triển trong chế độ phong kiến, chiếu là một loại hình văn bản hành chính có vai trò rất lớn. Ở mọi triều đại, trong mọi thời kì, chiếu luôn được coi là một trong những loại hình văn bản hành chính quan phương nhất, bởi nó trực tiếp thể hiện những mệnh lệnh, những ý kiến, những suy nghĩ của nhà vua và được ban bố rộng rãi cho quần thần và dân chúng. Nhưng nó cũng mang trong mình ngôn ngữ hành chính vừa mang ngôn ngữ như đối thoại với nhân dân.” (nguồn: vietJack)
Có thể thấy, mạch logic của đoạn văn như sau: Chiếu có vai trò lớn trong thời kỳ phong kiến -> chiếu có vai trò lớn ở mọi thời kỳ -> ngôn ngữ của chiếu. Dù đọc hoàn toàn thấy rất trôi, rất mượt, nhưng nếu tách về ý tưởng, luận điểm đi từ bối cảnh, sau đó rẽ sang nhiều hướng riêng biệt chứ không tiếp nối nhau về logic, xoay xung quanh chủ đề chính là “chiếu”.
Xem xét văn bản tiếng Anh: “America is known as the land of opportunity, where one could achieve anything they put their mind to, no matter who they are. Thousands of people immigrate to the United States every year from different parts of the world to have access to these kinds of opportunities. This is what is known as "the American dream". One of the many reasons America is such a great country is the diversity you see all around. America is one big melting pot of citizens from different backgrounds.” (Source: ESL Fast)
Dịch: Nước Mỹ được biết đến là vùng đất của cơ hội, nơi người ta có thể đạt được bất cứ điều gì họ đặt tâm trí vào, bất kể họ là ai. Hàng nghìn người nhập cư vào Hoa Kỳ mỗi năm từ khắp nơi trên thế giới để có được những cơ hội này. Đây chính là điều được gọi là "giấc mơ Mỹ". Một trong nhiều lý do khiến nước Mỹ là một quốc gia tuyệt vời là sự đa dạng mà bạn thấy ở khắp mọi nơi. Nước Mỹ là một nồi lẩu lớn gồm những công dân đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau.
Mạch logic của đoạn văn: Mỹ là đất cơ hội -> Minh chứng qua việc nhập cư -> Một nguyên nhân là sự đa dạng -> Giải thích sự đa dạng. So sánh với mạch logic của đoạn văn tiếng Việt trước đó, bạn sẽ thấy nội dung các câu ở đoạn văn tiếng Anh có sự tiếp nối; câu sau sẽ bổ sung cho câu trước, sử dụng quan hệ nhân quả để tạo thành một mạch xích.
Vậy điều này ảnh hưởng gì đến việc học sinh Việt Nam học viết tiếng Anh?
Viết lan man (Off-topic): Giả sử đề bài hỏi: Sử dụng smartphone lâu có tích cực hay không? Thay vì trả lời trực tiếp, học sinh thường dành quá nhiều dung lượng để kể về... lịch sử điện thoại hoặc tại sao trẻ em lại thích dùng nó. Kết quả: Điểm Task Response (TR) bị kéo xuống vì không đi thẳng vào trọng tâm.
Diễn đạt thiếu logic: Tiêu chí Band 7.0 yêu cầu thí sinh phải extend & support idea (mở rộng và hỗ trợ luận điểm). Nếu không dùng tư duy nhân quả để đào sâu, bài viết sẽ chỉ dừng lại ở việc "liệt kê" các ý rời rạc, thiếu sự liên kết chặt chẽ.
Dùng từ thừa (Wordiness): Do văn tiếng Việt chuộng lối viết hoa mỹ, giàu cảm xúc, học sinh thường có xu hướng "nhồi" tính từ hoặc những cụm từ bóng bẩy như "splendid", "magnificent" hay "breathtaking" để bài viết nghe có vẻ ngầu hơn. Tuy nhiên, trong Essay học thuật, sự chính xác (Precision) mới là yếu tố quyết định, chứ không phải sự dài dòng.
Nếu em thấy mình mắc phải lỗi tương tự, comment ngay để bài sau cô phân tích cách đổi chiều tư duy từ Việt -> Anh nhé ❤️