27/12/2025
Bút ký: Từ bạn đồng hành của Trường Làng Trong Phố sau NTD05
Chủ Nhật vừa rồi, Trường Làng Trong Phố rời phố, ghé thăm làng Đông Hồ trong tiết trời buổi sáng yên ả. Chúng mình đi chậm, lắng nghe và để mắt thấy thêm những câu chuyện nhỏ của tranh Đông Hồ.
Giờ đây, làng tranh xưa chỉ còn lại hai dòng họ Nguyễn Đăng và Nguyễn Hữu, với ba cơ sở vẫn kiên trì giữ nghề: cơ sở của nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đăng Chế, nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Oanh và nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hữu Quả. Dạo quanh làng, điều đọng lại rõ nhất là tình yêu dành cho tranh, được nuôi dưỡng âm thầm trong đời sống thường ngày của những người gắn bó với nghề.
Điểm đến đầu tiên của TLTP là xưởng sản xuất tranh của bác Nguyễn Hữu Quả, đây cũng chính là căn nhà của bác Quả, nơi nuôi dưỡng tình yêu nghề trong ít nhất 2 thế hệ của gia đình bác. Phòng khách, nơi gia đình sinh hoạt và tiếp khách, được treo kín tranh do chính nhà bác làm ra, từ tranh in trên giấy dó đến những bức tranh khắc gỗ.
Tiếp nối mạch suy ngẫm trong bài trước, mình nhớ tới chia sẻ trong một chuyến khảo cứu trước đây nữa của anh Đạo, con bác, về cách anh và gia đình vẫn cho con cháu tiếp xúc với tranh ngay từ bé. Các cháu được cầm dụng cụ, thử in mộc bản màu đen rồi tập tô những mảng màu đơn giản lên đấy, nghe câu chuyện nghề qua lời kể của ông và bố với những vị khách của nhà. Có thể thấy, tình yêu tranh ở đây không được nói ra bằng lời lớn lao, mà hiện diện trong cách người lớn để trẻ con dần làm quen, chạm vào và ở cùng tranh một cách tự nhiên. Mình tự hỏi: “Liệu chăng sau này các em lớn lên, các em cũng sẽ tiếp nối nghề như ông, như bố?”...
Tiếp theo, TLTP ghé thăm xưởng tranh của bác Nguyễn Đăng Chế. Không gian ở đó giống như một góc nhà cũ của làng quê Bắc Bộ, khoảng sân rộng thênh thang, những tờ giấy dó quét điệp đang nằm phơi nắng. Bác Chế - đã 90 tuổi theo chia sẻ, vẫn miệt mài kể với những vị khách tham quan về khu trưng bày của mình, kể về quãng đường gắn bó với tranh Đông Hồ. Ở đó có cả những bức tranh cổ mà bác trân trọng giữ lại và những hiện vật nhỏ bé, mọi thứ như một cuốn nhật ký bằng tranh và đồ vật, cho thấy tình cảm bác dành cho nghề được cảm nhận bằng mắt thấy và tay chạm.
Cuối buổi, TLTP dừng chân tại Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ. Có thể thấy, Trung tâm chính là minh chứng cho sự sẵn lòng đồng hành và nỗ lực tiếp lửa tới tình yêu nghề của người nghệ nhân từ phía nhà nước, tới thế hệ kế cận từ thế hệ ông, chú, anh. Tranh Đông Hồ theo thời gian dần rời xa không gian truyền thống của mình là chợ tranh Tết và những ngày giáp xuân. Nhưng ở đây, tranh không chỉ được trưng bày như một sản phẩm đã hoàn thiện, mà còn được những “người phục dựng” kì công nghiên cứu, đặt lại trong bối cảnh quen thuộc của đời sống xưa qua không gian chợ tranh ngày Tết cổ. Ngoài ra, theo như chúng mình tìm hiểu, Trung tâm cũng dành rất nhiều tâm huyết trong việc duy trì, tổ chức các hoạt động định kỳ như Chợ tranh Tết Đông Hồ, Lễ hội Tranh dân gian Đông Hồ hay Ngày hội Tranh Tết nhằm tái hiện và kết nối di sản với thế hệ nối tiếp.
Nhưng: Liệu chăng những hoạt động ấy đã đủ để giúp tranh Đông Hồ không chỉ được “giữ gìn” trong tủ kính, mà sẽ tiếp tục được sống, được nhớ và được cảm nhận trong bối cảnh hôm nay? Chúng mình cứ quẩn quanh với suy nghĩ này, cùng những suy nghĩ rộng hơn về không gian, phạm vi và hình thức hoạt động. Liệu rằng trong tương lai, chúng mình có thể góp một chút sức cùng làng không? Ngược lại: Làng có cần chúng mình chung tay không? Nếu có, đâu là sự đồng hành hợp lý nhất?...
Sau tất cả, chuyến đi với chúng mình như một hành trình nhẹ nhàng qua những không gian khác nhau, mỗi nơi đều khiến mình cảm nhận rõ hơn rằng yêu một nghề là để cho nó sống trong đời sống, và chính tình yêu nghề này sẽ là chìa khóa để giúp di sản văn hóa luôn sống và đi cùng với đời sống đương đại.
Bút ký thực hiện bởi: Lê Hải Yến.
📸Hà Vi
**g
——————————————————
TRƯỜNG LÀNG TRONG PHỐ - ĐIỂM ĐẾN VĂN HÓA - XÃ HỘI - NGHỆ THUẬT HƯỚNG ĐẾN PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG TRONG NỘI Ô
Liên hệ:
✉️ Email: [email protected]
📞 Tổ chức: 035 761 7402 (Phương Linh - Ms.)
📞 Bảo trợ - Hợp tác: 037 466 1865 (Kiều Trang - Ms.)
🎵 TikTok:
💗 Quỹ Góp Sức Dựng Làng vẫn tiếp tục mở nhận đóng góp tại:
Ngân hàng: BIDV
Số tài khoản: 4311391337
Tên tài khoản: LE THI PHUONG LINH
26/12/2025
25/12/2025
21/12/2025
12/12/2025
11/12/2025
05/12/2025
23/11/2025
17/11/2025
11/10/2025
11/10/2025
11/10/2025