11/07/2024
NGƯỜI MẸ HAY NÓNG GIẬN
Rất lâu rồi mới có một bài mà mình mất nhiều thời gian để viết như thế này, hiện tại trong lòng rất hào hứng về điều sắp chia sẻ, mong rằng nó thật sự có giá trị với các mẹ.
Trước đây mình từng viết 3 bài về chủ đề này rồi, nhưng vẫn luôn cảm thấy còn thiếu một chút gì đó. Có mẹ hỏi mình rằng: “tui đã cố gắng áp dụng như bà chia sẻ, nhưng tui cảm thấy bất lực với bản thân vì không thể nào giữ bình tĩnh trước con, những lúc tự ngồi nói chuyện với bản thân, tìm lý do tại sao mình lại nổi giận nhưng luôn đi vào bế tắc, tui không thể tìm được câu trả lời?”
Có lần lại nhận được câu hỏi: “vì sao cuộc sống em rất đầy đủ cả về tiền bạc và tình cảm nhưng sao nhiều lúc em vẫn luôn cảm thấy cực kì tiêu cực, nhìn ra cửa sổ và có những suy nghĩ rất kinh khủng, mà không vì bất kì lí do gì cả?”.
Mẹ không kiềm chế được cơn nóng giận với con, có thể đến từ nhiều nguyên nhân như: tổn thương thời thơ ấu dẫn đến những vết sẹo trong tiềm thức, hình thành nên một dạng phản xạ tự nhiên khó thay đổi, vết hằn quá lớn trong tư duy….
Tuy nhiên, có một tác động vi tế khiến “quả bom” trong tâm trí chúng ta dễ dàng bộc phát hơn. Tưởng tượng, nếu hôm đó là một ngày tuyệt vời bạn kiếm được số tiền mong muốn, dự án thành công, hay đi chợ vừa được bà bán cá khen nay đẹp vô cùng thì cho dù con có làm vỡ cái chén, đổ cốc sữa bạn vẫn sẽ là người mẹ hiền tâm lý. Tuy nhiên, nếu hôm đó xu cà na rớt mất 500 ca, bị sếp chửi, làm việc thở không ra hơi, thì con lỡ ăn rơi một hạt cơm cũng khiến mẹ chướng mắt và bùng nổ.
Một nguyên nhân nguy hiểm và khó nhận thấy hơn, chính là như người mẹ phía trên “buồn và tiêu cực không vì một lý do gì cả”.
Theo như lẽ thường, cách để khiến bản thân không trở nên nóng giận mất kiểm soát chính là giải quyết những tác động bên ngoài để giảm thiểu áp lực, sau đó giải quyết vấn đề bên trong để thay đổi lại cách phản ứng của tiềm thức và tư duy trong nhìn nhận vấn đề.
Tuy nhiên, với điều kiện xã hội ngày nay việc giảm thiểu áp lực để cuộc sống nhẹ nhàng và dễ chịu hơn thật sự quá khó, chúng ta chỉ có thể ngày một áp lực hơn với nhiều mục tiêu để trở nên thành công. Vì thế mọi người chọn lựa cách tìm kiếm niềm vui để bù đắp lại khoảng thời gian áp lực khác trong ngày với hi vọng giải tỏa căng thẳng và giảm stress.
Qúa dễ dàng để bắt đầu những bữa tiệc rộn ràng với bạn bè, những giờ shopping tẹt ga, nó khiến chúng ta nghĩ rằng bản thân đã lấy lại cân bằng và đi tìm được niềm vui khiến cuộc sống thoải mái hơn. Hoặc có người sẽ tìm kiểm được niềm vui trong chính công việc, thông qua việc đạt được một thành quả nào đó, cảm giác vô cùng hưng phấn.
Nhưng chúng ta không biết rằng, khi niềm vui càng lớn thì nỗi buồn theo sau càng kinh khủng chứ không hề giải tỏa được áp lực hay căng thẳng. Vấn đề này có thể lý giải theo 2 phương diện: Khoa học và Giáo lý của Phật giáo.
Trong Phật pháp, một trong số giáo lý cốt lõi của Phật giáo, là nền tảng của hệ thống giáo lý đồ sộ sau này được gói gọn trong 4 từ: con đường Trung đạo.
Nếu để ý, giáo lý nhà Phật không bao giờ dạy con người hãy đi tìm niềm vui, mà xuyên suốt cả Thiền tông hay Tịnh độ luôn hướng con người đi tìm sự tĩnh lặng. Giới luật nhà Phật có giới cấm dành cho tu sĩ là không được ca hát và cố vũ việc đi xem nghe các chương trình ca nhạc.
Tu tập để bản thân không đau buồn thì dễ hiểu, nhưng tại sao lại biến bản thân trở nên “nhạt nhẽo” với niềm vui như vậy? Ai cùng thắc mắc thì search tìm bài giảng của các sư nhen. Riêng bài này mình chỉ nói về phương diện khoa học.
Khi mon men tiếp cận được vài kiến thức về Thần kinh học, mình dần hiểu rõ hơn về lý do sâu xa của triết lý Phật giáo. (Trời ơi tới đoạn này xúc động quá, càng tìm hiểu sâu mình càng tin vào những lời dạy của Đức Phật).
Chắc chắn nhiều mẹ đã từng nghe đến chất dẫn truyền thần kinh Dopamine, chúng ta thường nghe nhắc đến Dopamine như một hoocmon hạnh phúc. Tuy nhiên, nó không giúp ta hạnh phúc như thế, trong cuộc sống hiện đại, hầu hết mọi người dần trở nên ngộ độc Dopamine. Cũng là nguyên do lớn khiến chúng ta thường xuyên tiêu cực và dễ dàng cáu giận, nhất là cáu giận đối với những người không có khả năng chống trả lại những cơn thịnh nộ, đó chính là con trẻ.
Dopamine có liên quan trực tiếp đến sự hài lòng, động lực và cảm giác về sức mạnh tinh thần.
Chúng ta đủ khả năng để hiểu được rằng, khi bản thân có nguồn năng lượng tích cực, động lực mạnh mẽ, niềm tin vào cuộc sống thì mới có đủ sự bình tĩnh và sáng suốt để kiểm soát cảm xúc, làm chủ cuộc sống hay thay đổi bản thân, cụ thể ở đây là thay đổi bản thân để có cách hành xử và dạy dỗ con đúng đắn. Đáng buồn nếp sống hiện đại khiến con người ngày càng ngộ độc Dopamine và có những trải nghiệm sức khỏe tinh thần cực kì tệ hại.
Chúng ta cần quan tâm đến 2 khái niệm là: mức Dopamine căn bản và mức Dopamine đạt đỉnh. Mỗi người có một mức Dopamine căn bản khác nhau, phụ thuộc nhiều vào gen và những trải nghiệm của họ trong một khoảng thời gian gần. Tưởng tượng mỗi chúng ta đều sở hữu một chiếc hồ chứa chất điều hòa thần kinh Dopamine - quyết định năng lượng và động lực trong cuộc sống.
Chiếc hồ chứa lượng Dopamine căn bản (mình ví dụ ở đoạn trên) khi gặp tác động bên ngoài sẽ tạo ra những đợt sóng (tương tự hiện tượng gió thổi làm nước hồ dậy sóng), đỉnh sóng chính là lúc chúng ta đạt được cảm giác hưng phấn, động lực, niềm vui . Tuy nhiên, đỉnh sóng này sẽ không duy trì mãi mà sẽ nhanh chóng giảm xuống và thậm chí giảm sâu hơn cả mức cơ bản thông thường. Nhất là những con sóng có đỉnh rất cao.
Ví dụ: kể từ khi bước chân ra khỏi nhà để đến điểm hẹn cho buổi tiệc cùng bạn bè, Dopamine đã bắt đầu được giải phóng và đạt đỉnh khi nâng chén trong tiếng nhạc sập sình, và sau đó lượng Dopamine bắt đầu giảm dần khi buổi tiệc kết thúc và bạn trở về nhà, lúc này lượng Dopamine vẫn còn ở mức cao so với mức căn bản nên tâm trạng bạn vẫn sẽ rất vui vẻ.
Tuy nhiên, nếu để ý 1-2 ngày sau đó tâm trạng bạn hầu như sẽ rất tệ do lượng Dopamine lúc này đang giảm xuống mức căn bản, còn tùy vào mức Dopamine căn bản của mỗi người là khác nhau mà cảm giác buồn bã lúc này cũng khác, nhưng nhìn chung bạn sẽ không có động lực và sự chán chường bủa vây.
Các mẹ có thể hình dung giống như một hồ nước gặp gió lớn và tạo nên những con sóng với đỉnh sóng cực cao, sau khi đạt đỉnh cao đó đầu sóng sẽ giảm sâu xuống và tạo điểm trũng tỉ lệ thuận với chiều cao ban đầu.
Đó chính là lúc chúng ta rơi vào giai đoạn tinh thần vô cùng tiêu cực, chán nản, buồn rầu, trở nên mất phương hướng. Cũng là lúc dễ dàng cáu giận nhất khi gặp chuyện không vừa ý từ con.
Và khi rơi vào điểm trũng tinh thần, thay vì đợi mức Dopamine được cân bằng trở lại ở mức căn bản, thì chúng ta tiếp tục vướng vào sai lầm khi cố gắng đi tìm lại cảm giác hưng phấn và vui vẻ trước đó. Đi tìm những kích thích để giải phóng Dopamine.
Hậu quả chắc rằng không cần nói nhiều nữa, nhưng một điều quan trọng là mức độ kích thích để giải phóng Dopamine sẽ không phải luôn giữ ở mức ban đầu, mà cần phải ngày càng được tăng cao. Vì thế lòng tham của con người cũng được bơm lên ngày một cao, chúng ta luôn cần nhiều hơn, nhiều hơn nữa mới có thể đạt được cảm giác thỏa mãn. Đồng nghĩa với việc, sức khỏe tinh thần cũng ngày càng trở nên tồi tệ.
Điển hình như cảm giác ngh-iện game hoặc mạng xã hội, khi chúng ta liên tục tạo kích thích giải phóng lượng Dopamine để đạt mức độ thỏa mãn ngày càng tăng, dần dần chúng ta sẽ trở nên không còn hứng thú với bất kì hoạt động nào khác mà chỉ khi thực hiện đúng hành vi đó mới đủ khả năng kích hoạt Dopamine trong cơ thể. Và rồi, chúng ta bị mắc kẹt….
Bài cũng dài rồi, mình dừng lại ở đây nhen, còn quá nhiều thứ để viết nhưng dài quá sợ các mẹ ngán đọc. Nếu ai muốn đọc phần tiếp theo về cách để chúng ta có thể cân bằng lại cuộc sống, cải thiện sức khỏe tinh thần thì để lại ý kiến bên dưới để mình viết tiếp nhen.
Các mẹ thử nhìn lại trải nghiệm trong quá khứ, có khi nào đột nhiên thấy buồn rũ rượi, cảm thấy bản thân thật khốn khổ, phía trước tương lại mù mịt không còn định hướng. Mặc dù trước đó rõ ràng bản thân đã rất năng lượng, hừng hực khí thế với bản kế hoạch thực hiện ước mơ không?
Nguồn: ST
17/05/2024
15/05/2024
14/05/2024
13/05/2024
12/05/2024
10/05/2024