28/04/2026
Đề 3: Giao tiếp là chiếc cầu nối giữa người với người, và ngôn ngữ chính là chất liệu làm nên cây cầu ấy. Trong học đường, lời nói không chỉ truyền đạt thông tin mà còn thể hiện sự tôn trọng, hiểu biết và văn hóa ứng xử. Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) để trả lời câu hỏi: Làm thế nào để học sinh giữ gìn lời nói văn minh trong giao tiếp học đường?
Dàn ý
II. THÂN BÀI
1. Giải thích vấn đề
- Giao tiếp học đường: là quá trình học sinh – giáo viên – bạn bè trao đổi thông tin, cảm xúc.
- Lời nói văn minh: là ngôn từ chuẩn mực, trong sáng, thể hiện sự tôn trọng, có suy nghĩ và phù hợp hoàn cảnh.
- Giữ gìn lời nói văn minh: là hành động tự kiểm soát phát ngôn, có trách nhiệm và góp phần xây dựng mối quan hệ tích cực.
2. Phân tích vấn đề
a. Thực trạng:
- Tích cực: Một số trường tổ chức CLB tranh biện, hoạt động giáo dục kỹ năng mềm.
- Tiêu cực: Vẫn còn hiện tượng học sinh nói tục, dùng từ xúc phạm, miệt thị nhau qua mạng xã hội hoặc ngoài đời thực.
c. Tại sao cần giải quyết:
- Cá nhân: Rèn luyện lời nói giúp nâng cao giá trị bản thân.
- Nhà trường: Xây dựng không gian học đường an toàn, thân thiện.
- Xã hội: Góp phần tạo ra cộng đồng văn minh, giàu nhân cách.
3. Ý kiến trái chiều và phản biện
- Ý kiến: “Hành động quan trọng hơn lời nói.”
- Phản biện: Lời nói là bước khởi đầu định hình hành động. Phát ngôn thiếu chuẩn mực dễ dẫn đến hành vi lệch lạc.
4. Giải pháp
a. Giải pháp 1:
Mỗi HS cần có ý thức văn hóa khi giao tiếp. - Ai thực hiện: Học sinh – trung tâm của môi trường học đường.
- Cách thực hiện: Suy nghĩ trước khi nói, tránh từ ngữ xúc phạm, thực hành lời xin lỗi – cảm ơn – động viên; góp ý nhẹ nhàng với bạn bè.
- Công cụ: Ghi nhật ký giao tiếp mỗi ngày, tự học sách kỹ năng mềm như “Khéo ăn nói sẽ có được thiên hạ”, tham gia CLB hùng biện, áp dụng kỹ thuật “I-message”.
- Lý giải: Thay đổi phải bắt đầu từ chính bản thân; cá nhân là đơn vị hạt nhân lan tỏa giá trị lời nói tích cực.
- Bằng chứng: Tại Trường THPT Marie Curie (Hà Nội), dự án “Speak Positively” do học sinh thực hiện nhằm nâng cao ý thức dùng lời hay ý đẹp. Học sinh phát động chiến dịch “1 ngày không nói tiêu cực” – phản ánh qua video, poster cổ vũ lời nói văn minh. Dự án không chỉ giúp học sinh rèn luyện mà còn tạo phong trào tích cực trong toàn trường.
b. Giải pháp 2:
- Ai thực hiện: Phụ huynh, giáo viên, Ban giám hiệu.
- Cách thực hiện: Làm gương ngôn ngữ chuẩn mực; tổ chức chuyên đề về lời nói văn minh; lồng ghép nội dung vào môn GDCD.
- Công cụ: Bộ quy tắc ứng xử học đường (Bộ GD&ĐT), tiết sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm sáng tạo.
- Lý giải: Trẻ học theo người lớn, gia đình và nhà trường chính là “gương phản chiếu” giúp định hình hành vi ngôn ngữ.
- Bằng chứng: Trường THCS Nguyễn Tri Phương (Huế) tổ chức chuyên đề “Nói lời hay – làm việc tốt” với các buổi tương tác thực tế. Trong chuyên đề, học sinh thực hành ứng xử qua tình huống cụ thể, cùng nhau phân tích lời nói đúng/sai. Cách làm này giúp học sinh học bằng trải nghiệm chứ không chỉ lý thuyết.
c. Giải pháp 3:
- Ai thực hiện: Cơ quan báo chí, mạng xã hội, người có ảnh hưởng (KOLs), tổ chức xã hội.
- Cách thực hiện: Phát động chiến dịch truyền thông về lời nói đẹp, tạo nội dung dễ tiếp cận như video, memes, infographics.
- Công cụ: TikTok, YouTube, Facebook, các chiến dịch cộng đồng (ví dụ “Lời nói tử tế”).
- Lý giải: Truyền thông có sức lan tỏa nhanh và mạnh, đặc biệt với học sinh đang chịu ảnh hưởng mạng xã hội.
- Bằng chứng: Chiến dịch “Lời nói tử tế” do Trung tâm Phát triển Khoa học & Công nghệ Trẻ phối hợp các trường THPT thực hiện tại TP.HCM. Học sinh đăng tải lời nhắn tích cực mỗi ngày, lan tỏa qua mạng xã hội, được báo chí và nhà trường đồng hành. Đây là minh chứng cho thấy truyền thông số hoàn toàn có thể trở thành công cụ xây dựng văn hóa học đường.
III. KẾT BÀI
- Khẳng định: Giữ gìn lời nói văn minh không chỉ là việc nên làm – mà là việc phải làm nếu ta muốn sống trong một môi trường an toàn, tử tế.
- Liên hệ: Là học sinh, em hiểu rằng, mỗi câu nói mình thốt ra đều mang theo trách nhiệm. Em sẽ lựa chọn lời nói không phải để “làm vừa lòng người khác”, mà để không làm tổn thương ai vô tình.
- Thông điệp: Như Mẹ Teresa từng nói: “Lời nói tử tế có thể ngắn gọn, dễ dàng, nhưng âm vang của chúng là vĩnh viễn”. Hãy gieo những hạt giống yêu thương qua lời nói hôm nay, để gặt hái một mái trường của thấu hiểu, sẻ chia và nhân ái vào ngày mai.