Can thiệp sớm Phú Lãm

🚧BIỂU HIỆN TRẺ ADHD VÀ CÁCH CAN THIỆP BẰNG ABA🚧
✨Sandra Rief (2008) đã hệ thống các nghiên cứu của nhiều tác giả về biểu hiện của ADHD và đưa ra các đặc điểm hành vi của trẻ có rối loạn ADD và AD/HD như sau:
🌝Giảm chú ý (ADD)
☘️Dễ bị xao nhãng bởi kích thích bên ngoài (hình ảnh, âm thanh, sự chuyển động trong môi trường xung quanh)
☘️Không tập trung nghe khi được nói trực tiếp
☘️Khó khăn trong việc nhớ và thực hiện theo hướng dẫn
☘️Khó khăn duy trì sự chú ý đối với các hoạt động đều đặn
☘️Hay quên thực hiện các hoạt động hằng ngày ☘️Thường thơ thẩn, mơ mộng
☘️Khó bắt đầu công việc và thường không hoàn thành việc được giao
☘️Dễ chán nản
☘️Uể oải (thường ngủ gục trong lớp)
☘️Không biết tổ chức sắp xếp công việc (lên kế hoạch, lập thời gian biểu, chuẩn bị bài)
☘️Thường làm mất dụng cụ học tập
☘️Kĩ năng học tập kém
🌝Tăng hoạt động/xung động (AD/HD)

💫Tăng động

🌷Luôn “di chuyển” hoặc hành động như thể bị thôi thúc
🌷Rời khỏi chỗ ngồi khi không được phép
🌷Không thể ngồi yên (luôn nhảy lên hoặc ra khỏi ghế, ngã xuống ghế, quỳ gối, hoặc đứng sát bàn)
🌷Hầu như không ngừng hoạt động
🌷Luôn múa máy tay chân hoặc ưỡn ẹo trên ghế
🌷Khó tham gia hoạt động mà không gây ồn
🌷Khó ổn định tinh thần hay giữ bình tĩnh
🌷Khó điều hòa các hoạt động/vận động
💫Xung động
🌷Gặp nhiều khó khăn trong các tình huống buộc phải chờ đợi
🌷Vụt trả lời trước khi câu hỏi chấm dứt
🌷Thường cắt ngang hoặc ngắt lời người khác
🌷Không thể chờ hoặc tạm hoãn ý thích, muốn có ngay lập tức
🌷Biết luật và hậu quả nhưng luôn phạm lỗi hoặc vi phạm quy định
🌷Tạo ra các tiếng ồn không phù hợp
🌷Tham gia vào những hoạt động nguy hiểm mà không lường trước được hậu quả (trèo cao, chạy xe không nhìn đường) nên dễ gặp tai nạn
🌷Thiếu kiên nhẫn và dễ chán nản
🌷Dễ bị cuốn hút vào các hoạt động khác gây hứng thú hoặc dễ bị kích thích
🌷Đánh nhau khi khó chịu hoặc giật đồ của bạn

🎊Hai tác giả Peg Dawson và Richard Guire đã dùng PP ABA trong can thiệp hành vi để hỗ trợ cho trẻ ADHD, bằng cách ứng dụng mô hình ABC thông qua việc thay đổi kích thích tiền đề, dạy hành vi và thay đổi hệ quả duy trì.
👉Kích thích tiền đề (A)

💫Thay đổi môi trường sống xung quanh trẻ nhằm giảm thiểu rắc rối, bao gồm: Dùng bàn ghế ngăn lớp học, hạn chế không gian mở. Thêm cửa ở các lối cầu thang. Đặt các vật dễ vỡ ngoài tầm tay trẻ. Tạ các không gian giới hạn như hộp dụng cụ của ba, hộp tài liệu của mẹ. Cất remote điều khiển tivi, game...Tạo ra từ khóa cho máy vi tính và thường xuyên kiểm soát các trang web trẻ vào xem.

💫Giảm thiểu sự phân tán:

🍀🍀🍀Tạo “thời gian yên tĩnh” để trẻ làm bài ở nhà (không tivi, nhạc, nói chuyện). Cho trẻ nghe nhạc nhẹ khi đi ngủ. Dùng tai nghe bao kín tai khi trẻ làm bài tập/việc nhà. Tạo không gian có tổ chức. Cung cấp vật dụng và nhãn dán tên quy định cho từng vật dụng: Hộp đồ chơi, rổ quần áo dơ, móc treo áo, móc treo khăn mặt...Chụp hình các thành phẩm. Ví dụ: chụp hình phòng của trẻ trước và sau khi dọn dẹp. Lập thời gian biểu cho các hoạt động trong ngày/tuần/tháng☘️☘️☘️

💫Giảm tính phức tạp trong các sự kiện:

🥵Tránh cho trẻ tham gia các sự kiện đông người và nhiều tiếng ồn. Tổ chức các hoạt động có kế hoạch. Quy định với bạn cùng chơi: “Chơi từng đồ chơi một, luân phiên và không tranh giành”.

💫Thay đổi nv giao cho trẻ và mong đợi ở trẻ:

- Giao nhiệm vụ cần ít thời gian: Trẻ phải nhìn thấy “mình sẽ làm xong nhanh thôi!"

- Chia nhỏ nhiệm vụ.

- Nêu phần thưởng để trẻ mong đợi khi xong việc.

- Lập từng bước thực hiện rõ ràng: Thay vì nói “Hãy dọn dẹp phòng của con”, hãy dùng bảng kiểm: 1) Đem đồ dơ đi giặt 2) Cho đồ sạch vào tủ 3) Để sách lên kệ 4) Cho đồ chơi vào thùng đựng đồ chơi

- Cho trẻ quyền lựa chọn một trong các công việc được giao. Ví dụ: Chọn loại bài tập nào làm trước trong 3 môn phải làm.

💫Tạo không khí vui tươi thoải mái khi làm việc:

- “Thử xem con có thể làm xong bài khi chuông đồng hồ báo không nhé”.

- “Mẹ với con cá cược nhé, có bao nhiêu miếng lego trên sàn? Mẹ nói 100, con nói bao nhiêu?”

- Thách trẻ nhặt 10 vật lên hay viết 3 dòng trong vòng 1 phút.

- Quy định “15 phút dọn dẹp”: mỗi ngày đều thực hiện và sau đó được 15 phút chơi tự do.

- Viết các nhiệm vụ ra giấy, xếp và bỏ vào hộp, cho trẻ bốc thăm để thực hiện.

💫Thay đổi cách tương tác với trẻ:

🎲Trước khi tình huống xảy ra: Dự kiến mọi tình huống và thực tập với trẻ. Ví dụ: kĩ năng giao tiếp.
Dùng các gợi ý bằng lời hoặc cử chỉ “Đi học về thì làm gì trước nè?”,”Sáng dậy thì phải đánh... (trẻ: răng), rửa... (trẻ: mặt)”...Cùng viết bảng nhắc nhở.

🎲Khi tình huống đang diễn ra: Hướng dẫn trẻ và nhắc nhở hành vi đã luyện tập. Nhắc trẻ dùng/xem lại bảng nhắc nhở. Quan sát để xem trẻ có thể hiện đúng hoặc tìm hiểu các nguyên nhân gây phát sinh hành vi có vấn đề ở trẻ. Khen ngợi trẻ: ngay lập tức và nêu rõ hành vi đáng khen.
Ví dụ:
+ Mẹ rất vui khi con làm bài tập mà mẹ chỉ nhắc một lần.
+ Con giỏi quá, biết nhường em khi em chọc con.

+ Mẹ thấy con biết cất máy chơi game vì đến giờ dọn dẹp phòng, thật hay quá!

🎲Khi tình huống đã diễn ra: Ôn lại những gì đã xảy ra: điều gì tốt và không tốt, nên làm lại thế nào. Nếu trẻ không thành công, có thể ôn lại vào dịp thích hợp để tránh những cảm xúc tiêu cực.

👉Can thiệp hành vi có vấn đề (B'):

- NÊN hỏi, KHÔNG nói hay yêu cầu:

“Tại sao cô lại bảo con rửa tay trước khi ăn nhỉ?”

“Chuyện gì sẽ xảy ra nếu mẹ để con thức khuya như con muốn?”

“Con nghĩ con sẽ làm thế nào để sáng mai nhớ đưa cô giáo tờ giấy xin phép?”

- NÊN giải thích, KHÔNG ra lệnh:

“Nếu con không uống thuốc, thì cổ họng con sẽ đau lại”

“Nếu con bỏ xe đạp ngoài mưa, thì xe sẽ bị gỉ sét”

“Đừng quên mang theo hộ chiếu, nếu không con sẽ không lên được máy bay và không được đi chơi ở Singapore đâu đấy”

🚧Kế hoạch can thiệp hành vi:

Làm mẫu cho trẻ và tham gia cùng trẻ.

Cho trẻ cơ hội lựa chọn và ra quyết định.

Khích lệ, nâng sức chú ý cho trẻ.

* Gồm 6 bước:

🧲Bước 1: Xác định hành vi có vấn đề Mô tả hành vi

- Khóc lóc và mè nheo khi phải làm bài tập.

- Không thực hiện xong công việc nếu không có người ngồi kế bên nhắc nhở.

- Để đồ đạc cá nhân khắp nhà.

- Làm bài cẩu thả, dẫn đến bài viết xấu và có nhiều lỗi bất cẩn.
🧲Bước 2: Xác định mục tiêu

- Kêu gọi trẻ cùng tham gia.

- Hỏi về cảm giác, suy nghĩ của trẻ trong tình huống tạo hành vi có vấn đề.

- Cùng trẻ lên kế hoạch can thiệp và thực hiện.

- Đưa ra các mục tiêu tạm thời (hành vi thay thế chấp nhận được): Dựa vào tính chất của hành vi có vấn đề và sự tiến bộ/tốt hơn. Ví dụ:Làm bài tập mà không mè nheo, khóc lóc. Hoàn thành công việc mà không cần nhắc nhở. Đem hết đồ cá nhân vào phòng riêng trước khi đi ngủ. Làm bài tập gọn gàng, mắc ít lỗi nhất.

Đo lường hành vi có vấn đề:

- Thời gian từ lúc trẻ nói bắt đầu đến khi thực sự bắt đầu.

- Thời gian kéo dài. (tập trung bao lâu, mè nheo bao lâu?)

- Số lần xảy ra hành vi. (trong ngày/ tuần)

- Số lần nhắc nhở đến khi trẻ làm việc yêu cầu.

Dùng 5 nấc thang cảm xúc để kiểm soát xung động:

1) Con đang làm tốt

2) Con có hơi lo lắng

3) Con đang lo lắng

4) Con cảm thấy thật khó chịu

5) Con có thể không kiềm chế được!

🧲Bước 3: Phác họa các bước thực hiện

- Lên kế hoạch cho các hoạt động hằng ngày.

- Cùng trẻ liệt kê các hoạt động.

- Sắp xếp trình tự phù hợp.

- Quy định thời gian cho mỗi bước.

- Quy định thời gian bắt đầu.

- Xây dựng bảng kiểm tra thực hiện.

- Chọn nơi treo bảng.

🧲Bước 4: Đưa các bước thành bảng nhiệm vụ hoặc bảng kiểm. Lập danh sách, bảng kiểm thực hiện.

🧲Bước 5: Giám sát, theo dõi trẻ thực hiện

- Trẻ không thành công ngay sau khi được làm mẫu.

- Trẻ không thành công ngay sau khi làm lần đầu.

- Khích lệ trẻ thử và thực tập.

🧲Bước 6: Giảm dần sự giám sát

- Hỗ trợ điền vào bảng kiểm tra, cần nhắc nhở khi làm việc.

- Nhắc nhở khi điền bảng kiểm tra và theo dõi quá trình làm việc.

- Nhắc nhở điền bảng kiểm tra và báo cáo khi hoàn thành.

- Nhắc nhở điền bảng kiểm tra và tự hoàn thành.

- Tự quản lí và thực hiện theo bảng kiểm tra.

👉Hệ quả duy trì (C)

💫Sử dụng lời khen

- Ngay lập tức khi hành vi tích cực vừa thực hiện.

- Cụ thể hành động vừa thực hiện (cảm ơn con thu dọn đồ chơi ngay sau khi mẹ yêu cầu).

- Trân trọng giá trị của hành vi (mẹ thấy sáng nay dễ chịu quá khi con dậy chuẩn bị đi học nhanh).

- Nhận biết cố gắng của trẻ (cô thấy con đang rất cố gắng không khóc).

💫Hướng cho trẻ biết giải quyết vấn đề

“Ba thích cách con suy nghĩ và làm như vậy”.

Nói điều khẳng định, KHÔNG nói điều phủ định:

- Thay vì “con không được chơi game cho đến khi con dẹp xong phòng”. Hãy nói “Ngay khi con dọn phòng xong, con có thể chơi game liền” (nhấn mạnh vào hướng giải quyết).

💫Sử dụng các bảng biểu khích lệ

- Bản kế hoạch hành vi.

- Bản báo cáo hằng ngày/tuần.

- Bảng ngôi sao.

- Bản thỏa thuận về hành vi.

- Cả nhà đều có thời gian biểu làm việc.

- Hướng đến các phần thưởng cùng có lợi cho cả nhà (như cả nhà cùng đi chơi).
(Nguồn sưu tầm)

14 TRÒ CHƠI PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CHO BÉ 0 – 3 TUỔI

💛 LUYỆN GIỌNG LÀM CA SĨ
* Mục đích: Luyện giọng và luyện phát âm cơ bản
* Hướng dẫn
- Mẹ phát âm như sau để bé phát âm theo:
À a á a à: Ờ ơ ớ ơ ờ : Ồ ô ố ô ồ : ề ê ế ê ề : ù u ú u ù : Ừ ư ứ ư ừ:
Bà ba bá ba bà : Đà đa đá đa đà : Nà na ná na nà: Là la lá la là : Cà ca cá ca cà : Chà cha chá cha chà : Thà tha thá tha thà.
- Khi bé phát âm tốt với các âm trên, mẹ cho trẻ luyện các âm thay đổi như:
Ba bô bê bu bư : Na nô nê nu nư : Ma mô mê mu mư : da dô dê du dư : đa đô đê đu đư : La lô lê lu lư : Ca cô kê cu cư : Pha phô phê phu phư : Tha thô thê thu thư….
💙 CHIẾC ĐỒNG HỒ
* Mục đích: Luyện phát âm và thực hiện động tác theo đúng nhịp câu thơ.
* Hướng dẫn
Mẹ hướng dẫn bé đưa hai tay cầm lấy hai vành tai. Mẹ và bé cùng nói : “Tích” và nghiêng người sang bên phải, nói “Tắc” và nghiêng người sang trái. Tiếp theo, mẹ và bé cùng nói : “Tích tắc, tích tắc” liên tục và nghiêng người sang phải rồi sang trái.
- Sau đó, mẹ cho bé nói câu dài hơn: “Đồng hồ tích tắc” và làm động tác nghiêng người sang hai bên theo nhịp 1/1.
- Mẹ và bé cùng đọc bài văn vần:
Tích tắc tích tắc
Đồng hồ quả lắc
Kim ngắn chỉ giờ
Kim dài chỉ phút
Tích tắc tích tắc.
💚 BẮT CHƯỚC TIẾNG KÊU CỦA CÁC VẬT NUÔI
* Mục đích: Luyện phát âm tiếng kêu và vận động theo động tác của các con vật nuôi.
* Hướng dẫn
Mẹ vừa gọi tên từng con vật vừa cùng bé phát âm tiếng kêu và làm động tác của các con vật nuôi 3 – 4 lần.
+ Gà trống: Vỗ 2 bàn tay vào mông 3 cái rồi phát âm “Ò ó o”
+ Vịt: đưa hai bàn tay lên miệng giả làm mỏ vịt (một tay ngửa, một tay úp, vỗ hai bàn tay vào nhau 3 lần) và phát âm “ Cạc cạc cạc…”
+ Dê: chống 2 tay vào hông, đầu gật gật 3 lần rồi phát âm “ Be be be”
+ Bò: Chống 2 tay vào hông, đầu lắc lắc 3 lần rồi phát âm”Ùm bò”
+ Mèo: Úp 2 tay vào nhau và kê dưới má rồi phát âm “Meo meo meo”
+ Chó: Co 2 cánh tay trước ngực, 2 bàn tay đưa ra phía trước và rồi phát âm “Gâu gâu gâu”
+ Ong: Dang rộng 2 tay sang 2 bên, vẫy vẫy rồi phát ra âm “rì rì rì”
Lưu ý: có thể thay các âm thanh của các con vật bằng âm thanh của phương tiện giao thông như: Kính coong, kính coong (xe đạp), bim bim bim (xe máy), Bíp bíp bíp (Ô tô), ù ù ù (máy bay), xịch xịch xịch ( tàu hỏa).
💛 XEM TRANH ĐOÁN TÊN CON VẬT
* Mục đích: bé phản ứng nhanh và nói đúng từ chỉ tên con vật trong tranh.
* Chuẩn bị
Tranh các con vật.
* Hướng dẫn
- Mẹ giơ từng tranh các con vật sống cho bé xem và hỏi: “dây là con gì?”, bé nói nhanh từ chỉ con vật đó.
- Mẹ có thể dùng tranh về các con vật hoặc các đồ vật khác để hỏi bé.
💜 ĐOÁN TÊN CON VẬT QUA ĐỘNG TÁC, TIẾNG KÊU
*Mục đích: bé nhận biết và gọi đúng tên con vật qua động tác (hoặc tiếng kêu) của con vật đó.
* Hướng dẫn
- Mẹ làm động tác (hoặc phát âm tiếng kêu) của một số con vật quen thuộc (như thỏ, mèo, gà…) và hỏi: “Đây là con gì?”. Nếu bé không đoán được, mẹ làm lại động tác hoặc phát âm lại tiếng kêu. Nếu bé vẫn không gọi được tên con vật đó, mẹ nói tên con vật và làm lại động tác cho bé xem. Sau đó, mẹ cho bé làm lại động tác của các con vật và gọi tên.
💙 ÂM THANH CỦA RỪNG XANH
* Mục đích: luyện phát âm theo tiếng kêu của các con vật sống trong rừng.
* Hướng dẫn
Khi mẹ nói: “Hổ kêu”, bé làm hổ sẽ phát ra âm thanh của hổ (Grừm,…). Khi mẹ nói: “Khỉ kêu”, bé làm khỉ sẽ phát ra âm thanh của khỉ (khẹc, khẹc…). Mẹ liên tục thay đổi các hiệu lệnh để bé tiếp tục trò chơi.
💛 TIẾNG GỌI TRONG TỪNG
* Mục đích và yêu cầu: bé tập phát âm để luyện giọng
* Hướng dẫn
- Mẹ nói: “con hãy tưởng tượng là chúng ta đang đi trong rừng, cần phải gọi nhau. Khi mẹ gọi tên của con thì con nhắc lại theo mẹ nhé!”. Mẹ gọi: “ U u u, Su ơi!” và yêu cầu bé nhắc lại. Mẹ cho bé chơi 4 -5 lần.
💜 THI XEM AI NÓI NHANH
* Mục đích: bé trả lời nhanh các từ theo hiệu lệnh.
* Hướng dẫn: mẹ chỉ vào bộ phận của cơ thể, bé nói nhanh tên của bộ phân đó.
💜 ĐẾM CÁC BỘ PHẬN CƠ THỂ
* Mục đích:bé làm quen với phép đếm (số lượng 1, 2 và nhiều)
* Hướng dẫn
- Mẹ hướng dẫn bé đếm số lượng của từng bộ phận cơ thể. Mẹ hỏi: “Có mấy mắt?”. Mẹ và bé cùng đếm: “Một, hai” và nói: “Có hai mắt”. Tương tự như vậy, mẹ đặt các câu hỏi về các bộ phận khác.
- Lúc đầu, bé đếm theo mẹ. Sau đó, mẹ cho bé tự đếm. Khi bé đếm số lượng ngón tay và ngón chân, mẹ cần hướng dẫn bé đếm lần lượt từ trái sang phải (hoặc từ phải sang trái) để bé không bị nhầm lẫn.
💙CHIM BAY CÒ BAY
* Mục đích: bé phản ứng nhanh và tập nói những câu đơn giản.
* Hướng dẫn
Bé lắng nghe theo hiệu lệnh của mẹ và phản ứng cho đúng. Chẳng hạn, khi mẹ hô: “Chim bay”, trẻ nói theo: “Chim bay” và nhảy lên, giơ 2 cánh tay, vẫy vẫy.
Mẹ nói tiếp: “cò bay”, “ong bay”, “bướm bay”,… bé nghe hiệu lệnh và làm như trên. Mẹ nói: “Lợn bay” hoặc “ cây bay”, “Nhà bay”… bé nói: “Lợn không bay”, “nhà không bay”, “cây không bay” … và đứng im.
💚 TẬP TẦM VÔNG
Tập tầm vông tay không tay có
Tập tầm vó tay có tay không
Mời các bạn đoán sao cho đúng
Tập tầm vó tay nào có tay nào không
Có có không không.
Mẹ hát bài “Tập tầm vông” cho bé nghe. Trong khi cô hát, mẹ và bé cùng nắm chặt hai bàn tay, giơ về phía trước và xoay tròn theo nhịp bài hát. Đến câu cuối của bài hát “Có có không không”, mẹ và bé cùng xòe hai bàn tay ra. Bé vừa chơi vừa nhẩm lời bài hát theo mẹ.
💜TAY CẦM TAY
*Mục đích: bé nghe hiểu lời nói và thực hiện theo yêu cầu
* Hướng dẫn
- Mẹ nói: “Tay cầm tay”, bé vừa cầm tay mẹ vừa nhắc lại câu nói của mẹ. Mẹ có thể nói những câu khác như: “Đầu chạm đầu”, “Mũi chạm mũi” ; “Vai kề vai” ; Tay khoác tay”; “Chân chạm chân”; “Lưng tựa lưng”; “Bàn tay áp bàn tay”… để bé tập nói theo mẹ và thực hiện theo yêu cầu.
💜CON SÊN
* Mục đích: bé thuộc bài đồng dao về con sên; luyện các cơ nhỏ và óc tưởng tượng.
* Hướng dẫn
- Mẹ hướng dẫn trẻ giơ cánh tay trái ngang trước ngực, tay phải đặt lên trên cánh tay trái, ngón trỏ và ngón giữa của tay phải giơ cao gải làm râu con sên, các ngón khác cuộn lại giả làm thân con sên. Trẻ làm động tác giống như con sên đang bò và đọc bài đồng dao:
Sên sển sền sên
Mày lên công chúa
Mày múa tao xem
Tao may áo đỏ áo xanh cho mày.
💚 TAY ĐẸP
* Mục đích: bé thuộc bài văn vần và luyện vận động các ngón tay.
* Hướng dẫn
- Mẹ và bé cùng giơ hai tay lên ngang mặt, sau đó, chụm và xờ ngón tay theo nhịp câu văn vần:
Năm (C) ngón (X) tay (C) đẹp (X)
Như (C) năm (X) cánh (C) hoa (X)
Mười (C) ngón (X) tay (C) đẹp (X)
Như (C) mười (X) bông (C) hoa (X).
Ghi chú: C: Chụm các đầu ngón tay lại.
Nguồn sưu tầm

LUYỆN CƠ QUAN PHÁT ÂM CHO TRẺ ️
– Ngồi đối diện với trẻ hoặc ngồi trước gương
– Thực hiện từng động tác để trẻ bắt chước, điều chỉnh trẻ

♥️ Luyện hàm dưới:
• Há rộng miệng -> ngậm miệng lại (ban đầu làm từ từ sau đó làm nhanh dần)
• Đưa hàm dưới qua lại 2 bên (làm nhanh dần)
♥️ Luyện môi:
• Làm động tác gọi gà
• Làm động tác phun mưa
• Tròn miệng giống chữ O
• Chúm tròn môi, đưa môi về phía trước, snag trái sang phải
• Chành môi – mép sang phải, sang trái
• Làm động tác thổi lửa
♥️ Luyện răng:
• Ngậm 2 hàm răng lại, nhe răng
• Nhai nhẹ bằng hai hàm răng
• Đặt răng cửa hàm trên lên 1 phần môi dưới và thở hơi trong miệng vừa bật môi ra (giống phát âm Ph) và há miệng ra
• Đặt răng cửa hàm dưới lên 1 phần môi trên và thở hơi trong miệng ra vừa bật môi dưới rồi há miệng ra
♥️ Luyện lưỡi:
• Há miệng đưa lưỡi ra phía trước thật dài rồi thụt vào thật nhanh
• Há miệng đưa lưỡi ra phía trước thật dài rồi thụt vào từ từ
• Đưa đầu lưỡi sang 2 bên mép
• Đưa đầu lưỡi vòng theo 2 môi
• Chắt lưỡi tạo thành tiếng kêu
• Rung lưỡi (giống như phát âm r)
• Rung lưỡi và bật lưỡi liên tục (rb)
• Dùng lưỡi chạm từng chiếc răng hàm trên hàm dưới
• Chơi trò “lêu lêu”
❤️Luyện ngạc mềm:
• Làm động tác ho (hoặc đằng hắng nhẹ)
• Hơi ngửa đầu ra sau, giả vờ súc miệng
• Há miệng hít hơi vào mũi thở ra bằng miệng, hít hơi bằng miệng thở ra bằng mũi
♥️ Luyện hô hấp và luyện giọng:
• Thổi mút xốp
• Thổi nến
• Thổi khăn giấy
• Thổi b**g bóng xà phòng
• Thổi bóng bay, thổi còi
• Hít sâu thở ra từ từ
• Phát âm lần lượt nhưng liên tục: a-o-ô-u-i-e; b-v-m-h (đọc xuôi đọc ngược).
(Nguồn sưu tầm)

💥MỘT SỐ BÀI HỌC CHO TRẺ CHẬM NÓI
Nếu bé chưa đạt được các “Kỹ năng của tiền lời nói” thì khả năng nói sẽ rất khó khăn, cho dù trẻ có nói được thì đó chỉ là những âm thanh vô nghĩa, không đúng với ngữ cảnh và độ hiểu ngôn ngữ sẽ không đạt.Khi trẻ đã hiểu, đã được dạy các “Kỹ năng của tiền lời nói” thì trẻ có thể nói đúng theo ngữ cảnh, hiểu được ngôn ngữ và phát ra âm đúng.
Chính vì vậy các “Kỹ năng của tiền lời nói” rất quan trọng.
Một vài tiêu chí “Kỹ năng của tiền lời nói”:
- Giao tiếp mắt.
- Chú ý liên kết.
- Sử dụng ngón trỏ.
- Kiểm soát hơi thở.
- Bắt chước.
- Sự luân phiên.
- Vui chơi – tương tác – tạo cảm xúc – xúc giác.
Một số bài tập, trò chơi áp dụng các “Kỹ năng của tiền lời nói”.

🍀I. Giao tiếp bằng mắt:
1. Đáp lại khi gọi tên: ngồi trên ghế ngang với bé, gọi tên bé => đưa đồ chơi ngang tầm mắt mình, gọi tên bé=> bé nhìn vào mắt mình mới cho bé đồ chơi. Làm nhiều lần với nhiều đồ chơi khác nhau.
2. Trong 5 giây, nhắc lại bước 1 nhưng kéo dài thời gian trong 5 giây rồi mới đưa đồ chơi cho bé.
3. Vỗ mũi bé rồi vỗ mũi mình => để bé nhìn minh, tư tương tự vỗ miệng, vỗ trán.
4. Khi bé có sự giao tiếp từ 1=>5 giây, hãy gợi ý cho bé bằng lời “nhìn”.
5. Chơi trò chơi mặt hề trong gương-> bé có thể thiết lập tiếp xúc mặt với bạn trong gương.

💐II. Bài tập - Chú ý liên kết mắt:
1. Chỉ vào đồ chơi mà bé thích và nói “nhìn” có thể quay đầu bé về phía đồ chơi cho bé nhìn-> cho bé chơi đồ chơi-> làm nhiều lần cho bé nhìn xuống đồ chơi.
2. Cầm 1 đồ chơi và nói “nhìn”-> bé phải nhìn bạn rồi nhìn đồ chơi. Yêu cầu bé nhìn mình rồi nhìn xuống đồ chơi.
3. Thổi b**g bóng xà bông rồi nói “nhìn” để bé nhìn theo b**g bóng. Thổi b**g bóng nửa khi bé nhìn mình, lặp lại từ “nhìn” và chỉ.
4. Thổi b**g bóng và thả b**g bóng bay, nói bé “nhìn” cho bé nhìn theo bóng bay.
5. Khi một người nào đó bước và phòng, chỉ và nói bé “nhìn”.

🌸III. Sử dụng ngón tay trỏ:
1. Trò chơi chi chi chành chành.
2. Trò chơi ấn phím đàn.
3. Dùng ngón tay trỏ chỉ vào các hình ảnh con vật, đồ dùng, sơ đồ cơ thể…
-> đồng thời cung cấp từ cho trẻ.
=> Dấu hiệu để trẻ nói được là sử dụng ngón tay trỏ, tuy trẻ chưa nói được nhưng đã có biểu hiện hiểu ngôn ngữ không lời.
VD: Hỏi ba đâu?
Trẻ : (không nói) nhưng chỉ vào ba -> trẻ đã hiểu được ba và thể hiện được ngôn ngữ không lời là hành vi chỉ ngón tay trỏ => thì giai đoạn để trẻ phát ra được âm “ba” là rất gần.
Tương tự cho tất cả các danh từ đồ vật quen thuộc trong nhà.

🌷IV. Kiểm soát hơn thở:
1. Thổi b**g bóng bằng nước xà phòng.
2. Thổi bông gòn bay.
3. Thổi con hạc giấy treo lơ lửng.
4. Thổi con tàu bằng giấy trên nước.
5. Thổi còi, kèn…

🍄V. Bắt chước:
1. Bắt chước các khuôn mặt và âm thanh: làm những mặt vui vẻ trước gương và phát ra những âm vui nhộn: Aaaa, Uuuu, Maaama, Baaaa.
2. Tiếng kêu của các con vật: mèo: meomeo, gà gáy ooo, bò kêu: um bò, gà con chíp chíp=> nếu bé có phát ra tiếng nào dù không đúng nhưng ta cũng phải bắt chước bé làm theo=> tạo sự bắt chước và hợp tác
3. Bắt chước tác động với đồ vật: để 3 vật: 2 xe lửa, 2 ca nhựa, 2 cây lược=> nên để bé làm trước rồi mình bắc chước bé làm.
4. Bắt chước động tác với đồ vật có ý thức phân biệt.
Cái muỗng bỏ vào cái chén . Bút màu bỏ vào hộp
5. Bắt chước các động tác bằng bàn tay: vỗ tay, vỗ đầu, vỗ tay lên bàn.

🌺VI. Sự luân phiên:
1. Thay đồ chơi khác nhau: đưa 1 đồ chơi, để cho bé chơi trong chốc lát. Sau đó hãy tỏ ý muốn đưa cho bé đồ chơi kia. Đưa đồ chơi cho bé khi bé trả lại đồ chơi ban đầu=> giú bé học cách đưa và nhận.
2. Banh và túi cát: ngồi đối diện với bé và ném banh, túi cát=> trẻ ném lại.
3.Những chiếc xe lửa:luôn phiên lăn xe lửa về phía người đói diện.
4. Dùng xe hơi và cầu trượt nói để gợi ý cho bé “sẵn sàn, chuẩn bị, chạy”-> và nói: tới phiên con, tới phiên cô.
5. Chơi đồ chơi khối xây dựng-> nhớ nói tới phiên con, tới phiên mẹ…
->xây cao rồi cho bé làm sụp đổ.
6. Nhặt sỏi bỏ vào chai nước-> nhớ nói tới phiên con, tới phiên mẹ…
7. Chơi luân phiên xếp chồng- xếp nối tiếp, trên những khối gỗ.

🌾VII. Vui chơi- Tương tác- Tạo cảm xúc, xúc giác
Dành thời gian chơi cùng bé, chơi những trò chơi tương tác tiếp xúc với da , cảm giác xúc giác, giao tiếp mắt, cường độ lời nói trong từng trò chơi. Những yều tố này sẽ góp phần làm cho trẻ chú ý và là cầu nối cho sự tương tác giữa bé và gia đình.
Vd: Trò chơi ú à, kéo cưa lừa sẻ, tung hứng, các trò chơi vận động, các trò chơi thư giản …..
(Tài liệu sưu tầm)

Mốc phát triển ngôn ngữ và giao tiếp ở trẻ bình thường
Nguồn :st

Bài tập hay cho các cha mẹ nhé!
Nguồn: sưu tầm

Trò chơi tìm bóng.