19/06/2026
MAWAIDHA: SUBIRA NI NGAO BORA YA KUPAMBANA NA MITIHANI
Ndugu zangu katika Imani,
Maisha ya dunia si makazi ya starehe ya kudumu, bali ni uwanja wa mitihani. Kila mwanadamu anayekanyaga ardhi hii atakutana na aina mbalimbali za majaribu; wengine hujaribiwa kwa umasikini, wengine kwa utajiri, wengine kwa maradhi, wengine kwa huzuni, na wengine kwa kupoteza wapendwa wao.
Lakini Uislamu umetufundisha namna bora ya kukabiliana na changamoto hizi zote. Dawa kubwa ambayo Allah ametuwekea ni Subira.
Subira ni uwezo wa moyo kubaki thabiti, ulimi kubaki na maneno mema, na viungo kubaki katika utiifu wa Allah wakati wa mitihani na misukosuko.
Allah (Subhānahu wa Ta‘ālā) anasema:
﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴾ (Āl ‘Imrān: 200)
Hivyo basi, hali yoyote uliyonayo leo, fahamu kwamba mitihani ni sehemu ya maisha. Uwe tajiri au maskini, muumini au kafiri, hakuna anayeishi duniani bila kuonja majaribu.
Ndiyo maana Mtume ﷺ amesema:
«عَجَبًا لِأَمْرِ الْمُؤْمِنِ، إِنَّ أَمْرَهُ كُلَّهُ خَيْرٌ، وَلَيْسَ ذَاكَ لِأَحَدٍ إِلَّا لِلْمُؤْمِنِ، إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَكَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ، وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ صَبَرَ فَكَانَ خَيْرًا لَهُ»
Ndugu zangu,
Allah ametupa ngao mbili za kutusaidia kupambana na shida na mitihani:
﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ﴾ (Al-Baqarah: 153)
Hivyo, silaha ya muumini si kulalamika, bali ni kuswali na kusubiri msaada wa Allah kwa subira.
Fahamuni pia kuwa mwanadamu hakuumbwa ili aishi maisha ya raha bila mitihani.
Allah anasema:
﴿ أَيَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَن يُتْرَكَ سُدًى ﴾ (Al-Qiyāmah: 36)
Na amesema:
﴿ إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن نُّطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَّبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا ﴾ (Al-Insān: 2)
Kwa nini Allah anatupa mitihani?
1. Kwa sababu anawapenda baadhi ya waja Wake
Mtume ﷺ amesema:
«إِنَّ عِظَمَ الْجَزَاءِ مَعَ عِظَمِ الْبَلَاءِ، وَإِنَّ اللَّهَ إِذَا أَحَبَّ قَوْمًا ابْتَلَاهُمْ»
Hivyo si kila mtihani ni adhabu. Wakati mwingine ni ishara ya mapenzi ya Allah kwa mja Wake.
2. Mitihani ni kipimo cha Imani
Mtume ﷺ amesema:
«يُبْتَلَى الرَّجُلُ عَلَى قَدْرِ دِينِهِ، فَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ صَلَابَةٌ زِيدَ فِي بَلَائِهِ»
Na katika hadithi nyingine amesema:
«أَشَدُّ النَّاسِ بَلَاءً الْأَنْبِيَاءُ، ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ»
Ndiyo maana Manabii walipitia majaribu makubwa sana. Nabii Nūh, Nabii Ibrāhīm, Nabii Mūsā, Nabii Ayyūb na Manabii wengine wote walijaribiwa. Hata Mtume wetu Muhammad ﷺ alipitia mitihani mingi.
Allah akamwambia:
﴿ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ﴾
Na akasema:
﴿ فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُولُو الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ ﴾
Na akasema:
﴿ وَاصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ ﴾
3. Mitihani ni mtihani wa matendo yetu
Hapa ndipo jibu kuu la kwa nini Allah anatupa mitihani linapatikana.
Allah amesema:
﴿ الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ﴾ (Al-Mulk: 2)
Faida za Subira
1. Kusamehewa madhambi
Mtume ﷺ amesema:
«مَا يُصِيبُ الْمُسْلِمَ مِنْ نَصَبٍ وَلَا وَصَبٍ وَلَا هَمٍّ وَلَا حُزْنٍ وَلَا أَذًى وَلَا غَمٍّ حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا إِلَّا كَفَّرَ اللَّهُ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ»
Kila maumivu, huzuni, uchovu na hata mwiba unaomchoma muumini huwa sababu ya kufutiwa baadhi ya madhambi yake.
2. Kupata rehema na baraka za Allah
Allah amesema:
﴿ وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ﴾ (Al-Baqarah: 155–157)
3. Kupata malipo yasiyo na hesabu
Allah amesema:
﴿ إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍ ﴾ (Az-Zumar: 10)
Subira ndiyo ibada ambayo Allah ameahidi kuilipa bila hesabu maalumu.
Wale wote wenye shida za maisha, mitihani mbalimbali, taabu za kimaisha...sikilizeni haya maneno:
يا صاحبَ الهمِّ إنَّ الهمَّ مُنفرجٌ
أبشرْ بخيرٍ فإنَّ الفارجَ اللهُ
Ewe mwenye huzuni, hakika huzuni itaondoka.
Furahia habari njema, kwani Mwenye kuondoa dhiki ni Allah.
اليأسُ يقطعُ أحيانًا بصاحبِهِ
لا تيأسنَّ فإنَّ الكافيَ اللهُ
Kukata tamaa humwangamiza mtu wakati mwingine.
Usikate tamaa, kwani Mwenye kutosha kwa kila jambo ni Allah.
اللهُ يُحدِثُ بعدَ العُسرِ ميسرةً
لا تجزعنَّ فإنَّ القاسمَ اللهُ
Allah huleta wepesi baada ya ugumu.
Usihuzunike, kwani Mgawaji wa riziki na neema zote ni Allah.
إذا بُلِيتَ فثقْ باللهِ وارضَ بهِ
إنَّ الذي يكشفُ البلوى هو اللهُ
Unapopatwa na mtihani, mtumainie Allah na ridhika na hukumu Yake.
Hakika Anayeondoa matatizo na misiba ni Allah.
إذا قضى اللهُ فاستسلِمْ لقدرتهِ
ما لامرئٍ حيلةٌ فيما قضى اللهُ
Allah anapokadiria jambo, salimu amri kwa uwezo Wake.
Hakuna mwanadamu mwenye ujanja mbele ya alichokikadiria Allah.
واللهِ ما لكَ غيرُ اللهِ من أحدٍ
فحسبُكَ اللهُ في كلٍّ لكَ اللهُ
Naapa kwa Allah, huna mlinzi mwingine isipokuwa Allah.
Basi Allah Anakutosha katika kila jambo; Allah yuko pamoja nawe.
اللهُ حسبُكَ ممَّا عذتَ منهُ بهِ
وأينَ يُمنَعُ مَن كانتْ لهُ اللهُ
Allah Anakutosha dhidi ya kila jambo uliloomba ulinzi Kwake.
Na ni nani awezaye kuzuiliwa ilhali Allah ndiye Mlinzi wake?
يا نفسُ صبرًا على ما قدَّرَ اللهُ
وسلِّمي تسلمي فالحاكمُ اللهُ
Ewe nafsi yangu, vumilia yale aliyoyakadiria Allah.
Na salimu amri, utasalimika; kwani Hakimu wa kweli ni Allah.
يا ربَّ مستصعبٍ قد سهَّلَ اللهُ
وربَّ شرٍّ كثيرٍ قد وقى اللهُ
Ni mambo mangapi yaliyokuwa magumu, kisha Allah akayarahisisha.
Na ni maovu mangapi makubwa, ambayo Allah ameyakinga na kuyaepusha.
K**A BAADO HUJAFOLLOW : TU FOLLOW