07/10/2026
GIAN LẬN THI CỬ KHÔNG CHỈ LÀ CÂU CHUYỆN CỦA RIÊNG NGÀNH GIÁO DỤC, NÓ LÀ CÂU CHUYỆN CỦA AN NINH QUỐC GIA
(Trích 3 đoạn trong bài viết của tác giả Lương Lê Minh - link bài viết đầy đủ tại phần bình luận)
6.4. Nguy cơ cho chế độ: Hãy tưởng tượng một ngày xấu trời, khi những mâu thuẫn được tích lũy đủ lớn, một vụ việc gian lận trong thi cử có thể bị thổi bùng thành bạo động, lôi cuốn số đông học sinh - sinh viên tham gia. Ngọn lửa phẫn nộ từ sự bất công xã hội và gian lận thi cử, nếu bị châm ngòi bằng cách mạng màu, thì sẽ trở thành một Thiên An Môn hay thứ gì đó tương tự. Mới đây thôi, năm 2024, sau bê bối lộ đề thi Y khoa quốc gia NEET, hàng vạn sinh viên, phụ huynh cùng các tổ chức thanh niên đã đổ xuống đường ở thủ đô New Delhi và nhiều thành phố lớn. Họ đụng độ với cảnh sát, đốt lốp xe, giăng biểu ngữ yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục từ chức, bãi bỏ cơ quan khảo thí quốc gia và đòi tổ chức thi lại. Áp lực tâm lý từ sự thiếu công bằng và việc kỳ thi bị hủy bỏ cũng đã dẫn đến những hệ lụy đau lòng khi nhiều thí sinh chọn cách tự vẫn. Những người tham gia vụ gian lận thi cử đều là Đảng viên, cán bộ, công chức nhà nước, nhưng họ đã liều lĩnh tạo ra một quả bom nổ chậm cho chế độ, cho Đảng vì sự vụ lợi của mình. Chúng ta hiểu rằng bạo động, bạo loạn là có bàn tay cách mạng màu, nhưng cách mạng màu hay diễn biến hòa bình chỉ là ngọn lửa châm ngòi thùng thuốc súng là những mâu thuẫn xã hội đang tích lũy. Nếu không có biện pháp để tháo ngòi thùng thuốc súng, cứ xử lý theo kiểu à ơi, thì sẽ đến ngày nó sẽ bén lửa. Chống tiêu cực trong thi cử, vì thế trở thành câu chuyện an ninh quốc gia chứ không đơn thuần là chuyện riêng của ngành giáo dục.
6.5. Nhìn ra thế giới, trong các nước chia sẻ văn hóa Nho giáo vùng Đông Bắc Á (Nho quyển, Hán quyển), trừ CHDCND Triều Tiên có hoàn cảnh đặc thù, tất cả các nước còn lại như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, vùng lãnh thổ Đài Loan đều đã hóa rồng hóa hổ, và điểm chung của họ là hai kì thi cực kì khắt khe: kì thi đại học (cao khảo) và kì thi công chức (quốc khảo). Sự khắt khe đó bắt nguồn từ truyền thống khoa cử phong kiến, được thể hiện bằng nhiều giải pháp, đôi khi là hơi thừa thãi, ví dụ như cấm các máy bay cất cánh, cấm quân đội tập trận khi thực hiện bài thi nghe tiếng Anh, nhưng đó là hành động biểu tượng để thể hiện rằng Chính phủ đó, Nhà nước đó, chế độ đó rất coi trọng kì thi quốc gia. Đề thi tốt nghiệp được coi là bí mật nhà nước, được bảo vệ bằng cảnh sát vũ trang. Việt Nam, dù đã có quy định nhưng rất tiếc là không có cả cao khảo lẫn quốc khảo đủ nghiêm túc, và điều này liệu có ảnh hưởng gì đến con đường phát triển của đất nước trong kỉ nguyên vươn mình hay không, có lẽ đó cũng là một câu hỏi khó trả lời?
6.6. Thông điệp cho công chúng: Một người sai thì xử lý nghiêm khắc, còn 300 người có vấn đề thì ta ... cho thi lại. Đây là một loại thông điệp rất dễ diễn giải cho công chúng: Khi sai phạm đủ nhiều, đủ đông và đủ thành hệ thống, thì ta phải "hợp thức hóa" nó để tránh đổ vỡ, có phải vậy không?
