Nutrition and Dietetic Group - NDG

Nutrition and Dietetic Group - NDG

Compartilhar

Pagina Ofisiál Ba Informasaun Nutrisaun iha Timor-Leste.

Grupo ida ne'e hari ho nia objectivo hodi update informasaun sira ne'ebe mak iha nia relasaun ho area saúde no nutrisaun nian iha rai laran, ne'ebe mak publika hosi estudante cursu Nutrição e Dietéticae UNTL.

16/09/2024

SIKLU MENUS NUTRISAUN INTERJERASAUN?❓
Buka hatene liu-husi informasaun sira tuirmai..

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Malnutrisaun ka nutrisaun menus hanesan kondisaun ne’ebé ema nia isin la-hetan nutrisaun ne’ebé adekuadu hodi funsiona ho di’ak. Malnutrisaun influensia husi fatores oi-oin inklui menus konsumu aihan nutritivu, inseguransa aihan, no menus pratika konsumu aihan nutritivu.

🇹🇱Timor-Leste okupa pozisaun terseiru ho malnutrisaun raes badak (stunting) as liu iha mundu, no prevalensia todan menus (underweight) as ba labarik tinan lima mai kraik.
📌Peskiza Aihan no Nutrisaun 2020 hatudu kuaze metade husi labarik sira tinan lima mai kraik 47% mak ra’es badak, no 32% mak todan menus.

Siklu malnutrisaun ne'e akontese bainhira menus nutrisaun halo ema nia isin fasil atu hetan moras no infeksaun, ne’ebé ikusmai halo kondisaun sai fraku. Siklu ne’e dalabarak hahu husi inan isin-rua no kontinua ba bebé, labarik no adolexente. 🤰👶👧👩

🤰Inan isin-rua ne’ebé nutrisaun menus sei kauza bebé🤱 moris mai ho todan menus ka prematuru halo bebé👼 nia dezenvolvimentu kakutak la-di’ak no kresimentu la adekuadu no bebé bele hetan infeksaun bebeik. Bainhira bebé ne’e boot ona no sai labarik🧍‍♀️ida ho ra’es badak, labarik ne’ebé ra’es badak halo nia kapasidade menus hodi aprende, no bainhira labarik ne’e boot no sai adolexente🙍‍♀️ ida ne’ebé ra’es badak no iha risku aas liu atu hetan moras króniku hanesan moras fuan, tensaun-alta no raan-midar (diabetes).
Ikusmai bainhira adolexente ne’e sai inan isin-rua ne’ebé isin-kiik bele hamosu komplikasaun durante partu, hanetik kresimentu intra-uterina no halo mortalidade inan ka hahoris bebé ne’ebé moris mai ho todan menus ne’ebé ikusmai hasa’e risku menus nutrisaun iha tempu labarik no sei kontinua nafatin.

Atu hakotu siklu ne’e, importante hodi asegura katak konsumu aihan riku ho nutrisaun iha kada siklu moris nian, hahu husi inan isin-rua to'o sai adultu. 🍅🥦🍠🍗🥩🥛

Reference: Matadalan Prátika Nutrisaun no Saúde Maternu, Bebé Foin Moris, no Labarik.

16/09/2023
Photos from Nutrition and Dietetic Group - NDG's post 30/03/2022

"Han Aihan Saúdavel ba Moris ida Di'ak Liu"

Estudante Curso Nutrição e Dietética UNTL inisiativa rasik hodi realiza atividade sosializasaun no deziminasaun ba komunidade sira kona-ba aihan saúdavel no importansia husi konsumu aihan lokál Timor nian.

Iha loron 22 fulan Marsu tinan 2022, estudante Curso Nutrição e Dietética UNTL koopera ho autoridade lokál suku Bibileo, Postu Administrativu Vikeke Vila, Munisipiu Vikeke hodi realiza atividade sosializasaun no deziminasaun informasaun kona-ba aihan saúdavel ba komunidade sira iha fatin refere.

Atividade deziminasaun ne'e hala'o ho nia objetivu hodi hakbiit koñesimentu komunidade nian kona-ba aihan saúdavel ne'ebé konsumu loron-loron nomós oinsa halo prevensaun ba moras sira ne'ebé bele kauza husi konsumu aihan ne'ebé la saúdavel, nune'e mós halo screening nutrisaun hodi hatene komunidade sira nia estadu nutrisional.

Atividade ne'e realiza tamba hetan suporta finanseiru husi Lider karizmátiku Kairala Xanana Gusmão ho montante osan $2000 nomós mai husi kontribuisaun estudantes sira nian.

Atividade ne'e hetan suporta mós husi parseiru sira hanesan Organizasaun Mundial Saúde (OMS), World Food Programme (WFP) nomós UNTL rasik.

komunidade sira ho entusiazmu tebes hodi hola parte iha atividade refere no sira konsidera katak informasaun sira ne'ebé estudante sira hato'o ne'e mesak importante hodi aplika iha moris loron-loron nian.

NDG hakarak hato'o parabéns ba Komisaun Organizadora ba vontade no esforsu tomak hodi realiza atividade refere mesmu ho distansia ne'ebé dook no iha area rural.
Nomós ba estudante hotu Curso Nutrição e Dietética UNTL.
Kontinua habelar koñesimentu ne'ebé iha hodi kontribui ba prosesu dezenvolvimentu iha ita nia rain.

Foto atividade iha suku Bibileo.

27/03/2022

TAMBA SA INAN ISIN RUA PRESIZA NUTRISAUN DI’AK?🤰🤱

Bebé ne’ebé moris mai ho kondisaun saúdavel hanesan espetativa inan hotu nian, nune’e iha momentu inan isin rua hanesan faze ida ne’ebé mak importante hodi determina prosesu kresimentu no dezenvolvimentu bebé nian.

Fulan tolu primeiro durante isin rua hanesan faze importante ba kresimentu no dezenvolvimentu bebé iha inan nia isin, tamba iha periodu ne’e akontese formasaun ba orgaun sira no fetus.

Wainhira inan isin rua la aplika estilu da vida saúdavel, inklui konsumu aihan ho nutrisaun di’ak, nu’une selula sira iha fetus ne’ebé atu dezenvolve sai orgaun isin nian sei bele hetan estragus ka labele halo formasaun ho di’ak, ikusmai bele akontese defisiensia ba bebé nomós bele akontese abortu.

Ho nune’e mak importante ba inan isin rua hodi hatene tipu aihan ne’ebé mak di’ak hodi konsumu.
Aihan ba inan isin rua ne’ebé di’ak atu konsumu mak hanesan tipu aihan ne’ebé kontein nutrisaun importante, hanesan karbohidratu, proteina, gordura saturado, fibra, vitamina, no mineral. Ne’e la’os de’it ba saúde inan nian, nutrisaun iha aihan ne’e mós importante ba bebé.

Substansia nutrisaun sira ne’e bele hetan iha aihan sira hanesan:
🥦🥬Modo tahan matak sira (brokoli, bayam, mostarda, kanko, nst).

🥜Fore sira (forerai, forekeli, foremungu, koto, foretali, nst).

🍊🍌🥑🍉Aifuan sira (Sabraka, aidila, has, abukate, hudi, pateka, nst).

🥛Susubeen.

🍳🥩Ikan, manutolun no na’an.

🌽🍚Aihan fo forsa (batar, etu, fehuk, aifarina, talas, nst).

🍶Hemu be’e kopu 8 to’o 10 kada loron.

Atu inan isin rua no bebé nafatin saúdavel, tenke han aihan sira iha leten. Inan isin rua mós bele hemu suplementu ne’ebé simu iha sentru saúde sira durante ba konsulta. Atu evita laran sa’e, inan isin rua bele han aihan sira ho porsaun ki’ik maibe bebeik.

Wainhira inan ida kous hela maka inan ne’e tenke han aihan ne’ebé saúdavel nune’e bele fó nutrisaun di’ak ba nia bebé. Bebe sei hetan nutrisaun liu husi nia husar talin, tamba ne’e wainhira inan menus nutrisaun sei fó impaktu mós ba nia bebé.

Nutrisaun ne’ebe presiza tuir idade isin rua. Idade isin rua hafahe ba tolu, kada trimestre nesesidade aihan mós iha mudansa.

➡️Trimestre primeiru
Durante inan kous fulan 1 to’o 3, inan nia vontade atu han menus, tamba laran sa’e. Nu’une inan presiza han aihan ne’ebé saúdavel natón, husi aihan ne’ebé maran, porsaun ki’ik no bebeik.

➡️Trimestre segundu
Durante inan kous fulan 4 to’o 6, bebé nia kresimentu komesa aumenta kompara ho antes. Kresimentu bebé lalais to’o 10 grama kada loron. Inan nia isin mós komesa iha mudansa, tamba ne’e aumenta kualidade nutrisaun importante tebes tamba iha faze ne’e komesa armazena bokur no nutrisaun seluk hanesan rezerva hodi fó susu ba bebé hafoin moris.

➡️Trimestre terseiru
Durante inan kous fulan 7 to’o 9, inan presiza nutrisaun no aihan saúdavel ne’ebé sufisiente hodi fó kresimentu di’ak ba bebé, nune’e mós presiza vitamina no mineral ba formasaun kakutak.

Inan isin rua labele menus nutrisaun, tamba wainhira inan menus nutrisaun bele fó impaktu ba kresimentu bebé no inan mos fasil atu hetan moras.
Impaktu husi inan menus nutrisaun mak bele hamosu problema hanesan:
👶Bebé moris mai ho todan menus.
🙍Labarik iha IQ ne’ebé menus.
🧍Kresimentu labarik tarde, difisil atu aprende no bele hetan anemia.
🤰Inan menus enerjia kaloria (LILA menus husi 23.5) inan nia oin kamutis no forsa laiha.
💉Anemia.

Atu evita akontesimentu hirak ne’e mak inan tenke han aihan ne’ebé saúdavel no ho variedade oi-oin, tamba wainhira inan isin rua nia nutrisaun di’ak mak bele produz jerasaun foun ne’ebé matenek no produtivu.

Fontes: Livru no Internet
Nb: Admin konsidera informasaun sira iha leten ne’e hanesan de’it meius sosializasaun ida.
Fontes Imajen: Internet

25/06/2021

Maluk sira ne'ebé like pagina facebook NDG, liu-liu ba Universitariu sira ne'ebé estuda iha area Nutrisaun, ami konvida ita boot sira hodi partisipa iha seminariu ba komemorasaun loron mundial ai-han seguru ne'ebé ho nia tema
"GARANTE AI-HAN SEGURU BA FUTURU SAUDAVEL"
Seminariu refere sei realiza iha loron 29 fulan Juñu 2021 liu husi via zoom no live streaming.

Zoom link: https://who.zoom.us/j/96527373325

Live streaming: Palacio das Cinzas, Universidade Nacional Timor Lorosa'e, Nutrition and Dietetic Group-NDG.

Keta lakon oportunidade, seminariu refere interesante tebes tanbá sei fó husi oradór sira ne'ebé mesak matenek no iha esperensia barak.

Bele hare flyer iha okos kona-ba oradór sira.

haluhan share iha ita boot sira nia facebook🙏

Photos from Nutrition and Dietetic Group - NDG's post 17/10/2020

Atividade ikus ba komemorasaun loron mundial ai-han liu husi edukasaun nutrisional iha EBC Das Flores, EBC Colegio São Pedro São Paulo Aileu no Ensino Secundário Catolica Colegio São Pedro São Paulo Aileu.

Aileu, 16 Outubru 2020

Photos from Nutrition and Dietetic Group - NDG's post 17/10/2020

Komemorasaun Loron Mundial Ai-han iha Municipio Aileu. Liu husi atividade edukasaun nutrisional ba estudante sira iha Ensino Secundário Geral Aileu-Malere.

Aileu, 16 Outubru 2020

Photos from Nutrition and Dietetic Group - NDG's post 14/10/2020

Atividade kontinuasaun ba komemorasaun loron mundial ai-han liu husi edukasaun nutrisional ba estudante sira iha eskola EBC 30 de Agosto Comoro.

Dili, 14 Outubru 2020

Quer que o seu escola/colégio seja a primeira Escola/colégio em Dili?

Clique aqui para solicitar o seu anúncio patrocinado.

Localização

Categoria

Entre em contato com a escola/colégio

Telefone

Endereço

Dili