Diễn đàn Vật Lý Trị Liệu

16/09/2026

Nếu không đủ người trợ giúp, hãy thử làm cách này cho bệnh nhân liệt bán thân đang tập đi.

--

An toàn là trên hết.

08/09/2026

Định khu tai biến mạch máu não.

24/08/2026

Đừng hỏi “Tôi biết kỹ thuật gì?” — Hãy hỏi “Bé đang cần gì để phát triển?”

Nguy cơ lớn nhất trong can thiệp sớm không phải lúc nào cũng là giới thiệu trẻ đến can thiệp quá muộn. Đôi khi, nguy cơ lại nằm ở việc can thiệp không phù hợp với độ tuổi và giai đoạn phát triển của trẻ.

Một điều tôi tiếp tục nhận thấy trong thực hành lâm sàng là:

Chúng ta rất dễ lựa chọn can thiệp dựa trên những gì mình biết, những kỹ thuật chuyên ngành mình có, hoặc những gì trung tâm đang được trang bị.

Nhưng não bộ của trẻ không phát triển theo kỹ thuật mà người lớn có thể cung cấp.

Não bộ phát triển theo những cửa sổ nhạy cảm về thần kinh, gắn với từng cấu trúc, từng chức năng và từng giai đoạn phát triển.

Một em bé 6 tuần tuổi không cần những can thiệp được thiết kế cho trẻ 6 tháng tuổi.

Một bộ não 3 tháng tuổi cũng không tự nhiên được hưởng lợi chỉ vì chúng ta có nhiều kỹ thuật hơn, nhiều thiết bị hơn hay cung cấp nhiều kích thích hơn.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất không phải là:

«“Tôi có thể làm gì?”»

Mà là:

«“Ở giai đoạn phát triển này, bé đang cần gì để phát triển?”»

Can thiệp cần phù hợp với giai đoạn phát triển thần kinh hiện tại của trẻ, đồng thời hỗ trợ chức năng tiếp theo mà trẻ đang chuẩn bị hình thành — thay vì cố gắng bỏ qua các bước để hướng thẳng đến những mốc phát triển của tương lai.

Phát triển là một quá trình tuần tự.

Các mạch thần kinh được hình thành và củng cố trong những giai đoạn nhạy cảm nhất định. Khi chúng ta can thiệp không đúng mục tiêu mà não bộ đang sẵn sàng tiếp nhận, dù xuất phát từ những ý định tốt nhất, chúng ta vẫn có thể bỏ lỡ một cơ hội phát triển quan trọng.

Can thiệp sớm không có nghĩa là làm càng nhiều càng tốt.

Can thiệp sớm là làm những gì:

- Phù hợp về mặt sinh học
- Phù hợp với giai đoạn phát triển
- Đúng nhu cầu của trẻ
- Được thực hiện đúng thời điểm

Bởi vì trẻ không cần tất cả những gì người làm chuyên môn biết.

Trẻ cần điều mà bộ não của mình đã sẵn sàng để học.

Và đó mới là bản chất của can thiệp sớm:

«Không phải chứng minh chúng ta biết bao nhiêu kỹ thuật, mà là hiểu đúng điều em bé cần ở thời điểm đó để giúp em phát triển.»

Nếu không biết kỹ thuật can thiệp mà bé đang cần, thì chuyển gửi đến nơi/người có kỹ năng/kỹ thuật đó là điều phải làm.

--

23/08/2026

20/08/2026

PHẢN XẠ SƠ SINH – ĐIỀU KỲ DIỆU CỦA TỰ NHIÊN 👶

Các mẹ có biết, ngay từ khi chào đời, em bé đã sở hữu một loạt phản xạ bẩm sinh, tự động và chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định? Đây chính là những "dấu hiệu vàng" cho thấy hệ thần kinh của bé đang phát triển bình thường đấy!

🔸 Phản xạ tìm vú: Chỉ cần chạm nhẹ vào má hay quanh miệng, bé sẽ quay đầu về phía đó và mở miệng ra – phản xạ này giúp bé tìm ti mẹ, thường biến mất sau 3-4 tháng.

🔸 Phản xạ mút: Chạm vào môi hay trong miệng là bé mút ngay tắp lự, cũng biến mất khoảng 3-4 tháng.

🔸 Phản xạ Moro (giật mình): Nghe tiếng động lớn hoặc bị thay đổi tư thế đột ngột, bé sẽ dang tay ra, khóc thét rồi thu tay về ôm lấy mình. Phản xạ này thường hết sau 4-6 tháng.

🔸 Phản xạ nắm tay: Đặt ngón tay vào lòng bàn tay bé, bé sẽ nắm chặt ngay – đáng yêu vô cùng! Biến mất sau 3-4 tháng.

🔸 Phản xạ bước đi: Đỡ bé đứng thẳng cho chân chạm mặt phẳng, bé sẽ có động tác như đang... tập đi! Thường biến mất sau 2-3 tháng.

🔸 Phản xạ tư thế đấu kiếm: Xoay đầu bé sang một bên, tay chân bên đó sẽ duỗi thẳng, bên kia co lại – nhìn y như đang đấu kiếm vậy đó. Biến mất sau 4-6 tháng.

🔸 Phản xạ Babinski: Vuốt nhẹ dọc rìa bàn chân, ngón chân cái sẽ ngóc lên còn các ngón khác xòe ra. Phản xạ này tồn tại lâu hơn, thường đến 12-18 tháng mới hết.

💡 Những phản xạ này sẽ dần biến mất theo thời gian khi não bộ và hệ thần kinh của bé hoàn thiện hơn. Nếu bé không có các phản xạ này, hoặc chúng tồn tại quá lâu so với mốc thông thường, ba mẹ nên đưa bé đi khám để được bác sĩ tư vấn nhé!

Yêu thương và quan sát bé mỗi ngày – đó là cách tuyệt vời nhất để đồng hành cùng con trong những tháng năm đầu đời 💕

16/08/2026

Viết cho người bị tai biến mạch máu não và tổn thương tủy sống

Một bệnh nhân của tôi được “ràng” lên một cái máy robot đi bộ kiểu exoskeleton ở BR-VT, họ quảng cáo rằng chiếc máy này rất hiệu quả, đã từng được dùng cho một vị cố TBT. Rõ ràng quảng cáo dựa trên uy quyền đó là sai về mặt y đức. Bệnh nhân sau đó hoảng loạn và tức giận với những người nhà đã đưa mình đến đó và thề không bao giờ quay lại. Cũng có những nhà trị liệu thuyết phục anh/chị rằng bài tập này, hoặc con rô-bốt này đã được chứng minh là hiệu quả trên y văn, có thể giúp bệnh nhân đi nhanh hơn. Điểm sáng trong việc này là nhà trị liệu đã bắt đầu có dùng giải pháp thuyết phục bệnh nhân tin vào phương án đang áp dụng cho anh/chị.

Bằng chứng dựa trên khoa học (evidence-based) không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với có ý nghĩa về mặt lâm sàng. Đây là một điều đôi khi khiến tôi hơi khó chịu, bởi có rất nhiều từ ngữ mà các nhà trị liệu sử dụng để giải thích cho anh/chị tại sao họ lại cho anh/chị thực hiện một số hoạt động nhất định trong quá trình trị liệu.

Tôi không nói rằng một hoạt động nào đó là tốt hay xấu. Tôi chỉ muốn giải thích rằng có sự khác biệt giữa những gì được ghi nhận trong tài liệu khoa học và việc những dữ liệu đó có thực sự phù hợp với tình huống cụ thể của anh/chị hay không.

Một ví dụ điển hình mà những nhà trị liệu dùng rô-bốt tập cho người bị tai biến mạch máu não hay dùng để nói về hiệu quả là tốc độ đi bộ. Đến thời điểm này, có lẽ đã có hàng trăm nghiên cứu xem xét tốc độ đi bộ ở người lớn tuổi khỏe mạnh và ở những người sau tai biến mạch máu não. Nói một cách rất khái quát và đơn giản hóa, kết luận mà họ đưa ra từ những nghiên cứu này là: một người có thể đi bộ càng nhanh thì họ càng an toàn, nguy cơ té ngã càng thấp và nguy cơ phải nhập viện trở lại càng thấp.

Tôi sẽ không đi sâu vào cách những nghiên cứu đó được thiết kế, những hạn chế của chúng, hay liệu anh/chị có thực sự được đại diện trong nhóm đối tượng nghiên cứu đó hay không, bởi đó lại là một vấn đề hoàn toàn khác.

Nhưng tôi thực sự muốn nhấn mạnh một điều: ngay cả khi phương pháp điều trị mà chuyên viên trị liệu đang áp dụng cho anh/chị là một phương pháp có bằng chứng khoa học hỗ trợ, nếu là tôi, tôi sẽ yêu cầu được xem bài nghiên cứu thực tế đó.

Và với ChatGPT hiện nay, anh/chị hoàn toàn có thể lấy nghiên cứu đó và đưa vào ChatGPT. Tôi rất ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng nhiều người bị tai biến mạch máu não — ít nhất là rất nhiều bệnh nhân của tôi — đang sử dụng ChatGPT để trao đổi về tình trạng sức khỏe của mình.

Nhắc lại một lần nữa, ChatGPT không phải là bác sĩ, và anh/chị luôn nên trao đổi với bác sĩ của mình. Nhưng anh/chị có thể đưa những bài nghiên cứu đó vào và yêu cầu ChatGPT giúp anh/chị đánh giá mức độ liên quan của nghiên cứu đối với tình huống cụ thể của anh/chị.

Anh/chị có thể hỏi:

• Những đặc điểm của các đối tượng được nghiên cứu là gì?
• Những người tham gia nghiên cứu có giống với tôi không?
• Nghiên cứu này có những điểm yếu nào trong thiết kế?
• Kết quả của nghiên cứu có thực sự áp dụng cho trường hợp của tôi không?

Thông điệp quan trọng nhất là: với tất cả những công cụ hiện có ngày nay, chúng ta có thể chủ động và tham gia nhiều hơn khi làm việc với các nhân viên y tế, đồng thời tiến gần hơn đến điều mà chăm sóc sức khỏe đáng lẽ phải hướng tới — đó là ra quyết định chung giữa người bệnh và nhân viên y tế (shared decision-making), xem người bệnh và thân nhân bệnh nhân như một thành viên trung tâm trong đội điều trị.

---

12/08/2026

Câu hỏi: Loại kháng sinh nào được liên kết điển hình với viêm gân và đứt gân?

A. Amoxicillin

B. Ciprofloxacin

C. Azithromycin

D. Ceftriaxone

11/08/2026

Viết cho người bị tai biến mạch máu não hoặc tổn thương tủy sống:

Nếu anh/chị cảm thấy mình lúc nào cũng cúi người về phía trước, hoặc người thân thường nhắc anh/chị “đứng thẳng lên”, thì vấn đề không nhất thiết là do yếu cơ.

Nếu anh/chị từng bị tổn thương não hoặc tủy sống và có một chân bị cứng, thì có một nguyên nhân có khả năng xảy ra hơn so với yếu cơ mông hay yếu cơ lưng, đó là co cứng cơ.

Trong trường hợp này, tình trạng co cứng cơ nằm ở đâu?

Đối với những người chưa biết, vậy co cứng cơ là gì?

Co cứng cơ là sự co cơ không tự chủ, là một dấu hiệu cho thấy anh/chị đã bị tổn thương não hoặc tủy sống.

Trong trường hợp này, co cứng cơ xảy ra ở các cơ có chức năng gấp bàn chân xuống, tức là hướng bàn chân xuống dưới.

Tại sao điều này lại gây ra tư thế cúi người về phía trước?

Bởi vì khi bàn chân đang tiếp xúc với mặt đất, nếu các cơ không tự chủ kéo bàn chân hướng xuống dưới, điều gì sẽ xảy ra?

Nó sẽ đẩy mông của anh/chị ra phía sau và đẩy ngực của anh/chị ra phía trước.

Vì vậy, đối với nhiều người, anh/chị không cần phải tiếp tục tập thêm các bài tập cho cơ mông.

Điều anh/chị cần bắt đầu tập là kiểm soát tư thế đứng, đứng trên chân bị ảnh hưởng và giảm tải cho chân không bị ảnh hưởng.

Hãy bắt đầu với một chút gập gối. Điều này tự động giúp đưa hông của anh/chị về phía trước.

Sau đó, tập nâng chân còn lại lên.

Khi anh/chị đã thực hiện động tác này thật tốt, anh/chị có thể bắt đầu cố gắng duỗi gối của chân trụ thẳng hơn một chút.

Giảm tải cho chân còn lại và cố gắng hết sức để duy trì xoay xương hông ra trước.

Nếu cách này không hiệu quả và trước đây anh/chị đã được chỉ định sử dụng nẹp AFO (có khớp hoặc không), thì một nguyên nhân khác khiến tư thế của anh/chị có thể thay đổi như thế là anh/chị đã ngừng sử dụng AFO quá sớm.

AFO giúp ngăn bàn chân vô tình bị kéo hướng xuống dưới, nhờ đó giúp duy trì hông ở vị trí xoay trước.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào các cơ liên quan đến tư thế, hãy bắt đầu chú ý nhiều hơn đến khớp cổ chân và khả năng kiểm soát bàn chân.

--

09/08/2026