Psikolog Orhan Alkan

Erken çocukluk dönemine dair en sık yapılan hatalardan biri, gelişimi “öğrenilen bilgiler” üzerinden değerlendirmektir. Oysa yaşamın ilk yılları, çocuğun dünyayı anlamlandırma biçiminin temellerinin atıldığı, görünmeyen ama hayat boyu etkili olacak içsel yapıların şekillendiği bir dönemdir. Bu nedenle mesele ne bildiği değil, nasıl deneyimlediği ve nasıl ilişki kurduğudur.

Bir çocuğun dikkatini sürdürebilmesi aslında yalnızca bilişsel bir beceri değildir, aynı zamanda kendi iç ritmini koruyabilmesiyle ilgilidir. Çocuk, dışarıdan gelen uyaranlara rağmen bir etkinliğe odaklanabildiğinde, zamanla daha derin ve kalıcı öğrenmeler gerçekleşir. Burada yetişkinin rolü çok belirleyicidir. Sürekli yönlendirmek, hızlandırmak ya da sık sık müdahale etmek, farkında olmadan çocuğun içsel odağının dağılmasına yol açabilir. Oysa çocuk, kendi akışında kaldığında sadece oyun oynamaz; problem çözer, dener, vazgeçer, yeniden başlar. Yani aslında öğrenmenin en saf halini deneyimler.

Dil gelişimi ise, çocuğun kendini ifade edebilmesi ve anlaşıldığını hissetmesiyle doğrudan ilişkilidir. Çocuk anlatmaya çalıştığında dinlenmesi, kelimelere dökmesi için ona zaman tanınması bu süreci destekler.

Özgüven konusu ise çoğu zaman yanlış anlaşılır. Özgüven, çocuğa sürekli “yapabilirsin” demekle değil, gerçekten deneyimlemesine izin vermekle gelişir. Çocuk bir şeyi kendi başına yapmaya çalışırken zorlanabilir, düşebilir, hata yapabilir. Ancak tam da bu anlar, çocuğun kendisiyle ilgili algısının şekillendiği anlardır. Eğer her zorlanmada hemen devreye giren bir yetişkin varsa, çocuk şu sonucu çıkarır: “Ben yapamam, benim yerime yapılmalı”. Buna karşılık desteklenen ama yerine yapılmayan deneyimler, çocuğun içsel dayanıklılığını besler.

Erken yaşta inşa edilen bu üç alan —dikkat, ifade ve özgüven— birbirinden bağımsız değil, aksine iç içe geçmiş sistemlerdir. Dikkatini su�

2 Nisan, otizm konusunda farkındalık yaratmak ve otizm ile ilgili sorunlara çözüm bulmak amacıyla “Dünya Otizm Farkındalık Günü” olarak ilan edilmiştir.

📍Bugün 2 Nisan, peki siz otizm nedir bulguları nelerdir biliyor musunuz? Ya da en azından otizmin farkında mısınız?

Otizmin başlıca belirtileri şunlardır:

👉🏻 Göz teması kuramaması.

👉🏻 Seslenildiğinde bakmaması, sizi duymuyor gibi davranması.

👉🏻 Bazı sözleri tekrar tekrar alakasız ortamlarda söylemesi. Parmağı ile bir şeyi gösterememesi.

👉🏻 Oyuncaklarla oynayamaması.

👉🏻 Oyunlara ilgisiz olması.

👉🏻 Konuşmada geri kalması. Sallanma, çırpınma gibi hareketlerinin olması. Gözlerinin bir noktaya takılıp kalması. Eşyaları döndürme, sıraya dizme, rutin değişikliğine aşırı tepki vermesi.

👉🏻 Kucaklamak isteyene aşırı tepki verip kaçınması.

✅ Bu gibi belirtiler gözlemlendiğinde otizm açısından değerlendirme için mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.

̈nü ̈nü