Tôi là một cử nhân Tâm lý học, Thạc sỹ giáo dục mầm non, chuyên gia Montessori 0-6 và là 1 người mẹ.
Tôi đã đến với Montessori như thế ...
Trích bài phát biểu chia sẻ trong buổi lễ ra mắt MonLeader của AMS.
08/10/2024
Quá trình hình thành và phát triển ngôn ngữ của trẻ giai đoạn 0 - 2,5 tuổi.
Ngôn ngữ là sự sáng tạo siêu tự nhiên được tạo ra bởi trí thông minh của tập thể và năng lực này được phát triển ngay từ những năm đầu đời của trẻ với sự hỗ trợ của tâm trí thấm hút.
Khi ra đời, khóc là sự khởi đầu của việc trẻ luyện tập phát âm và hơi thở (cha mẹ cần lưu ý đừng sợ hay ngăn cản việc trẻ khóc). Cùng với quá trình myelin hóa dây thần kinh (bắt đầu từ tháng thứ 4 của thai kỳ và kéo dài đến năm trẻ 8 tuổi), các giác quan và vận động đặc thù cho ngôn ngữ ở trẻ phát triển theo từng giai đoạn:
🌱 2 tháng tuổi: Trẻ có thể nhận biết và hướng về phía có âm thanh. Tiếng khóc của trẻ bắt đầu có một số ý nghĩa nhất định.
🌱 4 tháng tuổi: Trẻ thường nhìn chăm chú vào miệng đang nói để học cách tạo ra âm thanh và bắt đầu phát ra những âm điệu ngộ nghĩnh không rõ âm tiết nào (bập bẹ, bi bô).
🌱 6 tháng tuổi: Trẻ phát ra những âm tiết đầu tiên, có kết hợp nguyên âm lẫn phụ âm (“ba, đi, xe,...")
🌱 10 tháng tuổi: Trẻ nhận ra ngôn ngữ có ý nghĩa.
🌱 12 tháng tuổi: Trẻ phát ra những từ có chủ ý đầu tiên.
🌱 15 tháng tuổi: Thời kỳ của ngôn ngữ bắt chước. Trẻ dùng chủ yếu nguyên âm và các thán từ, đồng thời bắt đầu nhận ra ý nghĩa được diễn tả trong ngôn ngữ. Trẻ biết kết hợp âm điệu trong diễn đạt, biết lên xuống giọng tùy vào ngữ cảnh.
🌱 18 tháng tuổi: Trẻ biết dùng danh từ và có thể tạo ra những cụm từ không đúng ngữ pháp với nghĩa lẫn lộn.
🌱 21 tháng tuổi: Sự bùng nổ về số lượng từ ngữ với hàng trăm danh từ, giới từ, động từ, tính từ.
🌱 24 tháng tuổi: Thời kỳ bùng nổ về từ và cụm từ. Kho từ vựng với khoảng 200 từ được hoàn thiện với đầy đủ tiền tố, hậu tố, từ nối, động từ, liên từ, trạng từ. Khả năng diễn đạt ý bằng cụm từ cũng được cải thiện với các cụm 3-4 từ. Đồng thời, trẻ cũng hình thành ý thức về ngữ pháp, có thể nói được câu có chủ ngữ và vị ngữ.
🌱 30 tháng tuổi: Quá trình hoàn thiện ngôn ngữ với cú pháp và ngữ pháp. Trẻ biết cách kết hợp các cụm từ phức hợp, xây dựng câu với đầy đủ danh từ & động từ, sử dụng các thể câu khác nhau, và biểu đạt câu với thì tương lai.
Có thể thấy, những kích thích từ môi trường và sự hỗ trợ phù hợp của người lớn đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình phát trình phát triển ngôn ngữ ở trẻ. Việc thường xuyên đọc sách, kể chuyện, hay đơn giản là trò chuyện với trẻ sẽ giúp trẻ mở rộng vốn từ nhanh chóng và hoàn thiện khả năng ngôn ngữ trong giai đoạn này. Đồng thời, vì trẻ bắt chước một cách vô thức nên người lớn cũng cần hạn chế việc sử dụng các từ ngữ không phù hợp trong môi trường của trẻ.
(Nguồn: kiến thức tham khảo từ sách "Maria Montessori - Cuộc Đời và Sự Nghiệp" và sách "Tâm trí thấm hút")
Nguồn : Anne Nguyễn
01/10/2024
Con thuận tay trái – Vì đâu?
Trên thế giới có hơn 7 tỷ người thì có khoảng 10% số người thuận tay trái, việc có ai đó thuận tay trái xung quanh chúng ta cũng chẳng có gì là lạ nữa. Chúng ta cần hiểu cốt lõi việc trẻ thuận tay trái và do đâu đã.
Trẻ em dưới 1 tuổi có xu hướng sử dụng cả 2 tay nhưng sở thích này không ổn định mà có giai đoạn ngắn. Nếu để ý chúng ta sẽ thấy có quãng trẻ rất hay sử dụng tay trái, nhưng thời gian khác trẻ lại thích sử dụng tay phải. Điều này dễ hiểu thôi, bởi trẻ đang trong giai đoạn ổn định và tập tành sử dụng công cụ hữu ích của mình là đôi bàn tay mà. Vì thế đừng hoang mang khi con ở độ tuổi Toddler mà sử dụng tay trái nhé !
Đã có nhiều nghiên cứu nhưng chưa có nghiên cứu nào đưa ra được kết luận chính xác về nguyên nhân trẻ sử dụng tay trái hay tay phải làm tay thuận là do đâu. Tuy nhiên có 1 giả thuyết được nhiều nhà khoa học đồng thuận đó là do di truyền và do môi trường. Chuyện này được chứng minh khi các em bé có cha mẹ thuận tay trái sẽ có xu hướng thuận tay trái cao hơn các em bé khác. Ngoài ra những em bé có mẹ hoặc người chăm sóc thuận tay trái sẽ có xu hướng bắt chước và thích sử dụng tay trái hơn.
Vậy chúng ta có đặt ra câu hỏi tại sao phần lớn con người lại thiên về sử dụng tay phải hơn là tay trái ko?
Có một nguyên nhân khá hay ho nha. Trẻ em có 1 số phản xạ trong giai đoạn mới chào đời gọi là phản xạ nguyên thủy. Nó là những phản ứng bản năng tự nhiên chỉ có ở giai đoạn sơ sinh. Nghĩa là nó hoàn toàn được cài đặt sẵn từ khi trẻ sinh ra và sẽ mất đi khi trẻ lớn hơn. Các bác sỹ vẫn dựa vào những phản xạ này để kiểm tra và phát hiện sớm những vấn đề về thần kinh cũng như chức năng của não bộ trẻ.
Một trong những phản xạ này có tên là Phản xạ đấu kiếm, đó là khi trẻ có hình dáng giống 1 vận động viên đấu kiếm với tay phải nắm chặt và giơ lên cao, cổ quay về cùng 1 phía nhưng chân trái lại co lên, tạo nên 1 tư thế bất đối xứng – đây là phản xạ tự nhiên cho phép tay , chân và đầu quay về bên phải và đều cùng vươn ra. Phản xạ này kéo dài đến hết tháng thứ 6 sau khi chào đời , vì thế trẻ có quãng thời gian dài để quan sát là chú trọng đến bàn tay phải nhiều hơn. Đó có lẽ cũng là lý do phần lớn con người sử dụng tay phải làm tay thuận.
Hết tháng thứ 6 đa số các em bé đều với tay bằng cánh tay phải, xu hướng này ngày càng mạnh mẽ cho đến hết năm 1 tuổi đồng thời trẻ cũng sử dụng 2 bàn tay theo các cách khác nhau. Tay trái sẽ làm vai trò hỗ trợ cho tay phải, phối hợp nhịp nhàng để thao tác các hoạt động thông thường.
Theo TS Lise Eliot – một chuyên gia thần kinh học cũng cho rằng : "Sau năm đầu tiên, trẻ bắt đầu hoàn thiện các kỹ năng mà ta thường cho là có liên quan đến tay thuận như : ăn uống, chỉ trỏ, ném đồ, vẽ, và thao tác với đồ vật. Đến khoảng 18 tháng, khoảng một nửa trẻ em đã chọn được bên tay yêu thích. Tỉ lệ này tăng lên đến 90% ở tầm 4 tuổi, nhưng một số trẻ thì đến 7 tuổi mới xác định được tay thuận."
Xét theo giải phẫu năng lực hành vi thì não bộ con người được chia làm 5 Thuỳ não : Thuỳ trước trán , Thuỳ trán, Thuỳ đỉnh, Thuỳ thái dương và Thuỳ chẩm. 5 thuỳ não này chia làm 10 khoang đều cho 2 bán cầu não trái và phải, tương đương với 10 ngón tay. Hai bán cầu não có chức năng điều phối, điều khiển hoạt động của 2 nửa cơ thể . Bán cầu não trái chịu trách nhiệm điều khiển nửa cơ thể bên phải còn bán cầu não phải lại chịu trách nhiệm và xử lý thông tin của nửa bên trái. Đồng thời các chi, đặc biệt là tay được vận động, rèn luyện thường xuyên cũng có tác dụng kích thích sự phát triển của não bộ.
Nhiều bậc phụ huynh đang lo lắng có lẽ là thái quá về chuyện trẻ sử dụng tay trái .
Vì thương con, yêu con, sợ con sẽ gặp nhiều bất tiện trong sinh hoạt sau này mà họ tìm cách uốn nắn, thay đổi thói quen cũng như ép buộc con , thậm chí phạt con để bắt con chuyển sang tay phải như các bạn. Vậy điều này nên chăng?
Trẻ thuận tay trái là phần não phụ trách chủ yếu ở bán cầu não phải nên trẻ phát triển nhạy bén về cảm xúc, sáng tạo, có trí tưởng tượng mạnh mẽ và có khả năng chịu đựng các tình huống xấu dễ dàng hơn những trẻ thuận tay phải.
Vậy nếu tất cả hoạt động đều được trẻ sử dụng tay trái thì người lớn nên hướng con đến nhiều hoạt động để con phát triển cân bằng 2 bán cầu não, còn việc viết tay trái hay cầm thìa đũa tay trái nhưng tất cả các hoạt động 2 tay đều ok thì chúng ta rõ ràng là không nên gây áp lực cho trẻ trong chuyện tay trái hay tay phải.
Trẻ hoàn toàn có thể sử dụng tay phải nếu được uốn nắn ngay từ nhỏ, tuy nhiên điều này ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý của trẻ.
Việc ăn hay học tập của các con đặc biệt cần đến những hứng thú từ bên trong, niềm yêu thích với viết lách, học tập, xúc gắp sẽ bị dập tắt nếu người lớn chúng ta vội vàng chỉ ra lỗi sai và bắt trẻ đổi sang tay phải. Việc sửa lỗi ấy kéo dài sẽ biến con thành người tự ti và luôn cảm thấy mình sai trái cũng như mất niềm tin vào bản thân.
Trẻ cảm thấy mình sai, mình “ bị” khác biệt chứ không phải là “ được “ khác biệt, niềm hứng thú sẽ bị tụt giảm khi trẻ phải dùng tay không thuận để làm việc. Giả dụ chúng ta đang thuận tay phải mà ai đó cứ thấy chúng ta dùng tay phải thì bắt sửa như chính chúng ta đang sai trái điều gì đó thì bản thân chúng ta sẽ cảm thấy ra sao? Rõ ràng nó là sự phát triển tự nhiên của cá nhân trẻ, trẻ không có lỗi, trẻ đang hợp tác 1 cách ngoan ngoãn nhất có thể với mẹ tự nhiên mà .
Thống kê cho thấy có rất nhiều con người kiệt xuất thuận tay trái như: hoàng đế Pháp Napoleon, nữ hoàng Victoria, chủ tịch Cuba Fidel Castro, tổng thống Mỹ Obama , James Gerald Ford, Bill Gates ..v…v…. Ở các nước phát triển trên thế giới người ta con lấy 1 ngày làm ngày quốc tế cuả những người thuận tay trái là ngày 13/8 và trong những ngày này có rất nhiều hoạt động thú vị như thử thách với người tay phải sử dụng tay trái, tặng quà cho nhau..v..v….
Chúng ta hãy lựa chọn giữa đồng hóa con để cảm thấy an toàn với việc thấy con hạnh phúc dù đôi khi bất tiện. Thế giới cần nhiều hơn 1 loại mảnh ghép giống y nhau. Chuyện viết tay nào hoàn toàn ko ảnh hưởng hay tác động đến sự thành công của con mai này, nhưng việc còn hay không niềm tin yêu với học tập, các mối quan hệ và với chính bản thân mình thì lại quyết định hạnh phúc và thành công cả cuộc đời của con đó ạ !
Viết bởi : Trần Tuyến 18/10/2021
“Khiêm tốn bao nhiêu cũng chưa đủ…!” bạn có thấy câu này rất quen ko? Trong giáo dục Nho giáo rất đề cao đức hạnh khiêm tốn của con người. Từ nhiều thế hệ chúng ta đề cao đức khiêm nhường của một người. Một trong những bài học đầu tiên người ta dạy con là Khiêm tốn, thật thà và dũng cảm mà. Các Mác đã nói : “Khiêm tốn bao nhiêu cũng chưa đủ; tự kiêu một chút cũng là thừa!” đây là câu trích dẫn được sử dụng rất nhiều qua nhiều thế hệ. đó cũng là tố chất tuyệt vời của con người để sống hòa bình với cộng đồng cùng với cái tôi vừa vặn để xếp vừa trong nhiều hoàn cảnh sống. Tuy nhiên có nhiều khi chúng ta đang có cái nhìn tiêu cực và méo mó về Hạnh khiêm tốn này. Theo Tự điển Tiếng Việt thì: “Khiêm tốn là có ý thức và thái độ đúng mức trong việc đánh giá bản thân, không tự mãn, tự kiêu, không tự cho mình là hơn người”. Rõ ràng là yếu tố mấu chốt là ko tự mãn, ko tự kiêu và thể hiện sự ngạo mạn cho mình là hơn người. Chứ ko phải là ko thể hiện thế mạnh bản thân, ko nêu ra ý kiến trái chiều với ý kiến của người trên đưa ra, càng ko phải luôn đè nén cái tôi thật nhỏ bé mới là khiêm tốn. Việc đánh giá đúng thực lực của mình là điều quan trọng hơn rất nhiều. Khiêm tốn ko có nghĩa là ko đc thể hiện mình, ko được bày tỏ quan điểm và hiểu biết cá nhân. Làm cha mẹ, chúng ta tự đặt mình ở vị thế cao hơn trẻ, bao nuôi và ban phát những lợi ích cho con. Thế rồi chúng ta quy chụp là con ko khiêm tốn khi con thể hiện ra điều con nghĩ, con biết. Hay là khi con thể hiện mình thì chúng ta lo lắng con sẽ trở nên ngạo mạn mà quên đi rằng thứ con cần là con định vị mình, vai trò và năng lực của mình trong cộng đồng mới là quan trọng. Ngay trong các phản hồi hằng ngày với con chúng ta cũng đôi khi phủ nhận thành quả của trẻ chỉ nhằm mục tiêu là để con thấy mình còn kém cỏi mà từ đó vươn lên. Nhưng chúng ta quên mất rằng con cần nhiều động lực từ ghi nhận của cha mẹ. Nhất là các em bé dưới 6 tuổi. Khi mà tiềm thức của con còn mở rộng và chưa phân biệt được các tầng nghĩa sâu hơn của lời nói và sự kiện thì con sẽ mặc định coi bản thân là kẻ yếu kém. Sẽ thế nào nếu 1 con người luôn cảm thấy mình bé nhỏ, yếu kém và thiếu năng lực? Người ta nói tự tin là đã chiến thắng 1 nửa rồi.Điều này là có cơ sở nhé! Khi bạn thực sự tin tưởng vào điều gì đó thì cơ thể của bạn tiếp nhận và phản hồi y như điều đó là sự thật. Nếu bạn thực sự tập trung vào việc tưởng tượng có 1 con trăn khổng lồ vô cùng hung dữ dưới chân bạn thì cơ thể bạn sẽ tạo nên cơ chế phòng vệ như run rẩy, đồng tử giãn, lỗ chân lông se lại, các hooc môn căng thẳng tiết ra y như là có con vật nguy hiểm ấy dưới chân bạn vậy. Điều này cho thấy giáo dục con trẻ niềm tin vào bản thân, tin vào khả năng tiềm tàng của bản thân là vô cùng quan trọng. Cá nhân tôi cho rằng khi 1 người đủ “chín” họ sẽ như cây lúa cúi đầu khi chĩu hạt. Hạnh khiêm tốn chỉ thực sự bộc lộ rõ khi người ta đủ hiểu biết, đủ nhận thức và đủ những trải nghiệm sống cần thiết. Chúng ta thấy đức hạnh khiêm nhường này rất nhiều ở các vĩ nhân. Bởi thế nếu chúng ta bắt trẻ em phải khiêm tốn thì rất dễ chúng ta đang đè nén vào lòng tự trọng, vào cái tôi của trẻ. Thứ mà chúng ta cần nuôi dưỡng nó hơn là giảm lỏng nó trong những khung gỗ hẹp của lo âu ngạo mạn. Hãy cẩn thận kẻo giáo dục sai cách của chúng ta lại vô tình biến trẻ thành 1 em bé có lòng tự trọng thấp. Rất,cực kỳ nguy hiểm khi chúng ta nuôi dưỡng 1 người đến trưởng thành với lòng tự trọng thấp. Người có lòng tự trọng thường rất sợ thất bại, đến nỗi họ sẵn sàng đổ lỗi cho người khác để bảo vệ cái tôi mong manh của mình. Ví dụ, khi một dự án không đạt được kết quả như mong đợi, họ có thể đổ lỗi cho đồng nghiệp không hợp lý hoặc cho khách hàng đã đưa ra những yêu cầu quá cao. Điều này xuất phát từ nỗi sợ bị đánh giá và sợ người khác không chấp nhận. Bản thân họ cũng rất nhạy cảm với những lời phê bình. Một lời nhận xét bình đẳng về một sai sót nhỏ cũng có thể khiến họ cảm thấy tinh tế sâu sắc và phản ứng một cách gay gắt. Họ có xu hướng so sánh bản thân với người khác một cách tiêu cực và luôn cho rằng mình chưa đủ tốt.Họ khó khăn để cảm thấy thoải mái trước những lời nhận xét của người khác, hoặc là xù lông lên hoặc là trở nên vô cùng bạc nhược. Tuy nhiên có 1 điểm là dù họ có xù lông lên hay nén nhịn như cái cách họ được nuôi dạy từ ấu thơ thì chính sâu thẳm bên trong họ có niềm tin bất diệt rằng mình chính là kẻ thất bại, mình kém cỏi và mình ko xứng đáng.Khi một người luôn thấy mình kém, mình tệ thì hành vi của họ rất khó để trẻ nên tốt đẹp dần lên. Bởi con người có khuynh hướng hành động theo vai trò xã hội mà họ đảm nhận. Một người tin mình là kẻ dối trá thì rất khó để họ luôn trung thực. Bởi vậy nuôi dạy con chưa bao giờ là điều dễ dàng, nhưng chúng ta dù khó khăn đến đâu cũng cần lưu tâm đến nuôi dưỡng con người tự tin, nhiệt huyết , dám nghĩ dám làm của con trẻ ngay từ những phản hồi tưởng rất nhỏ bé và giản đơn trong cuộc sống.Viết bởi : Trần Tuyến 29/9/2024
27/09/2024
Nếu con bạn nghe nhạc cổ điển:
Hiệu ứng Haydn: Trẻ thông minh và nhanh nhẹn, thường mang lại nụ cười cho những người xung quanh. Mặc dù vậy, trẻ vẫn thể hiện sự khiêm tốn đáng kinh ngạc.
Hiệu ứng Bach: Trẻ ghi nhớ Kinh thánh và đọc kinh hàng ngày; có thể làm choáng ngợp người nghe bằng lời nói của mình.
Hiệu ứng Handel: Tương tự như hiệu ứng Bach; ngoài ra, trẻ có thể thể hiện hành vi kịch tính.
Hiệu ứng Beethoven: Trẻ phát triển tâm lý tự cao tự đại và dễ nổi cơn thịnh nộ bạo lực; là một người hoàn hảo.
Hiệu ứng Liszt: Trẻ nói nhanh và phô trương, nhưng không bao giờ thực sự nói điều gì quan trọng.
Hiệu ứng Bruckner: Trẻ nói rất chậm và lặp lại bản thân thường xuyên. Có tiếng là người sâu sắc.
Hiệu ứng Grieg: Trẻ này kỳ quặc nhưng vui vẻ. Có thể có xu hướng thích dân gian Na Uy.
Hiệu ứng Wagner: Trẻ trở thành một kẻ cuồng vọng. Nói liên tục trong sáu giờ.
Hiệu ứng Schoenberg: Trẻ không bao giờ lặp lại một từ cho đến khi đã sử dụng tất cả các từ khác trong vốn từ vựng của mình. Đôi khi nói ngược hoặc lộn ngược. Cuối cùng mọi người ngừng lắng nghe trẻ. Trẻ đổ lỗi cho họ vì không có khả năng hiểu mình.
Hiệu ứng Ives: Trẻ phát triển khả năng đáng kinh ngạc để tham gia vào nhiều cuộc trò chuyện riêng biệt cùng một lúc.
Hiệu ứng Stravinsky: Trẻ có xu hướng bộc phát dữ dội, thô tục và tục tĩu dẫn đến đánh nhau và hỗn loạn ở trường mẫu giáo.
Hiệu ứng Shostakovich: Trẻ chỉ thể hiện bản thân theo cách được phụ huynh chấp thuận.
Hiệu ứng Cage: Trẻ không nói gì trong chính xác 4 phút 33 giây. Được 9/10 giáo viên trong lớp ưa thích.
Hiệu ứng Glass: Trẻ lặp đi lặp lại một từ, và lặp đi lặp lại, và lặp đi lặp lại, và lặp đi lặp lại...
Cre: Âm nhạc cổ điển
19/09/2024
Các mẹ cứ hỏi cô hướng dẫn các hoạt động chơi với con, thì đây là một số gợi ý nhé. Nguyên liệu ở xung quanh chúng ta, chỉ cần khéo tay 1 chút là sẽ có những giáo cụ đầy tính học thuật rồi ấy. Đừng tốn tiền vì những đồ chơi nhựa xanh đỏ, phát ra tiếng nhạc rè rè và đèn nhấp nháy nữa nhé.