08/26/2026
कहिलेकाहीँ एउटा देश पनि थाक्दो रहेछ।
र नेपालको थकान देखिन्छ। पहिरोले ठाउँ–ठाउँमा चिरेका सडकहरूमा देखिन्छ। बाढीले बगाएपछि बाँकी रहेका पुलका संरचनाहरूमा देखिन्छ। वर्षौँदेखि पुनर्निर्माणको प्रतीक्षामा रहेका घर र बस्तीहरूमा देखिन्छ। एउटा विपत्तिबाट उठ्न नपाउँदै अर्को विपत्तिको सामना गर्नुपर्दा थाकेको अर्थतन्त्रमा देखिन्छ।थकान मानिसहरूको अनुहारमा पनि देखिन्छ—ती मानिसहरूको, जसले एकपटक होइन, बारम्बार शून्यबाट सुरु गर्नुपरेको छ।
२०१५ मा भूकम्प आयो। लगभग नौ हजार मानिसको ज्यान गयो। केही क्षणमै घरहरू भग्नावशेष बने, परिवारहरू टुटे, र कतिले जीवनभरको मेहनत आफ्नै आँखाअगाडि धुलोमा मिसिएको देखे। अर्बौँको आर्थिक क्षति केवल एउटा तथ्यांक थियो—त्यसभित्र कसैको घर, कसैको पसल, कसैको रोजगारी, कसैको जीवनभरको बचत र कसैको भविष्य थियो। नेपाल फेरि उठ्न खोज्यो। घरहरू बने, सडकहरू जोडिए, विद्यालयहरू खुले। जीवन बिस्तारै सामान्यतर्फ फर्किन खोज्दै थियो।
तर नेपाललाई पूर्ण रूपमा उठ्ने समय नै कहिल्यै मिलेन। हरेक वर्षजसो कुनै न कुनै विपत्ति आइरह्यो। कहिले बाढी आयो, कहिले पहिरो। नदीले घरसँगै वर्षौँको मेहनत बगायो। सडकहरू भासिए, पुलहरू बगे, गाउँहरू बाहिरी संसारबाट टाढिए। किसानले आफ्नो खेत गुमाए, कसैले आफ्नो व्यवसाय र आयस्रोत गुमाए, र कतिपयले आफ्नै मान्छे। हरेक पटक देशले क्षति मात्र बेहोरेन, फेरि उठ्नका लागि जम्मा गरेको शक्ति र स्रोत पनि गुमाउँदै गयो। विकासमा खर्च हुनुपर्ने पैसा पुनर्निर्माणमा खर्च भयो। भविष्यका लागि बनाइएका योजना फेरि भत्किएका सडक, बगेका पुल र उजाडिएका बस्तीहरू उठाउनतिर मोडिए। एउटा विपत्तिबाट अर्थतन्त्र सम्हालिन नपाउँदै अर्को विपत्ति आइपुग्थ्यो।
यसरी वर्षौँसम्म दोहोरिएका विपत्तिहरूले नेपाललाई केवल भौतिक रूपमा मात्र होइन, आर्थिक रूपमा पनि बारम्बार कमजोर बनाइरहे। देश अघि बढ्न खोज्थ्यो, तर हरेक चोटले उसलाई फेरि केही कदम पछाडि फर्काइदिन्थ्यो। अनि यति हुँदाहुँदै २०२५ मा नेपालले अर्को किसिमको विपत्ति भोग्यो—यसपटक प्रकृतिबाट होइन, आफ्नै राजनीतिक र सामाजिक अशान्तिबाट। Gen Z आन्दोलनले ज्यान र सम्पत्तिको क्षतिसँगै जनजीवन, व्यापार–व्यवसाय र अर्थतन्त्रमा पनि गहिरो असर छोड्यो। प्रकृतिका विपत्तिहरूले वर्षौँदेखि कमजोर बनाउँदै आएको अर्थतन्त्रले फेरि अर्को धक्का सहनुपर्यो। र नेपाल, जो कहिल्यै पूर्ण रूपमा उठ्न पाएको थिएन, फेरि एकपटक आफ्नो यात्रा बीचमै रोक्न बाध्य भयो।
र अहिले, फेरि अर्को विपत्ति।
फेरि मृत्युको समाचार। फेरि बगेका घरहरू। फेरि भासिएका सडकहरू। फेरि टुटेका पुलहरू। र फेरि एकपटक देशले गन्नुपर्नेछ—कति ज्यान गए, कति घर नष्ट भए, र कति ठूलो आर्थिक क्षति भयो।
तर एउटा देशको दुःख कहिल्यै तथ्यांकमा मात्र अटाउँदैन।किनकि एउटा मृत्यु केवल एउटा संख्या होइन। त्यो कसैको संसार अधुरो हुनु हो।एउटा घर बग्नु केवल एउटा संरचना हराउनु होइन। त्यो त्यहाँ बिताएका वर्षहरू, त्यहाँ साँचिएका सम्झनाहरू र भविष्यका लागि बनाइएका सपनाहरू बग्नु पनि हो।र अर्बौँको आर्थिक क्षति भन्न सजिलो छ। तर त्यसको अर्थ कतै एउटा परिवारको जीवनभरको बचत सकिनु हो, कतै एउटा सानो व्यवसाय बन्द हुनु हो, कतै एउटा परिवारको एक मात्र आयस्रोत हराउनु हो।
अनि कहिलेकाहीँ मनमा एउटा प्रश्न आउँछ—
नेपाल सधैं किन केही न केही सहिरहनुपर्छ? किन हामीले सधैं गुमाएको कुरा फिर्ता ल्याउन, भत्किएको कुरा फेरि उठाउन, र फेरि शून्यबाट सुरु गर्नुपर्छ?
हामीलाई पनि त निको हुने समय चाहिन्छ।
सास फेर्ने समय चाहिन्छ।गुमाएका मानिसहरूको पीडा बोकेर बिस्तारै अघि बढ्ने समय चाहिन्छ।
बारम्बार कमजोर हुँदै गएको अर्थतन्त्रलाई सम्हाल्ने समय चाहिन्छ।र सबैभन्दा बढी—हामीलाई फेरि–फेरि पुनर्निर्माण गर्ने होइन, निर्माण गर्ने समय चाहिएको छ।भत्किएको सडक फेरि बनाउने होइन, नयाँ बाटो बनाउने समय।बगेको पुल फेरि उठाउने होइन, भविष्यसँग जोडिने पुलहरू बनाउने समय।गुमाएको कुरा मात्र फर्काउने होइन, नयाँ सपना देख्ने समय।नेपालले धेरै वर्ष पुनः सुरु गर्दै बितायो।
अब, एकपटक त यस्तो समय आओस्—जहाँ हामीले “फेरि कसरी उठ्ने?” भनेर होइन, “अब कति अगाडि बढ्ने?” भनेर सोच्न पाऊँ।
अब नेपाललाई अर्को विपत्ति होइन—
अलिकति समय चाहिएको छ।
निको हुन।
सास फेर्न।
र पुनर्निर्माण होइन—भविष्य निर्माण गर्न!🥺
