14/10/2025
CÁC TÍNH CHẤT ĐỊA KỸ THUẬT CỦA VẬT LIỆU BÙN NẠO VÉT ĐÁY HỒ TRONG CÁC THÀNH PHỐ
Trong quá trình phát triển đô thị, việc nạo vét các hồ, kênh mương và sông nội thành là hoạt động cần thiết nhằm cải thiện khả năng thoát nước, giảm thiểu ô nhiễm và tăng dung tích chứa nước. Tuy nhiên, lượng lớn vật liệu bùn nạo vét sinh ra đặt ra thách thức trong việc xử lý và tái sử dụng. Việc nghiên cứu các tính chất địa kỹ thuật của bùn nạo vét là cơ sở để đánh giá khả năng sử dụng chúng làm vật liệu san lấp, cải tạo đất hoặc vật liệu xây dựng nền đắp.
📌Đặc điểm thành phần: Bùn nạo vét trong các hồ đô thị thường có thành phần hạt mịn chiếm ưu thế, bao gồm sét, bụi và chất hữu cơ. Thành phần hạt mịn cao, hạt cát thô ít. Hàm lượng hữu cơ: cao, dao động tùy thuộc vào mức độ ô nhiễm và thời gian lắng đọng.
Theo hệ thống phân loại đất (USCS), loại vật liệu này thường thuộc nhóm sét dẻo cao (CH) hoặc sét hữu cơ (OH)
📌Tính chất vật lý: Độ ẩm tự nhiên (W) rất cao, có thể gấp 1,5–3 lần giới hạn chảy, thường nằm trong khoảng 100–200%. Chỉ số dẻo cao.
📌 Tính chất cơ học: vật liệu nạo vét thường là dạng đất yếu/bùn, trạng thái chảy đến dẻo chảy. Độ bền cắt không thoát nước (Cu): rất thấp, thường chỉ vài kPa. Tính biến dạng lớn, chỉ số nén lún (Cc): cao, thường từ 0,4–1,0. Hệ số thấm thường rất nhỏ, khả năng nhả nước chậm.
📌Tính chất hóa – môi trường: Vật liệu nạo vét ở khu vực đô thị thường chứa kim loại nặng (Pb, Cu, Zn, Cd) và các hợp chất hữu cơ khó phân hủy. Do đó, cần đánh giá ô nhiễm trước khi tái sử dụng. Các phương pháp ổn định hóa–rắn hóa (bằng vôi, xi măng, tro bay, xỉ thép...) giúp giảm độc tính và cải thiện tính chất cơ học của vật liệu.
📌 Khả năng cải thiện và ứng dụng địa kỹ thuật: Các giải pháp phổ biến để cải thiện tính chất địa kỹ thuật của bùn nạo vét gồm:
- Ổn định bằng chất kết dính vô cơ: như vôi, xi măng, tro bay giúp tăng cường độ và giảm độ nén lún.
- Khử nước – gia cố cơ học: bằng phơi tự nhiên, ép lọc, hoặc sử dụng vải địa kỹ thuật (geotextile tubes).
- Tái sử dụng: sau khi xử lý, bùn có thể được dùng làm vật liệu san lấp, trồng cây, hoặc lớp phủ trong bãi chôn lấp.
Bùn nạo vét đáy hồ đô thị là loại vật liệu đất yếu, độ ẩm cao, độ bền thấp, khả năng biến dạng lớn, nhưng có tiềm năng tái sử dụng nếu được xử lý đúng cách. Việc nghiên cứu các tính chất địa kỹ thuật của bùn nạo vét giúp lựa chọn phương pháp xử lý và ứng dụng phù hợp, góp phần giảm chi phí, tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường đô thị.
