21/07/2024
QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN VỀ DÙNG THUỐC TRONG CAN THIỆP – Y DƯỢC CHO TRẺ EM RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỈ
Ngoài các can thiệp chính dành cho trẻ em rối loạn phổ tự kỉ là các chiến lược can thiệp hành vi, giao tiếp và giáo dục thì can thiệp trị liệu; y dược cũng đóng vai trò nhất định trong việc làm giảm bớt những hành vi không mong muốn ( tăng động, giảm chú ý, hành vi định hình, hành vi gây hấn,hành vi tự hủy hoại,tấn công người khác, bốc đồng, rối loạn giấc ngủ…).
Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:
- thuốc kích thích thần kinh trung ương : Concerta. Làm giảm mức độ tăng động, giảm sự bốc đồng, giảm hành vi gây hấn và gia tăng sự tập trung chú ý
- thuốc đồng vận thụ thể alpha 2 adrenergic : Clonidine cải thiện triệu chứng tăng động, gây hấn và dễ bị kích thích
Tác dụng phụ là : buồn ngủ, nguy cơ gây cơn tăng huyết áp khi ngưng thuốc đột ngột
- thuốc chống trầm cảm 3 vòng : lmipramine, … giảm triệu chứng tăng động ở trẻ, cải thiện tính xung động
Thuốc có nguy cơ gây rối loạn dẫn truyền nhịp tim.
- thuốc chống loạn thần: Risperidone, Haloperidone.
Làm giảm triệu chứng tăng động ở trẻ nhưng ảnh hưởng đến sự chú ý và tính bốc đồng cẩu thả.
Tác dụng phụ: gây buồn ngủ, giảm khả năng học tập, ăn nhiều, tăng cân.
Trị liệu hóa dược có giá trị nhưng không có hiệu quả trên tất cả trường hợp trẻ em rối loạn phổ tự kỉ và những rối loạn đi kèm. Vì vậy nên thảo luận kỹ lưỡng và cẩn thận vai trò của trị liệu bằng thuốc trong kế hoạch can thiệp cá nhân, bởi vì rối loạn phổ tự kỉ KHÔNG PHẢI LÀ MỘT RỐI LOẠN ĐƯỢC CHỈ ĐỊNH ĐIỀU TRỊ BẰNG THUỐC. không có thuốc nào có thể điều trị khỏi rối loạn phổ tự kỉ. thuốc chỉ làm giảm một phần nhất định các hành vi không mong muốn và luôn đi kèm theo những tác dụng phụ
Trị liệu bằng hóa dược nên được đưa vào chương trình can thiệp cá nhân hơn là việc trao đổi hai chiều giữa phụ huynh và thầy thuốc để đánh giá sự tiến bộ của trẻ . Kế hoạch can thiệp cá nhân cần một đội ngũ đa ngành: bác sĩ nhi khoa có chuyên môn về phát triển trẻ em, bác sĩ thần kinh hay tâm thần có chuyên môn về trẻ em, chuyên viên giáo dục đặc biệt, chuyên viên tâm lí, âm ngữ trị liệu,nhân viên công tác xã hội, gia đình trẻ….
Điều trị bằng thuốc nên phối hợp can thiệp giáo dục và can thiệp hành vi.
Giáo viên hay các nhà tâm lí không phải là những người được đào tạo về điều trị bằng hóa dược cho nên cần phối hợp với các thầy thuốc hơn là cho phụ huynh những lời khuyên không phù hợp với chuyên môn của mình. Điều đó làm cho phụ huynh hoang mang và thiếu hợp tác, đặc biệt là khi cần điều trị bằng thuốc cho trẻ.
Tài liệu tham khảo: hỗ trợ phục hồi chức năng cho trẻ em tự kỉ tại Việt Nam – NXB Đại học quốc gia Hà Nội