เว็บไซต์คืออะไร?

https://www.facebook.com/847849868411706/

Scientia การเรียนรู้วิทยาศาสตร์, Sakhon Nakhon (2026)

20/01/2026

#นิตยสารสาระวิทย์ โดย สวทช. ฉบับที่ 154 เดือนมกราคม 2569

นิตยสารสาระวิทย์ ฉบับที่ 154 เดือนมกราคม 2569 จัดทำโดย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ( #สวทช.) เพื่อเผยแพร่ความรู้และข่าวสารด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เข้าใจง่ายสำหรับประชาชนทั่วไป

Cover Story ประจำฉบับนี้ เราขอนำเสนอเรื่องราว “ถอดรหัสชีววิทยาปีมะเมีย: ม้า ปะทะ คน” ที่จะพาเราไปสำรวจความมหัศจรรย์ทางวิวัฒนาการผ่านการเปรียบเทียบระหว่าง Equus caballus ( #ม้า) และ Homo sapiens ( #มนุษย์)

เราจะได้พบกับคำตอบทางชีววิทยาที่น่าทึ่ง ไม่ว่าจะเป็นคำถามที่ว่า ใครกันแน่คือ “ยอดนักวิ่ง” ตัวจริง? ระหว่างม้าที่เป็นเครื่องยนต์เบนซินแห่งการระเบิดความเร็ว กับมนุษย์ที่เป็นเครื่องยนต์ดีเซลจอมอึด ไปจนถึงความลับของดวงตาที่ทำให้ม้ามองเห็นโลกเกือบ 360 องศาแต่กลับตกใจง่าย และไขข้อข้องใจที่ว่าทำไมม้าถึง “อ้วกไม่ได้” หรือความสามารถพิเศษอย่างระบบ “Stay Apparatus” ที่ทำให้พวกมันยืนหลับได้โดยไม่ล้ม

นอกจากเรื่องราวเข้มข้นจากปกแล้ว ภายในเล่มเรายังได้คัดสรรคอลัมน์สาระน่ารู้ เทคโนโลยีอัปเดต และงานวิจัยที่น่าสนใจจาก สวทช. มามอบให้ผู้อ่านอย่างครบครันเช่นเคย

ดาวน์โหลดฟรีได้ที่ลิงก์ในคอมเมนต์
👇

-----------------
⚛ เรื่องจากปก
ถอดรหัสชีววิทยาปีมะเมีย "ม้า" ปะทะ "คน"
โดย รักษ์ศักดิ์ สิทธิวิไล

▪️ Innovation Grows@TSP: นวัตกรรมดีๆ เกิดขึ้นได้ทุกวัน
“ผ้าอ้อมรักษ์โลก” สินค้าจากความห่วงใย สู่ความใส่ใจสิ่งแวดล้อม
โดย กองบรรณาธิการ

▪️ คอลัมน์ สถานี AGRITEC
‘ชันโรง’ กับการสร้างอาชีพชุมชนชายแดนใต้
โดย ปิยพร เศรษฐศิริไพบูลย์

▪️ ร้อยพันวิทยา
เนื้อม้า อาหารซูเปอร์ฟูดที่คุณอาจยังไม่เคยลิ้มลอง
โดย รวิศ ทัศคร

▪️ สภากาแฟ
จับประเด็นเด่น 2025 แล้วปีม้า... เทคโนโลยีไหนจะมาเป็นม้าผงาดตัวต่อไป !
โดย ป๋วย อุ่นใจ

▪️ Sci Variety
อาชาสาระ
โดย กองบรรณาธิการ

▪️ ห้องภาพสัตว์ป่าไทย
อีแร้งดำหิมาลัย
โดย ประทีป ด้วงแค

▪️ ปั้นน้ำเป็นปลา
สวัสดีปีม้าน้ำ
โดย ชวลิต วิทยานนท์

▪️ พรรณไม้ถิ่นเดียวของไทย : Endemic to Thailand
ชาฤๅษีใยแมงมุม
โดย ปราโมทย์ ไตรบุญ

▪️ สาระสัตว์
ไก่เหล่าป่าก๋อย ไก่ชนไทยพื้นเมืองจากลำพูน
โดย AGB Research Unit Team, KU

▪️ เรื่องเล่าเราโลก
เหตุใดแผ่นดินไหวในเมียนมาสะเทือนไกลมาถึงกรุงเทพฯ
โดย ภาสกร ปนานนท์

▪️ สาระวิทย์ในศิลป์
My beginner's guide to Physics Grad school : คู่มือเริ่มต้นสู่บัณฑิตวิทยาลัยสายฟิสิกส์ของฉัน ตอนที่ 6
โดย ไอซี วริศา ใจดี

▪️ อ๋อ มันเป็นอย่างนี้นี่เอง by อาจารย์เจษฎ์
แก้วสเตนเลสต้องเปลี่ยนทุก 6 เดือนจริงหรือ ?
โดย เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์

▪️ จับกระแสวิทย์ (Sci-Trend)
‘ปวดข้อ’ อาจไม่ใช่แค่ข้อเสื่อม แต่เป็นสัญญาณเตือนถึงความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ทั่วร่างกาย
โดย อนันต์ จงแก้ววัฒนา

▪️ Write It Right? ศัพท์วิทย์สะกิดใจ
ม้า ลา ม้าลาย และสายเลือด
โดย กองบรรณาธิการ
#นิตยสารสาระวิทย์ #สาระวิทย์ #สวทช

19/10/2025

(เรื่องกล้วย ๆ)
วันนี้ผมมีการทดลองที่อาจไร้สาระหรืออาจเป็นประโยชน์สำหรับคนที่สนใจ ผมเป็นคนนึงที่ต้องซื้อกล้วยมากินเป็นประจำ เนื่องจากปัญหาสุขภาพ เเต่ผมกินไม่เคยทันเพราะซื้อมาเป็นหวี กล้วยสุก เละ เปลี่ยนเป็นสีดำ ไม่น่ากิน เเต่ทำไมกัน! ทำไมกล้วยจึงสุกเร็วขนาดนั้น ปัจจัยใดมีผลทำให้กล้วยสุกเร็ว-ช้า เเตกต่างกัน
(สำหรับตัวแปรในการทดลองผมกำหนดไว้ดังนี้)
ตัวแปรต้น (Independent variables)
- วัสดุห่อ: ไม่ห่อ / กระดาษ / ทิชชู
- อุณหภูมิที่เก็บ: อุณหภูมิห้อง (~28°C) / ที่เย็น (~15°C หรือช่องแช่ผักในตู้เย็น)
ตัวแปรตาม (Dependent variables)
- ระดับความสุกของกล้วย (สีเปลือก, ความนุ่ม, ระยะเวลาที่ใช้จนสุก)
ตัวแปรควบคุม (Controlled variables)
- ขนาดและความแก่ของกล้วยเริ่มต้นใกล้เคียงกัน
- เก็บในที่ไม่มีผลไม้สุกอื่น (หลีกเลี่ยงแก๊สเอทิลีนจากแอปเปิ้ลหรือกล้วยสุกอื่น)
- เวลาเริ่มต้นของการทดลองเท่ากัน
- การสังเกตในช่วงเวลาเดียวกันทุกวัน
(ความน่าจะเป็นของผลการทดลอง)
จากหลักการทางวิทยาศาสตร์ สามารถคาดการณ์ได้ว่า
- กล้วยที่เก็บในตู้เย็น (ที่เย็น) จะสุกช้ากว่ากล้วยที่อยู่ในอุณหภูมิห้อง
เนื่องจากอุณหภูมิต่ำทำให้พลังงานของโมเลกุลลดลง → ปฏิกิริยาทางชีวเคมี เช่น การสร้างเอทิลีน และการทำงานของเอนไซม์จะช้าลง
- กล้วยที่ห่อทิชชู มีแนวโน้มสุกช้ากว่าการห่อกระดาษ เนื่องจากทิชชูระบายอากาศได้ดีกว่า ทำให้แก๊สเอทิลีนไม่สะสมมากเกินไป
- กล้วยที่ห่อด้วยกระดาษ อาจสุกเร็วขึ้นกว่าที่ไม่ห่อในอุณหภูมิห้อง
เพราะกระดาษช่วยเก็บแก๊สเอทิลีนไว้รอบผลกล้วย ทำให้ความเข้มข้นของเอทิลีนสูงขึ้น
(การทดลอง การชะลอการสุกของกล้วยด้วยอุณหภูมิและวัสดุห่อ)
กล้วยเป็นผลไม้ที่มักสุกอย่างรวดเร็วหลังการเก็บเกี่ยว เนื่องจากในผลกล้วยมีการสร้าง แก๊สเอทิลีน (Ethylene, C₂H₄) ซึ่งเป็น ฮอร์โมนพืชในรูปแก๊ส ที่มีบทบาทกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงภายในผลไม้ เช่น การเปลี่ยนสี การทำให้เนื้ออ่อน และการเพิ่มความหวาน
เมื่อกล้วยสุก แป้งในเนื้อกล้วยจะถูกเปลี่ยนเป็นน้ำตาลโดยเอนไซม์ อะไมเลส (amylase) ซึ่งถูกกระตุ้นด้วยเอทิลีน ดังนั้น หากเราสามารถ ลดการกระจายตัวของแก๊สเอทิลีน หรือ ชะลอการทำงานของเอนไซม์ ก็จะช่วยยืดเวลาการสุกของกล้วยได้

(หลักการทางวิทยาศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง)
1. บทบาทของแก๊สเอทิลีน (Ethylene Gas)
เอทิลีนเป็นโมเลกุลขนาดเล็กที่เกิดจากการสลายของกรดอะมิโนเมไทโอนีน (methionine) ในผลไม้ การสุกของกล้วยเป็นกระบวนการแบบ autocatalytic คือ ยิ่งสุกมาก ยิ่งปล่อยเอทิลีนมาก ทำให้ผลอื่น ๆ รอบข้างสุกตามไปด้วย

2. หลักเทอร์โมไดนามิกส์ (Thermodynamics)
เมื่ออุณหภูมิลดลง โมเลกุลของสารเคลื่อนไหวช้าลง พลังงานจลน์ (kinetic energy) ลดลง ส่งผลให้ อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีลดลง
ดังนั้นกล้วยที่อยู่ในที่เย็นจึงมีปฏิกิริยาการสุก (เช่น การเปลี่ยนสี การสลายคลอโรฟิลล์) ช้ากว่า

3. เอนโทรปี (Entropy) ของกล้วย
เอนโทรปี (Entropy) คือระดับของ “ความไม่เป็นระเบียบ” ของระบบ
ในกล้วยดิบ โมเลกุลยังคงมีโครงสร้างเป็นระเบียบ เช่น เซลล์แข็งแรง แป้งยังไม่แตกตัว แต่เมื่อกล้วยเริ่มสุก โครงสร้างภายในจะเปลี่ยนไป — เซลล์นิ่มลง แป้งแตกตัวเป็นน้ำตาล กลิ่นและสีเปลี่ยน
กล่าวได้ว่า เอนโทรปีของกล้วยสุกมีค่ามากกว่ากล้วยดิบ เพราะระบบมีความไม่เป็นระเบียบเพิ่มขึ้น

ดังนั้น การเก็บกล้วยในที่เย็นหรือการควบคุมปัจจัยภายนอกจึงเป็นการ ชะลอการเพิ่มของเอนโทรปี ทำให้กล้วย “คงสภาพเดิม” ได้นานขึ้น
"การสุกของกล้วยคือภาพแทนของการเปลี่ยนแปลงในธรรมชาติ เราอาจควบคุมอุณหภูมิได้ แต่ไม่อาจหยุดเวลาได้จริง การชะลอการสุกจึงไม่ใช่การขัดขืนธรรมชาติ หากเป็นการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับมันอย่างเข้าใจ เพราะในท้ายที่สุด ความงามไม่ได้อยู่ที่การคงความเขียวไว้ แต่อยู่ที่การได้เห็นมัน “สุกงอม” ในเวลาที่เหมาะสมของมันเอง"(ณรงค์กร)

18/10/2025

เมื่อมองขึ้นไปบนท้องฟ้ายามค่ำคืน เราเห็นเพียงจุดแสงเล็ก ๆ นับล้านบนผืนความมืดกว้างใหญ่ ดวงดาวบางดวงอยู่ไกลออกไปหลายปีแสง ระยะทางที่แม้แสงซึ่งเร็วที่สุดในจักรวาลต้องใช้เวลาหลายพันล้านปีเพื่อเดินทางมาถึงเรา เพียงแค่คิดก็ทำให้ตระหนักว่าความคิดของเราที่ถือว่ายิ่งใหญ่ เเต่ตัวเรากลับเล็กกระจ้อยร่อยเมื่อเทียบกับจักรวาลอันไร้ขอบเขต
ในเชิงวิทยาศาสตร์ มนุษย์คือผลลัพธ์ของอะตอมและโมเลกุลที่ซับซ้อน เราเป็น “สสารที่คิดได้” บนดาวเคราะห์ดวงหนึ่งซึ่งโคจรรอบดวงดาวที่เป็นเพียงหนึ่งในหมู่กาแล็กซีอันมากเกินจินตนาการ ชีวิตของเราไม่ได้เป็นศูนย์กลางของจักรวาล แต่เป็นส่วนหนึ่งของความจริงอันยิ่งใหญ่ เราเป็นทั้งผู้สังเกตและผู้ถูกรังสรรค์
เมื่อฟังเช่นนี้อาจจะรู้สึกว่าวิทยาศาสตร์นั้นไร้หัวใจ ซึ่งก็ถูกต้องตามนั้น มันคือการอธิบายปรากฏการณ์ธรรมชาติอย่างมีตรรกะ เหตุและผล ปรัชญาบางสำนักสอนว่า ความตระหนักถึงความเล็กน้อยนี้ทำให้ทุกการกระทำและทุกความคิดของเรามีความหมาย เพราะมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตเพียงไม่กี่ชนิดที่สามารถไตร่ตรองจักรวาลและใคร่ครวญความหมายของชีวิตเอง
(การกระทำที่ผ่านการไตร่ตรอง การตระหนักรู้ย่อมมีความหมาย ณรงค์กร)
ภาพ Hubble Extreme Deep Field (XDF) คือภาพอวกาศที่ลึกที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยบันทึกได้ เกิดจากการรวมภาพถ่ายของกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล (Hubble Space Telescope) นานกว่า 10 ปี ภาพนี้ครอบคลุมพื้นที่เพียงเล็กน้อยของท้องฟ้า — ขนาดเท่ากับจุดเล็ก ๆ บนเล็บมือของเรา — แต่กลับเผยให้เห็นดาราจักรหลายพันดวงที่อยู่ไกลออกไปหลายพันล้านปีแสง
https://www.flickr.com/photos/nasahubble/51220650393/in/album-72177720306261738/

ที่อยู่

Sakhon Nakhon
47000