16/09/2024
SIKLU MENUS NUTRISAUN INTERJERASAUN?❓
Buka hatene liu-husi informasaun sira tuirmai..
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Malnutrisaun ka nutrisaun menus hanesan kondisaun ne’ebé ema nia isin la-hetan nutrisaun ne’ebé adekuadu hodi funsiona ho di’ak. Malnutrisaun influensia husi fatores oi-oin inklui menus konsumu aihan nutritivu, inseguransa aihan, no menus pratika konsumu aihan nutritivu.
🇹🇱Timor-Leste okupa pozisaun terseiru ho malnutrisaun raes badak (stunting) as liu iha mundu, no prevalensia todan menus (underweight) as ba labarik tinan lima mai kraik.
📌Peskiza Aihan no Nutrisaun 2020 hatudu kuaze metade husi labarik sira tinan lima mai kraik 47% mak ra’es badak, no 32% mak todan menus.
Siklu malnutrisaun ne'e akontese bainhira menus nutrisaun halo ema nia isin fasil atu hetan moras no infeksaun, ne’ebé ikusmai halo kondisaun sai fraku. Siklu ne’e dalabarak hahu husi inan isin-rua no kontinua ba bebé, labarik no adolexente. 🤰👶👧👩
🤰Inan isin-rua ne’ebé nutrisaun menus sei kauza bebé🤱 moris mai ho todan menus ka prematuru halo bebé👼 nia dezenvolvimentu kakutak la-di’ak no kresimentu la adekuadu no bebé bele hetan infeksaun bebeik. Bainhira bebé ne’e boot ona no sai labarik🧍♀️ida ho ra’es badak, labarik ne’ebé ra’es badak halo nia kapasidade menus hodi aprende, no bainhira labarik ne’e boot no sai adolexente🙍♀️ ida ne’ebé ra’es badak no iha risku aas liu atu hetan moras króniku hanesan moras fuan, tensaun-alta no raan-midar (diabetes).
Ikusmai bainhira adolexente ne’e sai inan isin-rua ne’ebé isin-kiik bele hamosu komplikasaun durante partu, hanetik kresimentu intra-uterina no halo mortalidade inan ka hahoris bebé ne’ebé moris mai ho todan menus ne’ebé ikusmai hasa’e risku menus nutrisaun iha tempu labarik no sei kontinua nafatin.
Atu hakotu siklu ne’e, importante hodi asegura katak konsumu aihan riku ho nutrisaun iha kada siklu moris nian, hahu husi inan isin-rua to'o sai adultu. 🍅🥦🍠🍗🥩🥛
Reference: Matadalan Prátika Nutrisaun no Saúde Maternu, Bebé Foin Moris, no Labarik.
30/03/2022
27/03/2022
25/03/2022
18/03/2022
09/07/2021
25/06/2021
17/10/2020
17/10/2020
14/10/2020