JustBegin Journey

12/14/2025

💔 စစ်ပွဲများနှင့် မြန်မာ့ပညာရေး အနာဂတ်💔

ACLED ပဋိပက္ခညွှန်းကိန်းအရ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပဋိပက္ခအမြင့်မားဆုံး နိုင်ငံတွေထဲမှာ ဒုတိယနေရာကနေ ပါဝင်နေပါတယ်။ https://acleddata.com/series/acled-conflict-index

ဒါဟာ ဂဏန်းတစ်ခုသာသာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ အကြောက်တရားနဲ့ ရှင်သန်နေရတဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကို မီးမောင်းထွန်းပြနေတာပါ။
ရွာတွေကို မီးရှို့၊ အပြစ်မရှိ ပြည်သူတွေရဲ့ ဘဝတွေကို ရက်ရက်စက်စက် ရပ်တန့်ပစ်လိုက်တဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ လူမဆန်မှုတွေကနေ အရင်းခံလာတဲ့ ကိန်းဂဏန်း တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
လေယာဉ်နဲ့ ဗုံးကြဲတာ... ရွာတွေကို လက်နက်ကြီးနဲ့ပစ်တာ... ကလေးတစ်ယောက် သေဆုံးသွားတာ... ဒီသတင်းတွေကို မြင်တိုင်း၊ ကျွန်တော့်ရင်ထဲမှာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု၊ ဒေါသတွေ ရောပြွမ်းနေတဲ့ ခံစားချက်တစ်ခုတည်းပဲ အမြဲ ပေါ်လာတယ်။
ဆိုတော့ ကျွန်တော်ဟာ ကိုယ်တတ်ကျွမ်းထားတဲ့ ပညာရေးနဲ့ အသက်မွေးနေရတဲ့ သူဆိုတော့ မေးခွန်းတစ်ခု ကျွန်တော့်ကို ကျွန်တော် ပြန်မေးမိတယ်။

"ငါတို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပညာရေး၊ ကလေးတွေရဲ့ လုံခြုံစိတ်ချစွာ ပညာသင်ကြားခွင့်တွေကကော ဘယ်လိုလဲ"

ဒီမေးခွန်းက ကျွန်တော့်ကို နေ့တိုင်းလွှမ်းမိုးထားတယ်။ ဒါနဲ့ပဲ... ကျွန်တော် ဖုန်းကိုချလိုက်ပြီး ကျွန်တော် GIS ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို ဖွင့်လိုက်တယ်။ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်တွေကို ကိုယ်တိုင်ကြည့်ပြီး အကြောင်းအရာ တစ်ခု ပြပေးနိုင်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။

ကျွန်တော် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးက ကျောင်းတည်နေရာတွေ ကို မြေပုံဆွဲတယ်။ ပြီးတော့ ACLED က မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ တိုက်ပွဲ၊ လေကြောင်းနဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု၊ လက်နက်ကြီးနဲ့ပစ်ခတ်မှု၊ မိုင်းနဲ့ အရပ်သားတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွေ အပါအဝင် နိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်တွေကို မြေပုံပေါ်တင်လိုက်တယ်။
အဲဒီ ပဋိပက္ခဖြစ်စဉ်တွေရဲ့ ပတ်ပတ်လည် ၄ ကီလိုမီတာ (၄ km) ကို "ပဋိပက္ခထိခိုက်မှုနယ်မြေ" အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။

💔 ရလဒ်က ကျွန်တော့်နှလုံးသားကို ဆွဲဆုတ်လိုက်သလိုပါပဲဗျာ.....

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရှိနေတဲ့ စာသင်ကျောင်း စုစုပေါင်းထဲက ၅၈ ရာခိုင်နှုန်း ဟာ ဒီ "ပဋိပက္ခထိခိုက်မှုနယ်မြေ" ထဲမှာ တည်ရှိနေပါတယ်။ ထက်ဝက်ကျော်ကို ပါပဲဗျာ...

ဆိုတော့ ကလေးတွေ ပညာသင်ယူပြီး အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်ရမယ့် နေရာတွေဟာ... အခုတော့ အကြောက်တရား၊ စစ်ရှောင်ဒုက္ခနဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဝန်းရံခြင်းကို ခံနေရပါပြီ။

ဒါဟာ အဆောက်အအုံတွေ ပျက်စီးတာထက် ပိုပါတယ်။
ဒါဟာ အကြောက်တရားနဲ့ နေ့စဉ် ရှင်သန်နေရလို့ ပညာရေးကို အာရုံမစိုက်နိုင်တော့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ကလေးတွေ အကြောင်းပါ။
ဒါဟာ စာသင်ကျောင်းတွေမှာ ဆရာ/ဆရာမတွေ လုံခြုံစွာ မရှိနိုင်တော့တဲ့ အကြောင်းပါ။
ဒါဟာ မိမိတို့ ကလေးကို ပညာတတ်ကြီးတွေ ဖြစ်စေချင်လှတဲ့မိဘတွေဟာ ကလေးတွေကို ကျောင်းပို့ဖို့ စိတ်မချနိုင်ရတော့တဲ့ အကြောင်းပါ။ တွေးလေ ရင်နာရလေ ပါပဲ...

လူသားမဆန် ရက်စက်လွန်းလှတဲ့ ပဋိပက္ခတွေ နေရာယူလာတဲ့အခါ ပညာရေးဟာ အရင်ဆုံး ပြိုလဲ ရပါတယ်။ ပညာရေး ပြိုလဲတဲ့အခါ... တစ်ဦးချင်း အနာဂတ်၊ မိသားစု တစ်စု အနာဂတ်၊ တိုင်းပြည် အနာဂတ် ပါ ပြိုလဲသွား ပါတော့တယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဟာ စစ်ပွဲကို ခံစားနေရတာတင် မဟုတ်ပါဘူး။
ကျွန်တော်တို့ဟာ စာသင်ခန်းတွေကို ဆုံးရှုံးနေရတယ်... ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို ဆုံးရှုံးနေရတယ်... မျှော်လင့်ချက်တွေကို ဆုံးရှုံးနေရပါတယ်။

ဒီမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ မြေပုံဟာ ပုံသက်သက် ကိန်းဂဏန်းတွေသက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါဟာ လူတစ်စု အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုက မြန်မာ့ မျိုးဆက်တစ်ခုလုံး ဆီကနေ ဘာတွေကို သိမ်းယူနေလဲဆိုတာကို သတိပေးနေတဲ့ မှတ်တမ်းတစ်ခုပါပဲ။

JbJ

03/09/2025

သစ်ပင်တွေရဲ့ သိုင်းလောကကြီးမှာလည်းတစ်ပင်နဲ့တစ် ပင် ဆက်သွယ်ကြ၊ ကူညီကြ၊ ဆေးထိုးကြနဲ့ ဂယက်ပေါင်း တစ်သိန်း ရှိတယ်ဗျ….

01/09/2025

တစ်နေ့ထက် တစ်နေ့ ပြောင်းလဲလာတဲ့ ရာသီဥတု၊ မြင့်တက်လာတဲ့ အပူချိန်ကို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ကြမလဲ....
သစ်တော သစ်ပင်တွေဆိုတာ သဘာဝကပေးတဲ့ လက်ဆောင် (သို့) သဘာဝလေအေးပေးစက်တွေလို့ပြောရင် လွန်ရာကြနေမလား...

လွန် မလွန် ဆိုတာကို ကျွန်တော်တို့ ရိုးရိုးလေး တွေးကြည့်ရအောင်ဗျာ... ၂၀၂၄ ခုနှစ်ရဲ့ ဧပြီလမှာ အပူချိန် ၄၈.၂ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် ရှိခဲ့တဲ့ ချောက်မြို့ဝန်းကျင် အတွင်း ကျွန်တော်တို့ သွားလာရုန်းကန်နေရတယ် လို့ မြင်ယောင်ကြည့်ရအောင်။
အပေါ်က နေမင်းကြီးရဲ့ မညှာမတာရက်စက်မှုအပြင် မြေကြီးကနေ တက်လာတဲ့ အပူချိန်ကလည်း မတွေးရဲလောက်အောင် ပူလောင်နေမှာ အသေအချာပေါ့ ။ ထိုအချိန်မှာပဲ ကံကောင်းလို့ အမေပြောတဲ့ အမောပြေလေးကို တွေ့လိုက်ရသလို ရွက်အုပ်ကြီးကြီးနဲ့ စိမ်းလန်းစိုပြေနေတဲ့ အပင်ကြီး တစ်ပင် တွေ့လိုက်ရရင်ဖြင့် ဘုရားက ပေးတဲ့ အိုအေစစ်လေး သို့ သဘာဝလေအေးပေးစက်လေးကို ရလိုက်သလို ခံစားသွားရမှာ မလွဲဧကန်ပေါ့နော့်...
ဒါနဲ့ ကျွန်တော်ပြောတဲ့ အမောပြေက သစ်ပင်တွေနော်... မြင်သာအောင်သာ ပြောပြရတာ... ဒါပေမဲ့ ကိုယ်တွေ့ဗျ ဟဲ ဟဲ စတာပါဗျာ...

ထားပါတော့ ဆိုလိုရင်းက သစ်ပင်တွေရှိတဲ့ နေရာတွေမှာ အပူဒဏ် ပိုသက်သာတယ်ပေါ့ခင်ဗျာ.။ ယေဘူယျအားဖြင့် သစ်ပင်တွေက သဘာဝဖြစ်စဉ် ၅ ခုကနေ ရာသီဥတု ‌ပြောင်းလဲမှုကို ကာကွယ်ပေးရင်း မြင့်တက်လာတဲ့အပူချိန်ကို ထိန်းညှိပေးပါတယ်။
၁။ သစ်ပင်တွေဟာ သူတို့ရဲ့ ရွက်အုပ်များမှ တစ်ဆင့် နေရောင်ခြည်ကို တိုက်ရိုက်ကာပေးပြီး အရိပ်ရစေခြင်းအားဖြင့် ပူပြင်းတဲ့ အပူချိန် ကို ထိန်းညှိလျှော့ချပေးပါတယ်။
၂။ သစ်ပင်တွေက သူတို့ရဲ့ အရွက်တွေကနေ ရေငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်ပေးခြင်းဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို အေးမြစိုစွတ် သာယာစေပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပင်ရည်ပျံခြင်း (transpiration) လို့ခေါ်ပါတယ်။
၃။ ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးမှုကို ဖြစ်စေတဲ့ အဓိက တရားခံတွေထဲ က တစ်ကောင်ဖြစ်တဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (ဖန်လုံအိမ်အာနိသင် ဓာတ်ငွေ့) ကို လေထုထဲမှ ဖယ်ရှားစုပ်ယူ သိုလှောင်ပေးခြင်းဖြင့် သစ်ပင်များသည် အပူချိန်မြင့်တက်စေမည့် အရာများကို လျှော့ချ ထိန်းညှိပေးပါတယ်။
၄။ အယ်လ်ဘီဒို သက်ရောက်မှု (albedo effect) - သစ်ပင် တွေရဲ့ အရွက်တွေက နေရောင်ခြည်နဲ့ နေအပူရှိန်ကို စုပ်ယူထားခြင်းမရှိဘဲ ရောင်ပြန်ဟပ်ထွက်စေတဲ့အတွက် ပတ်ဝန်းကျင် ကို အေးမြမှု ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။
၅။ သစ်ပင်တွေက တိုက်ခတ်လာသော လေပူများကို လေကာတန်းအဖြစ် အရှိန်လျှော့ချစေပြီး လေ အပူချိန်ကို လျှော့ချ ပေးပါတယ်။ ထို့အပြင် သစ်ပင်တွေက လေထုထဲမှ အမှုန်အမွှား၊ ဖုန် တွေကို သူတို့ရဲ့ အရွက်တွေ အခေါက်တွေမှာ ကပ်ညိစေခြင်းဖြင့် လေထုအရည်အသွေးကို မြင့်တက်စေပါတယ်။ သန့်ရှင်းကောင်းမွန်သော လေထုသည် အပူကို မသိုလှောင်ထားတဲ့အတွက် အေးမြသော လေထုကို ဖြစ်စေပါတယ်

ဆိုတော့ ကျွန်တော်က အပင် တွေ ပေါက်ရောက်နေတဲ့နေရာ တွေမှာ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်အပူချိန်ကို ပိုပြီး လျှော့ချထိန်းညှိပေးနိုင်လောက်မယ် ဆိုတဲ့ သိချင်စိတ်နဲ့ သုတေသနတစ်ခုကို လုပ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ Landsat 8 satellite imagery (ဂြိုလ်တု ဓာတ်ပုံ)တွေကို သုံးပြီးတော့ အပူပိုင်းဒေသတစ်ခုဖြစ်တဲ့ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို လေ့လာဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ သုတေသန ရလဒ်ကတော့ ကြည်လင်တဲ့ ရေတွေပြည့်နေတဲ့ ကန် (နယူးဇီလန်က Blue Lake) ထဲက ရေ ထက်တောင် ပို ကြည်လင်ပြတ်သားပါသေးတယ်။ အရမ်းအညွှန်းတင်မိသွားပြီ ထင်တယ်...
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ်ပါ ကျွန်တော့် သုတေသနကတော့ သစ်တော သစ်ပင်တွေ ထူထပ်ကောင်းမွန်လေ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ရဲ့ အပူချိန် လျော့လေ ဆိုတဲ့ အဖြေကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အပူပိုင်းဒေသတွေ မှာ ရှိတဲ့ သစ်တော သစ်ပင်တွေရဲ့ အရေးကြီးဆုံးသော သဘာဝ ဝန်ဆောင်မှု ကို မြင်သာစေပါတယ်။

ဗြူးတီးခေါင်းလျှော်ရည်ဟာ...(ကြော်ငြာ) သုတေသနရဲ့ အသေးစိတ်ကို အောက်ဖော်ပြပါ ဝက်ဘ်ဆိုဒ် မှာ ဝင်ရောက် ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။ စာဖတ်ချိန် ၃မိနစ်ဝန်းကျင်လောက်ပဲ ကြာမှာဖြစ်ပါတယ်။
https://www.htinpawpyae.com/natures-air-conditioners/

ဆက်လိုက်ရအောင်... ကျွန်တော့် တစ်ဦးတည်း အမြင်အရ ဆိုရင် အနီးစပ်ဆုံး အနာဂတ်မှာ ရာသီဥတုတွေ ဖောက်ပြန်တာက ပိုဆိုးလာဖို့ ရာခိုင်နှုန်းများပါတယ်။ ဖောက်ပြန်လာတဲ့ ရာသီဥတုကြီးကို အနည်း အများမဆို ကာကွယ်ပေးနေတဲ့ အပင်တွေကို ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ နေရာလေးတွေမှာ တတ်နိုင်သလောက် စိုက်ပျိုး ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြရင် အတိုင်းထက် အလွန်ပေါ့ခင်ဗျာ။

အပင်ဆိုလို့ သစ်တော တွေပဲ မြင်ကြမှာလဲ စိုးရိမ်တယ်ဗျာ့... ဆိုလိုချင်တာ ခြံထဲ က အပင်၊ အိမ်ရှေ့က အပင်၊ လမ်းဘေးက အပင်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းဝန်းထဲက အပင်၊ လယ်/ယာထဲက အပင်၊ လမ်းထိပ်က အပင် စသဖြင့် အကုန်ဆိုလိုတာပါ။ ဆိုတော့ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးအောက်မှာ ရှင်သန်ရပ်တည်ရင်းနဲ့ သဘာဝကပေးတဲ့ လက်ဆောင်၊ သဘာဝလေအေပေးစက်လေးတွေကို မရှိတော့မှ လွမ်းရတာထက်၊ အကျိုးရှိရှိ အသုံးချပြီး ရာသီဥတု ပြောင်းလဲလာမှုဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကြရအောင်လို့ တိုက်တွန်းရင်း နှစ်သစ်မှာ စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ကျန်းမာကြပါစေလို့ ဆုတောင်းပေးလိုက်ပါတယ်ခင်ဗျာ...

As our planet continues to warm, it's crucial to seek natural solutions to keep our spaces comfortable. Picture yourself walking under the relentless sun, desperately searching for a shady refuge. It feels like paradise when you finally discover a tree with a broad canopy and lush leaves, providing....

07/13/2024

Learn how to map floods with Google Earth Engine in this step-by-step tutorial! Using codes from UN-Spider, this video will walk you through assessing flood impacts. It’s based on a recent flood that came about on July 1st, 2024 in Myanmar. This video is perfect for anyone starting out in GIS and Remote Sensing or anyone curious about flood mapping.

Get the codes here:
https://docs.google.com/document/d/1mbf0IWgj4ip3UQ0sMjhkgACiVFNDEvnQ/edit?usp=sharing&ouid=106806906320959561984&rtpof=true&sd=true

06/02/2024

From Radar to Microwave Ovens: ဘယ်သူကများ ဘယ်လိုစိတ်ကူးနဲ့ Microwave Ovens တွေကို တီထွင်ခဲ့သလဲ 🤔

When were microwave ovens invented?
Who invented microwave ovens?
How do microwave ovens work?

Images created by ChatGPT from OpenAI