12/01/2026
DẠY TRẺ BÊN BÀN ĂN
Rất nhiều gia đình cho con ăn trước rồi mình mới ăn. Điều đó giúp cho các bố mẹ rảnh rang khi ăn nhưng lại khiến lũ trẻ không học được các quy tắc trên bàn ăn. Khi con lớn, con sẽ là một hình ảnh rất xấu, bất lịch sự thậm chí gây phiền hà cho người khác vì thói quen của mình. Vì thế, khi con đã ngồi được vào ghế ăn (tầm 6 tháng), cha mẹ rất nên cho con ngồi ăn cùng. Nếu con chưa ăn được đồ ăn của cha mẹ thì hãy chuẩn bị 1 vài miếng ăn vặt như rau củ luộc để con được tham gia vào bữa ăn gia đình và từ đó việc giáo dục nề nếp (xa hơn là nhân cách) cho con cũng được bắt đầu.
Khi các con 1 tuổi, cha mẹ nên dạy con tập bốc, 2 tuổi thì tập dùng thìa. Bắt đầu từ đây, các nguyên tắc bàn ăn được cha mẹ truyền đạt đến cho trẻ.
Tớ sẽ sắp xếp các nội dung thành mục cho các bố mẹ dễ nhận diện mà tập trung dạy trẻ nhé.
1. Chuẩn bị mâm cơm và dọn mâm sau ăn
Trẻ từ 3 - 4 tuổi là có thể giúp mẹ chuẩn bị bàn ăn được rồi. Con có thể lấy đũa, thìa, bát và xếp vào chỗ cho cả nhà. Được tham gia vào khâu chuẩn bị, con sẽ ý thức và tự giác hơn.
Lớn hơn, con có thể chuẩn bị bát nước chấm, tăm, giấy ăn cho cả nhà. Từ đó con có thể là người bê đồ ăn lên bàn. Cha mẹ cần hướng dẫn con xếp bàn ăn cho phù hợp.
Nguyên tắc là: bát canh cần đặt ở gần nồi cơm vì khá cao, việc vươn tay qua bát canh để gắp là rất khó khăn. Các món ăn cần được xếp làm sao để mọi người trong mâm đều dễ dàng gắp được. Nếu nhà quá đông người thì nên chia thức ăn vào các đĩa nhỏ.
- Dọn mâm phải nhớ dọn âu nhỏ đựng xương, đầu tôm, hạt thóc hay sạn sót trong cơm…
- Nhất thiết để phần người về muộn vào đĩa riêng trước bữa ăn, không để phần bằng những thức ăn thừa còn lại sau khi đã ăn xong.
- Không để các vật dụng cá nhân lên bàn ăn, trừ chiếc quạt giấy xếp có thể đặt dọc cạnh mép bàn. Ngày nay thì di động là vật bất lịch sự và mất vệ sinh.
- Ăn xong con và bố mẹ cùng bê thức ăn thừa đi cất, dọn bát vào chậu rửa, rửa bát, lau bàn ghế, quét dọn sạch sẽ khu vực bàn ăn.
2. Mời cơm và các quy tắc giao tiếp trong bữa ăn
Khi vào mâm, tất cả đều cần mời cơm. Cha mẹ nên mời trước, mời tất cả mọi người trong nhà và cả các con để các con học cách mời. Nếu con mời sai, cha mẹ cần chỉnh ngay lập tức.
Trong mâm cơm Việt, người lớn tuổi nhất sẽ là người cầm đũa gắp miếng đầu tiên. Điều này dạy trẻ sự kiên nhẫn chờ đợi và kính trên nhường dưới.
- Khi trẻ em muốn ăn món mà nó ở xa tầm gắp, phải nói người lớn lấy hộ chứ không được nhoài người trên mâm.
- Nhất thiết nói cảm ơn sau bữa ăn, điều đó sẽ khiến trẻ hiểu về những vất vả của người chuẩn bị bữa ăn. Cha mẹ nên cảm ơn trước và nhắc con làm việc này.
3. Trong bữa ăn
Cha mẹ chú ý các nguyên tắc sau để làm gương và dạy con:
- Không gắp thức ăn đưa thẳng vào miệng mà phải đặt vào bát riêng rồi mới ăn.
- Không dùng thìa đũa cá nhân của mình quấy vào tô chung.
- Không xới lộn đĩa thức ăn để chọn miếng ngon hơn.
- Không cắm đũa dựng đứng vào bát cơm.
- Ngồi ăn dù trên chiếu hay trên ghế đều không được rung đùi, rung đùi là cực kỳ vô lễ.
- Tuyệt đối tránh cơm đầy trong miệng mà nói, cơm sẽ bắn tung tóe.
- Muỗng kiểu múc canh phải đặt úp trong bát không được để ngửa.
- Không tạo tiếng ồn khi ăn (ví dụ húp soàm soạp, nhai chóp chép)
- Không gõ đũa bát thìa.
- Dù là trong khuôn khổ gia đình hay khi làm khách, tuyệt đối không chê khi món ăn chưa hợp khẩu vị mình. Điều này cực kỳ quan trọng vì không đơn thuần là phép lịch sự mà còn là một phần giáo dục nhân cách. Nếu không được dạy nghiêm túc, trẻ em từ chỗ phản ứng tự nhiên do khẩu vị sẽ tới chỗ tự cho mình quyền chê bai, phán xét, không trân trọng lao động của người khác. món không ngon với người này nhưng ngon với người khác và có được nhờ công sức của rất nhiều người.
- Không gắp liên tục 1 món dù đó là món khoái khẩu của mình.
- Phải ăn hết thức ăn trong bát, không để sót hạt cơm nào.
- Ăn từ tốn, không ăn hối hả, không vừa đi vừa nhai.
- Nếu ăn gặp xương hoặc vật lạ trong thức ăn, cần từ từ lấy ra, không được nhè ra toàn bộ tại bàn.
- Nếu bị cay thì xin phép ra ngoài hắt hơi, xỉ mũi.
Tớ nghĩ, việc dạy con đạo đức rất cần phải làm từ những việc nhỏ. Các cha mẹ đừng vì nhồi nhét kiến thức và săn đón thành tích mà bỏ quên những việc này. Hậu quả về sau sẽ rất lớn đấy nhé.
Ảnh. Lấy đồ ăn rồi mà bác Hương chưa ăn là cả đoàn ngồi chờ thế này đấy ạ!
Nguồn
Vũ Thu Hương
