Không Sợ Toán

🎲𝑮𝒂𝒎𝒆 𝒉𝒐́𝒂 𝒃𝒂̀𝒊 𝒉𝒐̣𝒄 𝑷𝒉𝒆́𝒑 𝒄𝒐̣̂𝒏𝒈 𝒄𝒂́𝒄 𝒑𝒉𝒂̂𝒏 𝒕𝒉𝒖̛́𝒄 đ𝒂̣𝒊 𝒔𝒐̂́🎲

🎯 Trong chương trình Toán THCS, phép cộng các phân thức đại số là kiến thức nền tảng quan trọng. Thế nhưng, với nhiều học sinh, đây lại là nội dung dễ gây cảm giác khô khan và thiếu hứng thú khi học.
Vậy làm thế nào có thể phát huy tính tích cực và hứng thú học tập của học sinh khi học nội dung “Phép cộng các phân thức đại số”? . Nhóm giáo viên Không sợ Toán xin chia sẻ tới các thầy cô một tiết dạy ứng dụng trò chơi học tập mà nhóm đã thực hiện.
Bài học mở đầu bằng một video về lịch sử của một lễ hội. Để tìm được tên lễ hội, học sinh sẽ tham gia hai trò chơi chính là hai gợi ý để tìm ra lễ hội. Hai trò chơi này cũng tương ứng với hai hoạt động chính của bài học.

🎳 Hoạt động 1: Truy tìm bản đồ (Trải nghiệm – Hình thành kiến thức)
Trong hoạt động này, học sinh sẽ cần tìm ra bản đồ những nơi trên thế giới hàng năm tổ chức lễ hội nay. Để tìm ra bản đồ, học sinh hoạt động theo nhóm, hoàn thành phiếu học tập: “Xác định tính đúng/sai của 4 khẳng định” trong thời gian 3 phút.

⭐️Mỗi khẳng định ứng với 1 mảnh ghép. Mảnh ghép sẽ được mở nếu toàn bộ các nhóm trả lời đúng câu hỏi tương ứng.

⭐️Từ các khẳng định trong phiếu, giáo viên dẫn dắt để học sinh tìm ra quy tắc cộng hai phân thức cùng mẫu, quy tắc cộng hai phân thức khác mẫu.

🎮 Hoạt động 2: Truy tìm biểu tượng (Củng cố - Vận dụng)
Trong hoạt động này, học sinh sẽ cần tìm ra biểu tượng của lễ hội. Kết nối bản đồ ở hoạt động 1 và biểu tượng này, học sinh sẽ tìm ra được tên của lễ hội. Để tìm được biểu tượng, học sinh sẽ hoạt động theo nhóm, hoàn thành phiếu học tập gồm 5 câu hỏi. Sau đó, học sinh sử dụng gợi ý tương ứng ở từng câu và bảng mật mã cho trước trong phiếu để tìm ra ô chữ về biểu tượng.
Các câu hỏi được xây dựng để học sinh được luyện tập quy tắc vừa được học, đồng thời vận dụng trong một tình huống thực tiễn.

🧩 Qua tiết học với những trò chơi hấp dẫn, chúng tôi nhận thấy, học sinh hào hứng và chủ động tham gia các hoạt động của bài học, từ đó, thực hiện được quy tắc cộng hai phân thức cùng mẫu, khác mẫu. Không chỉ vậy, các em còn thấy được ứng dụng của phép cộng hai phân thức trong thực tiễn, đồng thời hiểu thêm về lễ hội Halloween.
Chúng tôi hy vọng kế hoạch bài dạy này sẽ mang đến những gợi ý thiết thực để các thầy cô mạnh dạn đổi mới cách tổ chức dạy học nội dung Phép cộng các phân thức đại số, đặc biệt thông qua các trò chơi học tập. Qua đó, học sinh có thể cảm nhận rằng Toán học không chỉ là những phép tính khô khan hay bài kiểm tra trên lớp, mà còn là quá trình khám phá, trải nghiệm và rèn luyện tư duy một cách hứng thú mỗi ngày.

🌭𝑷𝒉𝒆́𝒑 𝒏𝒉𝒂̂𝒏 𝒔𝒐̂́ 𝒕𝒉𝒂̣̂𝒑 𝒑𝒉𝒂̂𝒏

🍰Trong chương trình Toán lớp 5, phép nhân số thập phân là một nội dung quan trọng, có nhiều ứng dụng trong thực tế. Tuy nhiên, với không ít học sinh, việc thực hiện các phép tính với số thập phân dễ trở nên đơn điệu nếu chỉ dừng lại ở các bài tập tính toán thuần túy.

🍪Vậy làm thế nào để tăng hứng thú học tập và phát huy tính tích cực của học sinh khi luyện tập phép nhân số thập phân? Nhóm giáo viên xin chia sẻ một tiết dạy được thiết kế theo hướng sử dụng trò chơi logic, lồng ghép kiến thức Toán học vào một tình huống điều tra hấp dẫn.

🥧Bài học mở đầu bằng một video tình huống về vụ mất trộm bức tranh trong bảo tàng. Để hỗ trợ cảnh sát trưởng Labrado tìm ra thủ phạm, học sinh sẽ lần lượt tham gia các hoạt động học tập dưới dạng trò chơi, tương ứng với các nhiệm vụ luyện tập phép nhân số thập phân và giải các bài toán thực tế. Thông qua việc phân tích dữ kiện, suy luận logic và vận dụng kiến thức, học sinh không chỉ củng cố kĩ năng tính toán mà còn phát triển năng lực giải quyết vấn đề một cách chủ động và hứng thú.

🕵️‍ 𝑯𝒐̣𝒄 𝑼̛𝒐̛́𝒄 𝑪𝒉𝒖𝒏𝒈 𝑳𝒐̛́𝒏 𝑵𝒉𝒂̂́𝒕 𝒗𝒂̀ 𝑩𝒐̣̂𝒊 𝑪𝒉𝒖𝒏𝒈 𝑵𝒉𝒐̉ 𝑵𝒉𝒂̂́𝒕 𝑻𝒉𝒆𝒐 𝑪𝒂́𝒄𝒉 𝑪𝒖̉𝒂 𝑻𝒉𝒂́𝒎 𝑻𝒖̛̉ 🕵️‍

♟️Ước Chung Lớn Nhất (ƯCLN) và Bội Chung Nhỏ Nhất (BCNN) là những khái niệm quan trọng trong chương trình Toán lớp 6, nhưng cũng dễ gây nhầm lẫn cho học sinh nếu chỉ tiếp cận bằng định nghĩa và công thức. Thay vì đi theo lối dạy truyền thống, tiết học ƯCLN và BCNN lần này được thiết kế như một hành trình phá án, nơi học sinh trở thành những “thám tử nhí” và tự mình khám phá bản chất kiến thức thông qua các tình huống thực tế.
Tiết học được xây dựng theo định hướng Problem-Based Learning (dạy học dựa trên vấn đề), kết hợp Gamification (trò chơi hóa trong dạy học) và Contextual Learning (dạy học gắn với bối cảnh thực tiễn), với tiến trình gồm ba pha rõ ràng.
Ở pha khởi động, học sinh làm việc nhóm để giải quyết các câu đố quen thuộc như chia đồ vật sao cho đồng đều hoặc xác định thời điểm các hoạt động lặp lại cùng lúc. Từ đó, các em dần nhận ra sự khác biệt giữa những bài toán cần chia đều nhiều nhất và những bài toán cần tìm thời điểm sớm nhất, tạo tiền đề để phân biệt ƯCLN và BCNN một cách tự nhiên.

🎯 Sang pha hình thành kiến thức, học sinh phân tích ngữ cảnh, rút ra các từ khóa quan trọng và tự tổng hợp đặc điểm cốt lõi và công thức tính của ƯCLN và BCNN. Dưới sự định hướng của giáo viên, các em hiểu rõ vì sao khi tìm ƯCLN cần lấy thừa số nguyên tố chung với số mũ nhỏ nhất, còn khi tìm BCNN cần lấy tất cả các thừa số nguyên tố với số mũ lớn nhất.

🧩 Đến pha luyện tập - vận dụng, học sinh tiếp tục áp dụng kiến thức vào chuỗi nhiệm vụ “Tìm kẻ trộm”. Các bài toán không chỉ yêu cầu tính toán đơn giản, mà còn yêu cầu nhiều bước giải hơn, đòi hỏi học sinh xác định đúng tình huống sử dụng ƯCLN hay BCNN, xử lí nhiều dữ kiện và tổng hợp kết quả. Qua đó, học sinh được rèn tư duy logic, khả năng hợp tác và thấy rõ mối liên hệ giữa toán học và đời sống.


⌚️ Điểm sáng lớn nhất của tiết học nằm ở chỗ học sinh không chỉ biết cách tìm ƯCLN và BCNN, mà còn hiểu rõ khi nào và vì sao cần sử dụng mỗi khái niệm trong thực tế. Thông qua hình thức học tập như một hành trình phá án, học sinh tham gia tiết học với tâm thế hào hứng, chủ động thảo luận, tranh luận và hợp tác để hoàn thành nhiệm vụ. Không khí lớp học trở nên sôi nổi, học sinh tập trung cao độ và tích cực tham gia trong suốt tiết học. Việc kết hợp câu chuyện, trò chơi và các tình huống gắn với đời sống giúp kiến thức được tiếp nhận một cách tự nhiên, ghi nhớ bền vững và dễ vận dụng. Qua đó, tiết dạy không chỉ đạt được mục tiêu kiến thức, mà còn thể hiện rõ hiệu quả trong việc tạo động lực học tập và phát triển tư duy Toán học cho học sinh.

🌟𝑻𝑰𝑨 𝑻𝑹𝑶𝑵𝑮 𝑻𝑶𝑨́𝑵 𝑯𝑶̣𝑪 – 𝑻𝑼̛̀ 𝑲𝑯𝑨́𝑰 𝑵𝑰𝑬̣̂𝑴 Đ𝑬̂́𝑵 𝑻𝑹𝑨̉𝑰 𝑵𝑮𝑯𝑰𝑬̣̂𝑴🌟

“Tia” là một nội dung quan trọng trong chương trình Toán 6, đồng thời cũng là nền tảng để học sinh tiếp cận các khái niệm hình học phức tạp hơn sau này. Tuy nhiên, đối với học sinh, “tia” là khái niệm khá trừu tượng, khó hình dung nếu chỉ tiếp cận qua sách giáo khoa. Làm thế nào để học sinh vừa nắm chắc kiến thức, vừa cảm thấy hứng thú với nội dung này? Trong bài viết này, nhóm giáo viên Toán THCS xin được chia sẻ kế hoạch bài dạy “Tia” – tiết học mà chúng tôi đã thiết kế và thực hiện với mong muốn mang đến cho học sinh một trải nghiệm học tập chủ động, sáng tạo và đầy hứng khởi.

️☀️𝗛𝗼𝗮̣𝘁 đ𝗼̣̂𝗻𝗴 𝗸𝗵𝗼̛̉𝗶 đ𝗼̣̂𝗻𝗴 – 𝗞𝗵𝗶 𝗧𝗼𝗮́𝗻 𝗵𝗼̣𝗰 𝗴𝗮̆́𝗻 𝘃𝗼̛́𝗶 đ𝗼̛̀𝗶 𝘀𝗼̂́𝗻𝗴
Tiết học mở đầu bằng những hình ảnh quen thuộc: tia sáng đèn, tia nắng, tia laze. Những hình ảnh này khơi gợi sự tò mò của học sinh, giúp các em liên hệ trực tiếp với thực tiễn và nhanh chóng nhận ra: những hiện tượng ấy đều gợi nhắc đến khái niệm “tia” trong Toán học. Ngay từ phần mở đầu, học sinh đã hào hứng hơn vì kiến thức không còn xa lạ, mà gần gũi, gắn bó với những gì các em nhìn thấy mỗi ngày.

🌤️𝗛𝗼𝗮̣𝘁 đ𝗼̣̂𝗻𝗴 𝗵𝗶̀𝗻𝗵 𝘁𝗵𝗮̀𝗻𝗵 𝗸𝗶𝗲̂́𝗻 𝘁𝗵𝘂̛́𝗰 – 𝗣𝗵𝗶𝗲̂́𝘂 𝗵𝗼̣𝗰 𝘁𝗮̣̂𝗽 𝘃𝗮̀ 𝘀𝘂̛̣ 𝗵𝗼̛̣𝗽 𝘁𝗮́𝗰
Ở phần trung tâm của bài học, chúng tôi sử dụng phiếu học tập số 1. Học sinh làm việc theo cặp để xác định tia, gốc, và phân biệt hai tia đối nhau – hai tia trùng nhau. Với cách tổ chức này, mỗi học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức từ sách mà còn được thảo luận, chia sẻ, bảo vệ ý kiến trước bạn cùng nhóm. Nhờ đó, các em không chỉ hiểu được điều kiện hình thành của hai tia đối nhau, hai tia trùng nhau mà còn biết vẽ và đọc tên tia chính xác.

⛅️𝗛𝗼𝗮̣𝘁 đ𝗼̣̂𝗻𝗴 𝗰𝘂̉𝗻𝗴 𝗰𝗼̂́ – 𝗧𝗿𝗮̆́𝗰 𝗻𝗴𝗵𝗶𝗲̣̂𝗺 𝗻𝗵𝗮𝗻𝗵 𝘃𝗮̀ 𝘁𝗿𝗼̀ 𝗰𝗵𝗼̛𝗶 𝗵𝗼̣𝗰 𝘁𝗮̣̂𝗽
Để kiểm tra mức độ tiếp thu, học sinh tiếp tục với phiếu học tập số 2 gồm 5 câu trắc nghiệm. Đây là phần học sinh rất hào hứng vì vừa nhanh, vừa trực quan. Sau đó, lớp bước vào trò chơi “Ai là kẻ phản diện?” – một hoạt động nhóm kết hợp giữa kiến thức Toán học và yếu tố giải mật mã để tìm ra nhân vật phản diện. Không khí lớp học trở nên sôi động, học sinh hợp tác chặt chẽ, tranh luận, phân tích để giành chiến thắng. Trò chơi không chỉ là sự vui vẻ, mà còn là cách khắc sâu kiến thức một cách tự nhiên.

🌥️𝗛𝗼𝗮̣𝘁 đ𝗼̣̂𝗻𝗴 𝘁𝗼̂̉𝗻𝗴 𝗸𝗲̂́𝘁
Kết thúc tiết học, học sinh cùng nhau xây dựng sơ đồ tư duy: “Tia – Hai tia đối nhau – Hai tia trùng nhau”. Qua đó, các em hệ thống hóa kiến thức, nhìn thấy sự kết nối giữa các khái niệm và dễ dàng ghi nhớ. Không ít em còn tự tin trình bày lại kiến thức vừa học trước lớp, thể hiện sự nắm chắc nội dung.
Một vài kinh nghiệm rút ra
• Hình ảnh thực tế là chìa khóa để biến khái niệm trừu tượng thành điều gần gũi, dễ hiểu.
• Phiếu học tập nhóm đôi giúp học sinh nào cũng phải tham gia, không có em nào bị bỏ lại phía sau.
• Trò chơi học tập nên gắn chặt với kiến thức để vừa tạo không khí vừa giúp củng cố hiệu quả.
• Sơ đồ tư duy cuối tiết là công cụ trực quan, ngắn gọn, phù hợp để hệ thống hóa kiến thức.
Chúng tôi hi vọng rằng những chia sẻ này sẽ mang đến cho đồng nghiệp một gợi ý hữu ích trong quá trình tổ chức tiết học về “Tia”, đồng thời góp phần khẳng định rằng Toán học không chỉ là con số và ký hiệu, mà còn là những trải nghiệm đầy thú vị trong hành trình học tập của học sinh.

🗻 𝑽𝒂̣̂𝒏 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒍𝒊́ 𝒕𝒉𝒖𝒚𝒆̂́𝒕 𝑹𝑴𝑬 𝒕𝒓𝒐𝒏𝒈 𝒅𝒂̣𝒚 𝒉𝒐̣𝒄 𝒏𝒐̣̂𝒊 𝒅𝒖𝒏𝒈 𝒄𝒉𝒖̛́𝒏𝒈 𝒎𝒊𝒏𝒉 𝒉𝒂𝒊 𝒕𝒂𝒎 𝒈𝒊𝒂́𝒄 đ𝒐̂̀𝒏𝒈 𝒅𝒂̣𝒏𝒈 🗻

⛩ 𝟏. 𝐑𝐌𝐄 𝐥𝐚̀ 𝐠𝐢̀
Lý thuyết RME (Realistic Mathematics Education) – tạm dịch là Giáo dục Toán thực tiễn – là một hướng tiếp cận dạy học Toán do nhà toán học và nhà giáo dục người Hà Lan Hans Freudenthal khởi xướng từ những năm 1970.
Khi ứng dụng RME vào việc xây dựng bài học, mình luôn cố gắng triển khai các hoạt động để đảm bảo 3 yếu tố sau:
- Ngữ cảnh hóa: các bài tập luôn gắn với các tình huống thực tiễn, giúp học sinh có thể dễ dàng hình dung và mô tả bằng mô hình
- Ứng dụng thực tế: học sinh áp dụng kiến thức được học để áp dụng giải quyết các vấn đề, bài toán gần gũi với các em trong đời sống hàng ngày
- Tính tương tác: học sinh là trung tâm của việc học, được tương tác, thảo luận với nhau, cùng đưa ra các phương pháp cũng như từng bước tháo nút thắt của bài toán

🍣 𝟐. 𝐓𝐢𝐞̂́𝐧 𝐭𝐫𝐢̀𝐧𝐡 𝐭𝐢𝐞̂́𝐭 𝐝𝐚̣𝐲
🌟a. Chứng minh tam giác đồng dạng và ứng dụng tam giác đồng dạng để tìm độ dài cạnh còn thiếu
Trong hoạt động này, học sinh được làm việc theo nhóm (mỗi nhóm 2-3 học sinh) để giải quyết 3 bài toán, bao gồm 2 trường hợp Angle-Angle và Side-Angle-Side, phân bổ từ dễ đến khó. Học sinh sẽ có 7 phút để thảo luận về cách làm cũng như so sánh đáp án. Với việc cùng nhau đọc đề, học sinh xác định được thông tin đề bài cho cũng như các bước cần làm để giải bài toán. Từ đó đánh giá được mức độ khó của từng bài và phân chia nhiệm vụ theo năng lực của từng học sinh.
Để tiết kiệm thời gian trình bày bài chữa, mình sử dụng bảng phụ để 1 nhóm học sinh có thể trình bày trực tiếp bài làm lên đó. Sau đó khi hết thời gian, mình trình chiếu toàn bộ phần bài làm của nhóm học sinh này để các nhóm phía dưới so sánh và đánh giá chéo lẫn nhau.

🌟b. Ứng dụng tam giác vào thực tiễn để thực hiện tính toán khoảng cách giữa sàn nhà và trần nhà
Với hoạt động ứng dụng thực tiễn này, học sinh sẽ hợp lực từ 2 nhóm ban đầu để trở thành một nhóm lớn hơn (5-6 học sinh) và được cung cấp dụng cụ để có thể đo khoảng cách giữa sàn và trần của phòng học. Mỗi nhóm sẽ nhận được 1 cuộn thước dây, 1 đèn la-ze và 1 gương nhỏ. Trước khi chính thức bước vào phần thực hành, các nhóm sẽ có 5 phút để thảo luận và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên.
Sau 15 phút hoạt động sôi nổi, mình nhận thấy học sinh đã có thể thực hiện được những thao tác sau:
- Mô hình hóa bài toán, tự vẽ được sơ đồ mô tả tình huống
- Đo đạc những khoảng cách có thể, nhập dữ liệu đầu vào cho bài toán
- Ứng dụng tam giác đồng dạng để tìm khoảng cách còn thiếu
- Sử dụng nhiều cách khác nhau để tính toán và so sánh, đối chiếu đáp án
- Thảo luận phương pháp nào có ít sai số hơn

𝑳𝒐̂̀𝒏𝒈 𝒈𝒉𝒆́𝒑 𝒏𝒐̣̂𝒊 𝒅𝒖𝒏𝒈 𝒈𝒊𝒂́𝒐 𝒅𝒖̣𝒄 𝒕𝒂̀𝒊 𝒄𝒉𝒊́𝒏𝒉 𝒕𝒓𝒐𝒏𝒈 𝒅𝒂̣𝒚 𝒉𝒐̣𝒄 𝒉𝒂𝒊 𝒃𝒂̀𝒊 𝒕𝒐𝒂́𝒏 𝒑𝒉𝒂̂𝒏 𝒔𝒐̂́

Hai bài toán về phân số là một trong những nội dung trọng tâm của chương trình Toán 6. Học sinh không chỉ cần nắm được cách áp dụng hai bài toán về phân số trong việc giải bài tập, mà quan trọng hơn, các em phải thấy được sự gắn kết giữa toán học và đời sống thực tế. Vậy làm thế nào để giúp học sinh vừa hứng thú với bài học, vừa rèn luyện kỹ năng quản lý tài chính cơ bản?
Để trả lời cho câu hỏi này, nhóm giáo viên Toán cấp THCS Trường Olympia xin được chia sẻ về kế hoạch bài dạy “Lồng ghép nội dung giáo dục tài chính trong dạy học hai bài toán phân số” mà chúng tôi đã thiết kế.

✨ Trong tiết học này, các em học sinh luyện tập hai bài toàn về phân số mà còn tham gia vào hai hoạt động chính:
🔹 𝑯𝒐𝒂̣𝒕 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 1 – 𝑺𝒖𝒑𝒆𝒓 𝑺𝒉𝒐𝒑𝒑𝒆𝒓
Học sinh được “nhập vai” thành những người mua sắm thông minh. Với mỗi bài toán phân số, các em sẽ tính toán để tìm giá gốc, mức giảm giá, hoặc số tiền tiết kiệm được khi đi mua sắm. Mỗi lời giải đúng không chỉ giúp củng cố kỹ năng tính toán mà còn đem lại “phần thưởng” bằng tiền ảo. Điều này khuyến khích học sinh vừa học vừa vận dụng được các kỹ năng quản lý chi tiêu trong đời sống thực tế.
🔹 𝑯𝒐𝒂̣𝒕 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 2 – 𝑭𝒊𝒏𝒂𝒏𝒄𝒆 𝑴𝒂𝒔𝒕𝒆𝒓
Từ số tiền kiếm được trong hoạt động trước, học sinh tiếp tục thử sức ở vai trò “nhà đầu tư”. Các em giải quyết những bài toán phân số gắn với tình huống tài chính cụ thể: tính thuế, tính lãi, hay tính toán lỗ – lãi trong đầu tư cổ phiếu. Sau khi tìm ra đáp án đúng, các em dùng số tiền kiếm được để “đầu tư” vào các công ty khác nhau. Nhóm nào có chiến lược khôn ngoan nhất và đạt lợi nhuận cao nhất sẽ giành chiến thắng.

🌱 Qua tiết học, chúng tôi nhận thấy học sinh hào hứng hơn hẳn khi toán học không còn là những con số khô khan mà trở thành công cụ giải quyết các bài toán thực tế về chi tiêu và đầu tư. Các em không chỉ học được cách tính toán với phân số mà còn được rèn luyện tư duy quản lý tài chính cá nhân – một năng lực quan trọng cho cuộc sống sau này.

✨ Tiết học khép lại trong tiếng cười và sự sôi nổi của học sinh. Các em ra về không chỉ mang theo kiến thức về phân số mà còn mang theo cả trải nghiệm thú vị khi làm “người tiêu dùng thông minh” và “nhà đầu tư chiến lược”.

👉 Chúng tôi hy vọng rằng kế hoạch bài dạy này sẽ mang lại những gợi ý hữu ích để các thầy cô có thể sáng tạo hơn nữa trong việc đưa các yếu tố giáo dục tài chính vào môn Toán, giúp học sinh thêm yêu thích và thấy Toán học thật sự gần gũi với đời sống.

🐼𝑷𝑯𝑨́𝑻 𝑻𝑹𝑰𝑬̂̉𝑵 𝑵𝑨̆𝑵𝑮 𝑳𝑼̛̣𝑪 𝑪𝑯𝑶 𝑯𝑶̣𝑪 𝑺𝑰𝑵𝑯 𝑳𝑶̛́𝑷 8
𝑻𝑯𝑶̂𝑵𝑮 𝑸𝑼𝑨 𝑫𝑼̛̣ 𝑨́𝑵 𝑯𝑶̣𝑪 𝑻𝑨̣̂𝑷 “𝑻𝑹𝑼𝒀𝑬̣̂𝑵 𝑻𝑹𝑨𝑵𝑯 𝑻𝑶𝑨́𝑵 𝑯𝑶̣𝑪 8”

🐗 Hình học 8 học kì I với các kiến thức như Hình chóp tam giác đều, hình chóp tứ giác đều; Định lí Pythagore; Tứ giác; Tính chất và dấu hiệu nhận biết các tứ giác đặc biệt là những nội dung có nhiều ứng dụng thực tiễn, có tính lịch sử, chứa đựng công thức và nhiều lí thuyết học sinh cần phải ghi nhớ. Đây cũng là những kiến thức không chỉ được học ở lớp 8 mà còn được sử dụng ở các lớp trên hay công việc của một số ngành nghề tương lai. Do vậy, việc thiết kế một dự án để học sinh vừa thấy được những câu chuyện lịch sử, những ứng dụng của Toán vừa trở thành một công cụ để học sinh ghi nhớ, tổng hợp các kiến thức là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó, truyện tranh - một phương thức tuyệt vời để truyền tải nội dung và thông điệp mang đến nhiều cảm xúc cho độc giả lại chính là loại hình giải trí mà rất nhiều học sinh yêu thích. Đặc biệt, với định hướng dạy học phát triển năng lực, thông qua những nội dung này, chúng tôi mong muốn các em có cơ hội không chỉ phát triển các năng lực đặc thù của bộ môn Toán mà còn có thể phát huy các năng lực chung mà chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng tới. Bởi vậy, dự án “Truyện tranh Toán học 8” ra đời.
🐶 Dự án “Truyện tranh Toán học 8” diễn ra qua 4 giai đoạn chính: Giới thiệu dự án, chia nhóm, lập ý tưởng; Thực hiện dự án; Chỉnh sửa và báo cáo; Phản chiếu sau dự án với các nội dung cụ thể như sau:
- Hình thức hoạt động dự án: Học sinh làm việc nhóm (từ 4 đến 5 học sinh)
- Nhiệm vụ của dự án:
+ Chọn 1 chủ đề trong các chủ đề Hình học sau:
• Hình chóp tam giác đều. Hình chóp tứ giác đều.
• Định lí Pythagore
• Tính chất và dấu hiệu nhận biết các tứ giác đặc biệt
+ Sáng tạo truyện tranh song ngữ (Tiếng Việt và Tiếng Anh) về chủ đề nhóm lựa chọn, trong đó nêu được:
• Lịch sử sơ lược liên quan đến chủ đề toán học hoặc giới thiệu về nhà toán học đã tìm ra kiến thức đó;
• Nội dung cốt lõi của chủ đề;
• Ứng dụng của chủ đề toán học trong thực tiễn cuộc sống.
+ Báo cáo trước lớp truyện tranh của nhóm.
+ Viết phản chiếu sau khi thực hiện dự án với các câu hỏi:
• Nhóm con thích điều gì sau khi thực hiện dự án (các thành viên trong nhóm, sản phẩm, thuyết trình …)?
• Nhóm con sẽ cải thiện điều gì khi thực hiện dự án tiếp theo (các thành viên trong nhóm, sản phẩm, thuyết trình …)?
• Nhóm con đã học được điều gì sau khi hoàn thành dự án?
- Sản phẩm của dự án:
+ Truyện tranh song ngữ (Tiếng Việt và Tiếng Anh) trên giấy hoặc trên một nền tảng trực tuyến. Sau khi hoàn thiện, truyện tranh của toàn bộ khối 8 sẽ được in ra để lưu trữ ở thư viện.
+ Bài viết phản chiếu của nhóm sau khi thực hiện dự án.
🐰 Dự án Truyện tranh Toán học 8 không chỉ giúp học sinh củng cố và khắc sâu kiến thức Toán học, đặc biệt là phần Hình học vốn được xem là “khó nhằn” đối với các em học sinh, mà còn tạo điều kiện để các em phát triển nhiều năng lực quan trọng như: năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và năng lực ngôn ngữ. Không khí lớp học trở nên hứng khởi, tích cực và chủ động hơn, đồng thời hình thành được tư duy liên môn và khả năng kết nối Toán học với đời sống thực tiễn cho học sinh. Do vậy, mỗi giáo viên chúng ta hoàn toàn có thể thiết kế các dự án học tập mà ở đó các em chính là trung tâm của quá trình học hỏi, tích lũy, sáng tạo và tự phản tư.

🐬 𝑻𝒐̂̉ 𝒄𝒉𝒖̛́𝒄 𝒉𝒐𝒂̣𝒕 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 𝒌𝒉𝒐̛̉𝒊 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 𝒕𝒓𝒐𝒏𝒈 𝒎𝒐̂𝒏 𝑻𝒐𝒂́𝒏

🦭 Chương trình GDPT 2018 nhấn mạnh phát triển phẩm chất và năng lực cho học sinh thay vì chỉ truyền thụ kiến thức. Đặc biệt, môn Toán cần bồi dưỡng các năng lực: Tư duy và lập luận toán học, Mô hình hóa toán học, Giải quyết vấn đề, Giao tiếp toán học, Sử dụng công cụ và phương tiện học toán. Để phát triển các năng lực này, mọi hoạt động trong tiết học đều có vai trò riêng của nó. Tuy nhiên, hoạt động khởi động là điểm mở đầu, quyết định tâm thế học tập của học sinh. Nếu biết tận dụng khởi động, giáo viên có thể vừa gây hứng thú, vừa gợi mở vấn đề, vừa đặt nền cho sự hình thành và phát triển năng lực trong cả tiết học. Do đó, tôi đã lựa chọn khai thác hoạt động khởi động như một điểm nhấn đổi mới trong dạy học, bởi đây không chỉ là bước mở đầu đơn thuần mà còn có thể trở thành chìa khóa quan trọng cho sự thành công của cả tiết học. Dưới đây là một số gợi ý:

🐋 1. 𝐻𝑜𝑎̣𝑡 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑜̛̉𝑖 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑡𝑟𝑜̀ 𝑐ℎ𝑜̛𝑖:
Trò chơi học tập tạo hứng thú, thu hút sự chú ý và giúp học sinh tham gia tích cực. Trò chơi không chỉ giải trí mà còn lồng ghép ôn tập, dẫn dắt bài học mới, giảm căng thẳng và rèn kỹ năng hợp tác, giao tiếp. Ưu điểm: duy trì sự tập trung, đổi mới không khí lớp học, tăng cường làm việc nhóm. Hạn chế: nếu thiếu định hướng, dễ sa đà vào vui chơi, kiến thức chưa sâu. Ví dụ: Thử tài ném bóng, Plicker, Loto 6/20, Từ khóa bí ẩn, Tiếp sức, Anagram… giúp phát triển tư duy, giải quyết vấn đề, mô hình hóa và giao tiếp toán học.
Chúng mình sẽ có chi tiết trong phần comment nha!

🐊 2. 𝐻𝑜𝑎̣𝑡 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑜̛̉𝑖 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 ℎ𝑖̀𝑛ℎ 𝑎̉𝑛ℎ, 𝑡𝑢̛ 𝑙𝑖𝑒̣̂𝑢:
Việc sử dụng hình ảnh, video, tư liệu trực quan khiến tiết học sinh động, dễ hiểu, tạo hứng thú và kích thích sự tham gia. Ưu điểm: khơi gợi tính tò mò, tăng khả năng ghi nhớ, phát triển phẩm chất và năng lực. Hạn chế: nếu sử dụng không hợp lý dễ gây xao nhãng; giáo viên cần nhiều thời gian chuẩn bị. Ví dụ: dùng hình ảnh tháp nghiêng Pisa để dẫn dắt định lý tổng góc tam giác; clip cân bằng đồ vật để dẫn dắt bài về trung tuyến tam giác. Hoạt động này phát triển năng lực mô hình hóa, giao tiếp và giải quyết vấn đề.

🐟 3. 𝐻𝑜𝑎̣𝑡 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑜̛̉𝑖 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑡𝑖̀𝑛ℎ ℎ𝑢𝑜̂́𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑣𝑎̂́𝑛 đ𝑒̂̀:
Giáo viên đưa ra tình huống gợi vấn đề để học sinh chủ động suy nghĩ, tìm cách giải quyết, từ đó dẫn dắt vào kiến thức mới. Ưu điểm: phát triển tư duy phản biện, sáng tạo, rèn kỹ năng giải quyết vấn đề. Hạn chế: đòi hỏi giáo viên đầu tư nhiều công sức, mất thời gian thiết kế, cần năng lực sư phạm tốt. Ví dụ: tình huống “khoan giếng cách đều ba nhà” để học tính chất đường trung trực; sử dụng biểu đồ phát thải khí nhà kính để dẫn dắt bài về biểu đồ quạt tròn. Các hoạt động này giúp học sinh phát triển năng lực mô hình hóa, giao tiếp, tư duy và giải quyết vấn đề toán học.

Có thể nói, hoạt động khởi động không chỉ là phần mở đầu mang tính hình thức mà thực sự trở thành chìa khóa quan trọng để khơi dậy hứng thú, tư duy và sự chủ động trong học Toán. Giải pháp này đơn giản, dễ áp dụng, ít tốn kém và có thể triển khai rộng rãi trong các tổ chuyên môn, góp phần thiết thực vào việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018.

👩‍🏫 𝑼̛́𝒏𝒈 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒎𝒐̂ 𝒉𝒊̀𝒏𝒉 𝒌𝒊́𝒏𝒉 𝒗𝒂̣𝒏 𝒉𝒐𝒂 𝒕𝒓𝒐𝒏𝒈 𝒕𝒉𝒊𝒆̂́𝒕 𝒌𝒆̂́ 𝒅𝒖̛̣ 𝒂́𝒏 𝒉𝒐̣𝒄 𝒕𝒂̣̂𝒑 𝒎𝒐̂𝒏 𝒕𝒐𝒂́𝒏 𝒕𝒉𝒆𝒐 𝒕𝒊𝒆̂́𝒑 𝒄𝒂̣̂𝒏 𝒉𝒐̣𝒄 𝒔𝒂̂𝒖

🔆 Học sâu là cụm từ viết tắt dùng để mô tả các kĩ năng tư duy bậc cao, thái độ học tập và kĩ năng hợp tác cần thiết để học sinh thành công về công việc và cuộc sống trong thế kỉ XXI.

🌻 Để tìm hiểu rõ về chủ đề này, các bạn hãy click vào từng hình để có thể xem nội dung chi tiết với 2 đề mục lớn sau nha:
1. 𝑴𝒐̂ 𝒉𝒊̀𝒏𝒉 𝑲𝒊́𝒏𝒉 𝒗𝒂̣𝒏 𝒉𝒐𝒂 𝒍𝒂̀ 𝒈𝒊̀?
2. 𝑼̛́𝒏𝒈 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒎𝒐̂ 𝒉𝒊̀𝒏𝒉 𝑲𝒊́𝒏𝒉 𝒗𝒂̣𝒏 𝒉𝒐𝒂 đ𝒆̂̉ 𝒕𝒉𝒊𝒆̂́𝒕 𝒌𝒆̂́ 𝒅𝒖̛̣ 𝒂́𝒏 𝒉𝒐̣𝒄 𝒕𝒂̣̂𝒑 “𝑺𝒕𝒆𝒑 𝑼𝒑 𝑻𝒐𝒈𝒆𝒕𝒉𝒆𝒓”

𝑫𝒂̂́𝒖 𝒏𝒈𝒐𝒂̣̆𝒄 𝒐̛𝒊, 𝒄𝒉𝒖́𝒏𝒈 𝒕𝒂 𝒄𝒖̀𝒏𝒈 𝒄𝒉𝒐̛𝒊 𝒏𝒉𝒆́!

🌟 Nếu đã từng trải qua năm học Toán ở lớp 6, chắc hẳn mỗi học sinh đều hiểu được tầm quan trọng của quy tắc dấu ngoặc trong thực hiện phép tính, tính hợp lí và là tiền đề cho phép biến đổi đại số ở những năm học sau. Quan trọng là thế nhưng khi học tập, số lượng học sinh chán nản và không hứng thú với nội dung này cũng không ít. Để làm mới hơn nội dung này, chúng tôi đã thiết kế một tiết học về Luyện tập quy tắc dấu ngoặc sao cho hài hước và gần gũi với học sinh.

🌞 Chúng tôi đã biến tiết học thành trò chơi có tên “Vua dấu ngoặc”, học sinh sẽ cùng nhau trải qua các vòng thi để lấy các số, dấu phép tính và thực hiện nhiệm vụ bí mật, trở thành người đứng đầu trong việc áp dụng quy tắc dấu ngoặc.

🌙 Tiết học bắt đầu với vòng chơi “Đúng sai là do ai?” – một hoạt động nhằm giúp các bạn học sinh củng cố lại quy tắc dấu ngoặc bằng cách phân biệt đúng/sai trong các biểu thức tính toán. Mỗi nhóm nhận một phiếu học tập với các câu hỏi thách thức, nơi mà sự cẩn thận và tư duy logic đóng vai trò quyết định. Sự hào hứng tăng lên khi mỗi câu trả lời đúng không chỉ giúp nhóm ghi điểm mà còn mang về những con số quan trọng cho phần thử thách cuối cùng.

⛅️ Khi đã nắm vững quy tắc dấu ngoặc, các bạn học sinh tiếp tục tiến vào vòng chơi thứ hai – “Tôi ngoặc được, bạn cũng thế”. Trong vòng này, các nhóm cần vận dụng linh hoạt quy tắc dấu ngoặc để giải các bài tập từ cơ bản đến nâng cao. Những cuộc thảo luận sôi nổi, những bước tính cẩn trọng và những lời giải thích sáng tạo đã khiến không khí lớp học trở nên vô cùng sôi động. Không chỉ đơn thuần là giải bài toán, các bạn còn học cách phát hiện quy luật và tìm ra những phương pháp tối ưu trong tính toán.

🌨 Thử thách cuối cùng – “Ngoặc, ngoặc nữa, ngoặc mãi…” chính là nơi mà các bạn học sinh có cơ hội thể hiện tư duy sáng tạo của mình. Với những con số và phép tính đã thu thập từ hai vòng trước, mỗi nhóm phải sắp xếp và đặt dấu ngoặc sao cho kết quả cuối cùng gần 100 nhất. Đây không chỉ là một bài toán về số học mà còn là bài kiểm tra khả năng chiến lược và suy luận logic. Những biểu thức tưởng chừng đơn giản nhưng lại ẩn chứa vô số cách sắp xếp khác nhau, và nhóm nào tìm được phương án tối ưu nhất sẽ giành chiến thắng.

🌻 Tiết học không chỉ giúp học sinh củng cố kiến thức về quy tắc dấu ngoặc mà còn tạo ra một môi trường học tập đầy cảm hứng và sáng tạo. Thông qua các hoạt động tương tác và thử thách thú vị, các bạn không chỉ học mà còn thực sự trải nghiệm, khám phá và rút ra những bài học giá trị. Với những kiến thức vừa tiếp thu, chắc chắn rằng các bạn sẽ tự tin hơn khi đối mặt với những bài toán phức tạp hơn trong tương lai!

𝑫𝒖̛̣ Đ𝒐𝒂́𝒏 – 𝑲𝒊𝒆̂̉𝒎 𝑪𝒉𝒖̛́𝒏𝒈 – 𝑪𝒉𝒖̛́𝒏𝒈 𝑴𝒊𝒏𝒉: 𝑷𝒉𝒖̛𝒐̛𝒏𝒈 𝑷𝒉𝒂́𝒑 𝑫𝒂̣𝒚 𝑯𝒊𝒆̣̂𝒖 𝑸𝒖𝒂̉ 𝑩𝒂̀𝒊 “𝑻𝒐̂̉𝒏𝒈 𝑪𝒂́𝒄 𝑮𝒐́𝒄 𝑪𝒖̉𝒂 𝑴𝒐̣̂𝒕 𝑻𝒂𝒎 𝑮𝒊𝒂́𝒄”

🌟 Trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Hình học và Đo lường đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh phát triển tư duy không gian, kỹ năng suy luận, cũng như khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Một trong những bài học nền tảng của chương trình Hình học lớp 7 là bài “Tổng các góc của một tam giác” – bài học đặt nền móng cho nhiều khái niệm hình học sau này. Để học sinh không chỉ tiếp thu lý thuyết mà còn thực sự hiểu và ghi nhớ định lý này, tiết học được thiết kế theo mô hình ba bước: Dự đoán – Kiểm chứng – Chứng minh, giúp học sinh chủ động khám phá, xây dựng kiến thức thay vì tiếp thu một cách thụ động.

☘️ 𝑯𝒐𝒂̣𝒕 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 1: 𝑲𝒉𝒐̛̉𝒊 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 – 𝑲𝒊́𝒄𝒉 𝒕𝒉𝒊́𝒄𝒉 𝒕𝒖̛ 𝒅𝒖𝒚

Mở đầu tiết học, giáo viên trình chiếu hình ảnh các công trình kiến trúc nổi tiếng thế giới có độ nghiêng đặc biệt như Tháp Pisa (nghiêng khoảng 5,5° so với phương thẳng đứng) hay tòa tháp Capital Gate (nghiêng 18° và giữ kỷ lục Guinness về độ nghiêng nhân tạo lớn nhất thế giới). Giáo viên đặt vấn đề: “Làm thế nào để xác định góc nghiêng của các tòa tháp so với phương ngang?”.

Câu hỏi này không chỉ khơi gợi sự tò mò mà còn dẫn dắt học sinh đến với bài toán xác định tổng các góc trong một tam giác – một nội dung quan trọng của tiết học.

🌺 𝑯𝒐𝒂̣𝒕 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 2: 𝑻𝒓𝒂̉𝒊 𝒏𝒈𝒉𝒊𝒆̣̂𝒎 – 𝑯𝒊̀𝒏𝒉 𝒕𝒉𝒂̀𝒏𝒉 𝒌𝒊𝒆̂́𝒏 𝒕𝒉𝒖̛́𝒄

Học sinh được chia nhóm, mỗi nhóm nhận một bộ dụng cụ khác nhau để tự tìm ra tổng ba góc trong một tam giác. Giáo viên phân nhóm sao cho mỗi nhóm có sự đa dạng về kỹ năng để tối ưu hóa sự hợp tác và tương tác giữa các thành viên:

Nhóm 1A, 2A: Sử dụng thước đo độ để đo và tính tổng ba góc của một tam giác.

Nhóm 1B, 2B: Cắt rời ba góc của một tấm bìa hình tam giác, ghép lại để kiểm chứng trực quan.

Nhóm 1C, 2C: Dựa vào đường thẳng song song, vẽ và phân tích mối quan hệ giữa các góc để tìm ra kết luận.

Sau khi hoàn thành hoạt động, học sinh sẽ chia sẻ kết quả và đưa ra dự đoán về tổng số đo ba góc trong một tam giác từ các cách tiếp cận khác nhau. Với cách triển khai hoạt động như trên, học sinh sẽ có cơ hội tự khám phá và xây dựng kiến thức, giúp việc học trở nên tự nhiên và sâu sắc hơn.

🌳 𝑯𝒐𝒂̣𝒕 đ𝒐̣̂𝒏𝒈 3: 𝑳𝒖𝒚𝒆̣̂𝒏 𝒕𝒂̣̂𝒑 – 𝑽𝒂̣̂𝒏 𝒅𝒖̣𝒏𝒈 𝒍𝒊𝒏𝒉 𝒉𝒐𝒂̣𝒕

Các nhóm sẽ được ghép lại thành ba nhóm lớn hơn để tham gia thử thách giải bài tập theo hình thức tiếp sức:

Nhóm A = Nhóm 1A + Nhóm 2A

Nhóm B = Nhóm 1B + Nhóm 2B

Nhóm C = Nhóm 1C + Nhóm 2C

Mỗi nhóm giải một bài toán dựa trên phiếu học tập số 02. Nếu trả lời đúng, nhóm tiếp theo sẽ dùng kết quả này để giải phiếu số 03. Nếu sai, nhóm phải kiểm tra lại và sửa lỗi trước khi được tiếp tục. Các bài tập trong phần này không chỉ củng cố định lý tổng ba góc của tam giác mà còn lồng ghép khái niệm về tam giác vuông, tam giác nhọn, tam giác tù, cùng tính chất tổng hai góc nhọn trong tam giác vuông. Giáo viên cũng hướng dẫn học sinh tư duy ngược để tìm lời giải cũng như giúp học sinh phát triển năng lực tư duy và lập luận toán học.

🌈 Kết thúc tiết học, giáo viên quay trở lại câu hỏi mở đầu về độ nghiêng của các tòa tháp, yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức vừa học để giải quyết vấn đề thực tế.

Với cách tiếp cận này, học sinh không chỉ ghi nhớ công thức một cách máy móc mà còn thực sự hiểu bản chất của định lý thông qua quá trình tự khám phá và suy luận. Quan trọng hơn, các em được rèn luyện khả năng tư duy phản biện, làm việc nhóm và ứng dụng toán học vào các tình huống thực tế. Đây chính là mục tiêu cốt lõi của việc dạy và học toán: không chỉ giúp học sinh giải bài tập trên giấy mà còn trang bị cho các em tư duy logic và kỹ năng giải quyết vấn đề trong cuộc sống.