26/06/2026
ЭМОМАЛӢ РАҲМОН – ҚАҲРАМОНИ СУЛҲИ МИЛЛӢ ВА ТАШАББУСКОРИ СУЛҲИ ҶАҲОНӢ
Рӯзе нигоҳам ба як суҳбати самимии байни бобо ва набера афтод. Суҳбате, ки дар назари аввал оддӣ менамуд, аммо дар асл маънои амиқи ватандӯстӣ, сулҳ ва масъулияти инсонро дар бар мегирифт.
Бобоҷон, Эмомалӣ Раҳмон қаҳрамон аст? – пурсид набера.
Бобо бо эҳсоси баланд ва чеҳраи пур аз ифтихор посух дод:
Бале, фарзандам. Ӯ Қаҳрамони Тоҷикистон аст.
Набера боз бо кунҷковии кӯдакона пурсид:
Магар ӯ дар ҷанг қаҳрамон шуд?
Бобо бо табассум гуфт:
Не, не. Осуда бош! Ӯ ҳеҷ гоҳ хоҳони ҷанг набуд. Баръакс, ба ҷанг хотима бахшид. Имрӯз ҳам талош дорад, ки ҷаҳон аз ҷанг эмин бошад ва инсоният дар фазои сулҳу оромӣ зиндагӣ кунад. Шоир беҳуда нагуфтааст: «Ҷавҳари мардӣ чу бошад, ҳоҷати шамшер нест.»
Ҷасорати ӯ аз куҷо пайдо шудааст, бобоҷон? – боз пурсид набера.
Ҷасорат аз муҳаббат ба Ватан сарчашма мегирад. Ӯ Тоҷикистони азизро аз ҷонаш бештар дӯст медорад. Ҳамаи фаъолияти ӯ ба хотири ободии Ватан, зиндагии осоиштаи мардум ва ояндаи фарзандони миллат равона шудааст. Имрӯз ҳам ба ҷавонон, ки насли истиқлол ва ояндасоз ҳастанд, пайваста таъкид мекунад, ки онҳо нерӯи созандаву бунёдкори ҷомеа мебошанд.
Ин суҳбати кӯтоҳ маро ба андеша бурд. Воқеан, қаҳрамонӣ танҳо дар майдони набард ба даст намеояд. Бузургтарин қаҳрамонӣ он аст, ки инсон тавонад миллатеро аз гирдоби ҷанг берун оварад, сулҳро барқарор намояд ва барои ояндаи осоиштаи мардум замина гузорад.
Дар шароите, ки ҷаҳон рӯз аз рӯз бо низоъҳои мусаллаҳона, буҳронҳои сиёсӣ ва таҳдидҳои нави амниятӣ рӯ ба рӯ мешавад, ташаббусҳои байналмилалӣ дар самти таҳкими сулҳ аҳаммияти бештар пайдо мекунанд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун кишвари сулҳпарвар ва ҷонибдори муколамаи созанда дар солҳои охир мавқеи худро дар арсаи байналмилалӣ боз ҳам устувортар намуда, бо пешниҳоди ташаббусҳои ҷаҳонӣ дар ҳалли масъалаҳои муҳими инсоният саҳми арзишманд мегузорад.
Қабули қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид таҳти унвони “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда, солҳои 2027-2036” саҳифаи нави дипломатияи Тоҷикистонро боз намуд.
Ин қатънома бо ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардида, аз ҷониби Маҷмаи Умумии СММ қабул шуд. Ҳадафи он таҳкими фарҳанги сулҳ, рушди муколама, оштӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҷалби фаъолонаи ҷавонону наслҳои оянда ба ҳифзи сулҳу амнияти байналмилалӣ мебошад. Қатънома ҳамчунин ба таҷрибаи сулҳофарини давлатҳо, аз ҷумла таҷрибаи сулҳи Тоҷикистон дар таҳкими ваҳдати миллӣ ва барқарорсозии сулҳ таваҷҷуҳ зоҳир мекунад.
Асоси ин ташаббуси бузургро таҷрибаи таърихии худи Тоҷикистон ташкил медиҳад. Миллати тоҷик талхии ҷанги шаҳрвандиро аз сар гузаронидааст ва арзиши сулҳу суботро беҳтар аз ҳар каси дигар дарк мекунад. Маҳз ҳамин таҷрибаи таърихӣ имрӯз Тоҷикистонро ба яке аз таблиғгарони асосии фарҳанги сулҳ дар сатҳи байналмилалӣ табдил додааст.
Дар меҳвари ин сиёсати сулҳпарварона нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қарор дорад. Ӯ ҳанӯз аз рӯзҳои аввали роҳбарӣ наҷоти давлат, ҳифзи якпорчагии кишвар ва барқарор намудани сулҳу суботро ҳадафи асосии фаъолияти худ қарор дод. Бо иродаи қавӣ, масъулияти баланди сиёсӣ ва хиради давлатдорӣ тавонист мардумро муттаҳид созад, заминаи сулҳу ваҳдати миллиро таҳким бахшад ва Тоҷикистонро ба роҳи рушду созандагӣ ҳидоят намояд.
Рисолати таърихии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо барқарор намудани сулҳу ваҳдати миллӣ анҷом наёфт. Баръакс, ин оғози марҳилаи нави фаъолияти ӯ дар роҳи таҳкими сулҳ дар сатҳи байналмилалӣ гардид. Агар дар солҳои аввали истиқлол талошҳо ба хотири наҷоти давлат ва муттаҳид сохтани миллат равона шуда бошанд, имрӯз ин таҷрибаи гаронбаҳо ба як мактаби дипломатияи сулҳ табдил ёфтааст.
Қабули қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид таҳти унвони “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда, солҳои 2027–2036” далели равшани он аст, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ ба ташаббусҳои сулҳпарваронаи Тоҷикистон ва нақши созандаи Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон эътимоди баланд дорад.
Маҳз ҳамин таҷрибаи нодири сулҳофаринӣ, ки дар натиҷаи он Тоҷикистон аз гирдоби низоъ ба давлати соҳибсулҳу босубот табдил ёфт, имрӯз дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун намунаи муваффақи ҳалли ихтилофҳо бо роҳи муколама ва ҳамдигарфаҳмӣ эътироф мегардад. Аз ин рӯ, қабули қатъномаи “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда, солҳои 2027-2036” идомаи мантиқии сиёсати сулҳпарваронаи Тоҷикистон мебошад. Ин иқдом аз таҷрибаи воқеии давлате сарчашма мегирад, ки сулҳро на аз китобҳо, балки аз таърихи пурошӯби худ омӯхтааст ва имрӯз ин таҷрибаро ба ҷомеаи ҷаҳонӣ ҳамчун роҳи боэътимоди таъмини суботу амният пешниҳод мекунад.
Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон бо роҳбарии Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ташаббусҳои зиёди байналмилалиро пешбарӣ намудааст. Аксари онҳо ба масъалаҳои об, рушди устувор, пиряхҳо, дипломатияи об ва ҳамкориҳои байналмилалӣ бахшида шуда, аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид дастгирӣ гардидаанд. Қабули қатъномаи нав оид ба ташаббуси “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда, солҳои 2027-2036” бори дигар нишон медиҳад, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ ба ташаббусҳои Тоҷикистон эътимод дорад ва онҳоро барои рушди ҳамкориҳои байналмилалӣ муҳим мешуморад.
Имрӯз инсоният беш аз ҳар вақти дигар ба сулҳ, таҳаммулпазирӣ ва муколама ниёз дорад. Дар чунин шароит ташаббуси Тоҷикистон танҳо як санади байналмилалӣ нест, балки даъвати ҷомеаи ҷаҳон ба масъулияти муштарак дар назди наслҳои оянда мебошад. Ҳифзи сулҳ бояд ба фарҳанги зиндагии ҳар як инсон ва ҳар як давлат табдил ёбад.
Қабули “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда, солҳои 2027-2036” боз як далели равшани нуфузи рӯзафзуни Тоҷикистон дар сиёсати ҷаҳонӣ мебошад. Ин дастовард нишон медиҳад, ки сиёсати хориҷии кишвар бар пояи арзишҳои умумибашарӣ аз ҷумла, сулҳ, ҳамкорӣ, эҳтироми мутақобил ва ҳамбастагӣ роҳандозӣ мегардад.
Бо итминон метавон гуфт, ки нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ташаккули сиёсати сулҳпарваронаи Тоҷикистон сарнавиштсоз аст. Агар дар дохили кишвар ӯ тавонист сулҳу ваҳдатро барқарор созад, имрӯз дар арсаи байналмилалӣ низ Тоҷикистон бо ибтикори ӯ ба яке аз пешоҳангони дипломатияи сулҳ табдил ёфтааст. Ин рисолати таърихӣ на танҳо барои имрӯз, балки барои наслҳои оянда аҳаммияти бузург дорад ва Тоҷикистонро ҳамчун кишвари сулҳовару ташаббускор дар таърихи муносибатҳои байналмилалӣ муаррифӣ мекунад.
Барои мо, тоҷикон, сулҳ танҳо як мафҳуми сиёсӣ нест, балки арзиши муқаддас, асоси зиндагии осоишта ва шарти муҳими рушди устувори давлат мебошад. Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон, бахусус ҷавонон, бояд дарк намояд, ки ҳифзи сулҳу субот ва таҳкими ваҳдати миллӣ танҳо вазифаи давлат нест, балки масъулияти ҳар як фарди ҷомеа мебошад. Насли истиқлол бояд бо дониш, худшиносии миллӣ, меҳнатдӯстӣ ва ҳисси баланди ватандорӣ дастовардҳои сулҳу истиқлолро ҳифз карда, онҳоро ба мероси гаронбаҳои наслҳои оянда табдил диҳад.
Тавре Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайваста таъкид менамоянд, сулҳ ва ваҳдат заминаи асосии пешрафти давлат ва зиндагии шоистаи мардум мебошанд. Аз ин рӯ, ташаббуси “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда, солҳои 2027-2036” на танҳо ифтихори Тоҷикистон, балки саҳми арзишманди миллати тоҷик дар таҳкими сулҳу амнияти ҷаҳонӣ мебошад.
Ин иқдоми таърихӣ бори дигар собит месозад, ки Тоҷикистон таҳти роҳбарии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон минбаъд низ ҳамчун кишвари ташаббускор, сулҳпарвар ва ҷонибдори ҳамкории созандаи байналмилалӣ барои таҳкими сулҳ ва таъмини зиндагии осоиштаи башарият саҳми муассири худро идома хоҳад дод.
МУРОДБЕК НЕЪМАТУЛЛОЗОДА – номзади илмҳои педагогӣ, директори Муассисаи давлатии таълимии “Гимназияи №1 барои хонандагони болаёқати шаҳри Душанбе”