22/08/2026
♟️ LỊCH SỬ FIDE — HƠN 100 NĂM ĐỊNH HÌNH CỜ VUA THẾ GIỚI
① FIDE suýt ra đời trước Thế chiến I
Ý tưởng thành lập một liên đoàn cờ vua quốc tế đã xuất hiện từ 1913–1914.
Liên đoàn Cờ vua Anh khởi xướng, sau đó các tổ chức cờ vua của Nga và Đức cũng tham gia. Nhưng kế hoạch chưa kịp trở thành hiện thực thì Thế chiến I bùng nổ.
Cờ vua thế giới phải chờ thêm một thập kỷ để có một tổ chức quốc tế thực sự.
BẠN CÓ BIẾT?
FIDE có thể đã xuất hiện từ trước năm 1924, nếu lịch sử thế giới không bị gián đoạn bởi Thế chiến I.
② 1924 — FIDE chính thức ra đời tại Paris
Ngày 20/7/1924, Liên đoàn Cờ vua Quốc tế được thành lập tại Paris.
Có 15 quốc gia sáng lập, gồm Argentina, Bỉ, Anh, Hungary, Tây Ban Nha, Italy, Canada, Hà Lan, Ba Lan, Romania, Phần Lan, Pháp, Tiệp Khắc, Thụy Sĩ và Nam Tư.
Cũng trong khoảng thời gian này, Paris tổ chức một giải đồng đội quốc tế được xem như một Chess Olympiad không chính thức, với Tiệp Khắc giành chiến thắng.
20/7/1924 — MỘT NGÀY QUAN TRỌNG CỦA CỜ VUA THẾ GIỚI.
③ 1927 — Chess Olympiad chính thức đầu tiên
Chỉ ba năm sau khi thành lập, FIDE tổ chức Chess Olympiad chính thức đầu tiên tại London.
Có 16 quốc gia tham dự.
Hungary trở thành đội vô địch và nhận Hamilton-Russell Cup — chiếc cúp luân lưu dành cho nhà vô địch Olympiad.
Gần một thế kỷ sau, Chess Olympiad đã trở thành một trong những sự kiện đồng đội lớn nhất của cờ vua thế giới.
④ Cũng năm 1927, lịch sử cờ vua nữ có một cột mốc lớn
London 1927 còn chứng kiến lần đầu tiên danh hiệu Nữ vô địch cờ vua thế giới được tranh tài.
Người chiến thắng là:
VERA MENCHIK.
Bà trở thành Nữ vô địch thế giới đầu tiên trong lịch sử cờ vua.
⑤ Thế chiến II khiến hoạt động FIDE bị đình trệ
Năm 1939, Buenos Aires tổ chức FIDE Congress và Olympiad cuối cùng trước chiến tranh, với 27 quốc gia tham dự.
Sau khi Thế chiến II bùng nổ, hoạt động của FIDE bị đình chỉ.
Phải đến năm 1946, FIDE mới tổ chức đại hội đầu tiên sau chiến tranh tại Winterthur, Thụy Sĩ.
Và lúc này, tổ chức phải đối mặt với một vấn đề cực lớn:
Ai sẽ trở thành Nhà vô địch thế giới tiếp theo?
Bởi đương kim vô địch Alexander Alekhine đã qua đời.
⑥ 1948 — FIDE thay đổi cách thế giới tìm ra Nhà vô địch
Sau khi Alekhine qua đời, chức vô địch thế giới bị bỏ trống.
FIDE tổ chức World Championship 1948 tại The Hague và Moscow.
Người chiến thắng:
MIKHAIL BOTVINNIK.
Đây là một bước ngoặt quan trọng: FIDE bắt đầu đóng vai trò trung tâm trong việc tổ chức hệ thống tranh ngôi vô địch thế giới.
⑦ 1950 — Danh hiệu Grandmaster chính thức xuất hiện
Ngày nay, hai chữ GM gần như đồng nghĩa với đẳng cấp cao nhất của một kỳ thủ.
Nhưng danh hiệu này không phải lúc nào cũng tồn tại dưới một hệ thống chính thức của FIDE.
Năm 1950, FIDE thiết lập danh hiệu International Grandmaster.
Đợt đầu tiên có 27 kỳ thủ được phong danh hiệu, trong đó có những tên tuổi như:
Botvinnik, Bronstein, Keres, Najdorf, Reshevsky, Smyslov, Euwe…
BẠN CÓ BIẾT?
Danh hiệu Grandmaster chính thức của FIDE mới có từ năm 1950.
⑧ 1957 — Women's Chess Olympiad đầu tiên
30 năm sau Olympiad chính thức đầu tiên, FIDE tổ chức Women's Chess Olympiad đầu tiên tại Emmen, Hà Lan.
Đội tuyển Liên Xô giành chức vô địch.
Đây là một trong những cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển hệ thống thi đấu cờ vua nữ quốc tế.
⑨ Vì sao ngày 20/7 là International Chess Day?
Không phải vì một ván cờ nổi tiếng.
Cũng không phải ngày sinh của một Nhà vô địch thế giới.
Lý do đơn giản hơn:
20/7 chính là ngày FIDE được thành lập.
Năm 1969, tại San Juan, Puerto Rico, quyết định lấy ngày 20/7 làm International Chess Day – Ngày Cờ vua Quốc tế được đưa ra.
20/7/1924: FIDE ra đời.
20/7: Ngày Cờ vua Quốc tế.
⑩ 1971 — Bảng xếp hạng FIDE chính thức đầu tiên
Rating ngày nay là một phần không thể thiếu của cờ vua.
Nhưng đến 1971, danh sách rating chính thức của FIDE mới lần đầu được công bố.
Và ai đứng số 1?
BOBBY FISCHER — 2760.
Phía sau ông là:
Spassky — 2690
Korchnoi — 2670
Larsen — 2660
Polugaevsky — 2640
Petrosian — 2640
Portisch — 2630
Botvinnik — 2630
Smyslov — 2620
Tal — 2620.
Điểm đáng chú ý:
Fischer hơn người đứng thứ hai tới 70 Elo.
⑪ 1986 — Chess Olympiad vượt mốc 100 đội
Chess Olympiad đầu tiên năm 1927 chỉ có:
16 quốc gia.
Đến Dubai 1986:
108 đội tham dự.
Lần đầu tiên số đội tại Olympiad vượt mốc 100.
Chỉ riêng hai con số này đã cho thấy cờ vua quốc tế đã phát triển mạnh như thế nào trong khoảng 60 năm.
⑫ 1993 — Cờ vua thế giới bị chia đôi
Đây là một trong những chương kịch tính nhất lịch sử FIDE.
Năm 1993, Garry Kasparov và Nigel Short từ chối thi đấu trận World Championship dưới sự bảo trợ của FIDE.
Hệ quả:
Hệ thống vô địch thế giới bị chia tách.
Trong nhiều năm sau đó, cờ vua tồn tại với hai dòng danh hiệu vô địch thế giới song song.
1993 — MỘT NGÔI VUA.
NHƯNG HAI CHIẾC VƯƠNG MIỆN.
Đây là một trong những chủ đề lịch sử rất mạnh để làm bài kể chuyện riêng.
⑬ 1999 — FIDE được IOC công nhận
Ngày 15/6/1999, FIDE được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) công nhận.
Đây là một cột mốc quan trọng đối với vị thế thể thao quốc tế của cờ vua.
⑭ 2006 — Hai danh hiệu vô địch thế giới cuối cùng trở lại thành một
Sau cuộc chia tách bắt đầu từ năm 1993, đến 2006, trận đấu thống nhất danh hiệu được tổ chức tại Elista.
Hai kỳ thủ:
Vladimir Kramnik × Veselin Topalov
Kramnik là người đã đánh bại Kasparov năm 2000.
Topalov là Nhà vô địch thế giới FIDE.
Kết quả:
KRAMNIK CHIẾN THẮNG.
Danh hiệu World Chess Champion được thống nhất trở lại.
1993: CHIA TÁCH.
2006: THỐNG NHẤT.
⑮ 2011 — Rapid và Blitz có hệ thống rating riêng
Cờ nhanh và cờ chớp ngày nay cực kỳ phổ biến.
Nhưng phải đến 2011, FIDE mới giới thiệu việc tính rating cho Rapid và Blitz.
Từ đây, một kỳ thủ có thể sở hữu những mức rating khác nhau:
Classical — Rapid — Blitz.
⑯ 2019 — Ý tưởng của Fischer trở thành một World Championship được FIDE công nhận
Bobby Fischer từng muốn tạo ra một phiên bản cờ vua giảm ảnh hưởng của việc học thuộc khai cuộc.
Ý tưởng đó trở thành Fischer Random — Chess960.
Đến 2019, FIDE chính thức công nhận Chess960/Fischer Random trong khuôn khổ World Championship.
Nhà vô địch đầu tiên:
WESLEY SO.
Đây cũng là một chi tiết rất đẹp nếu nối với câu chuyện về Fischer:
Từ một ý tưởng “khác thường” của Fischer → trở thành một giải vô địch thế giới được FIDE công nhận.
⑰ 2020 — Đại dịch tạo ra Online Olympiad đầu tiên
COVID-19 khiến các giải đấu trực tiếp trên toàn thế giới bị ảnh hưởng.
FIDE phản ứng bằng một điều chưa từng có:
Online Chess Olympiad.
Giải diễn ra từ 24/6 đến 30/8/2020.
Kết quả đặc biệt:
Nga và Ấn Độ cùng chia sẻ vị trí số 1.
⑱ 2022 — Olympiad trở lại và lập kỷ lục
Sau đại dịch, Chess Olympiad trực tiếp trở lại tại Chennai, Ấn Độ.
Theo timeline của FIDE Museum, kỳ Olympiad thứ 44 có:
188 đội
186 quốc gia thành viên FIDE
tham dự — một kỷ lục vào thời điểm đó.
⑲ 2023 — Olympiad đầu tiên dành cho kỳ thủ khuyết tật
Từ ngày 29/1 đến 4/2/2023 tại Belgrade, FIDE tổ chức Chess Olympiad đầu tiên dành cho kỳ thủ khuyết tật.
Các đội đến từ 26 quốc gia tham dự.
Ba Lan giành vị trí số 1.
⑳ 2024 — 100 năm sau ngày FIDE ra đời
FIDE được thành lập năm:
1924.
Đúng 100 năm sau, Budapest tổ chức Chess Olympiad lần thứ 45.
Theo FIDE Museum, giải có:
188 đội Open
169 đội Women's
tham dự
Nguồn: Sưu tầm
![[BẠN CÓ BIẾT]GARRY KASPAROV - "Quái kiệt Baku"① Theo Kasparov, ai là Nhà vô địch thế giới vĩ đại nhất?Có thể nhiều người...](https://img3.schoolandcollegelistings.com/327/468/1555345083274681.jpg)
![[BẠN CÓ BIẾT]JOSÉ RAÚL CAPABLANCA — Thiên tài của sự đơn giản① Một người khiến cả Bobby Fischer cũng phải thán phụcFisch...](https://img5.schoolandcollegelistings.com/994/193/1555339209941935.jpg)
