PEA Phuket Academy

ระยะห่างของท่อร้อยสายกับสาธารณูปโภคอื่นๆ

✅การต่อลงดินของบริภัณฑ์ไฟฟ้า

ลักษณะการต่อลงดินที่ถูกต้องแสดงไว้ในรูป(ก) ซึ่งเป็นการต่อลงดินแบบ TN-C-S ✅โดยการต่อลงดินแบบนี้เมื่อมีกระแสไฟฟ้ารั่วลงดิน กระแสรั่วดังกล่าวจะหาทางไหลกลับมายังขั้วนิวทรัลของหม้อแปลงไฟฟ้า(เพื่อให้ครบวงจร) เส้นทางที่ไหลกลับคือผ่านสายดินบริภัณฑ์ ไปยัง บัสดิน (Ground bus) ที่แผงสวิตช์เมนและผ่านสายต่อฝากหลัก ไปยังนิวทรัลบัส และกลับสู่ขั้วนิวทรัลของหม้อแปลงไฟฟ้า ซึ่งเส้นทางนี้มีความต้านทานต่ำทำให้กระแสที่ไหลผ่านจะมีค่าสูงเพียงพอที่จะทำให้บริภัณฑ์ป้องกันทำงาน ( I = V/R) อีกทั้งโครงโลหะของบริภัณฑ์ไฟฟ้ายังมีแรงดันเทียบดินเท่ากับศูนย์จึงไม่เป็นอันตรายต่อผู้ที่ไปสัมผัสส่วนการต่อลงดินดังรูป(ข) เป็นการต่อลงดินแบบ TT ❌ซึ่งไม่ถูกต้องตามมาตรฐานติดตั้งฯ และเมื่อเกิดไฟฟ้ารั่วยังทำให้เกิดอันตรายต่อผู้ที่ไปสัมผัสอีกด้วย การต่อลงดินแบบนี้ผู้อ่านจะพบได้เสมอเมื่อไปซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้า (เช่น ตู้เย็น เครื่องซักผ้า และที่อันตรายที่สุดคือเครื่องทำน้ำร้อน) และให้ช่างไฟฟ้าที่ไม่มีความรู้เพียงพอมาติดตั้งให้ ช่างไฟฟ้าจะทำการต่อลงดินเครื่องใช้ไฟฟ้าดังกล่าวด้วยวิธีนี้ ซ้ำร้ายก็คือหลักดินที่ช่างไฟฟ้าใช้อาจเป็นเพียงตะปูคอนกรีต ซึ่งมีขนาดเล็กกว่าหลักดินตามมาตรฐานมาก ทำให้ให้ค่าความต้านทานของการต่อลงดินแบบนี้สูงมาก

การจัดวางสายเคเบิลใต้ดิน

ในการจัดวางสายเคเบิลใต้ดินภายใน Cable Trench หรือภายใน Duct Bank สิ่งที่ต้องพิจารณาคือการจัดวางสายเคเบิลใต้ดินต้องให้มีการเรียงตาม Phase Relationship ทั้งนี้หากมีการจัดวางสายไม่เป็นไปตาม Phase Relationship จะทำให้ค่า Inductance ของเคเบิลแต่ละเส้นมีค่าไม่เท่ากันทำให้การรับกระแสของสายเคเบิลใต้ดินไม่เท่ากันยิ่งโหลดมีค่าสูงมากๆกระแสที่ไหลในเคเบิลแต่ละเส้นยิ่งแตกต่างกันมาก

Harmonic Standards ที่วิศวกรไฟฟ้าควรรู้

IEC, IEEE, G5/4, PEA, MEA และ EGAT Grid Code ต่างกันอย่างไร ?

ด้วยประมาณปี 2540 ถ้าจำไม่ผิด 3 การไฟฟ้า PEA MEA และ EGAT มีการตั้งคณะทำงานด้านคุณภาพไฟฟ้า และความเชื่อได้ในระบบไฟฟ้าขึ้น ผมมีความโชคดีในความโชคร้าย ที่ได้เป็นตัวแทนของ PEA ไปร่วมประชุมกับผู้ใหญ่ของ PEA อยู่บ่อยๆ หลังๆเริ่มถูกปล่อยให้ไปคนเดียว

โชคดีคือ ได้ความรู้มากขึ้น

ส่วนโชคร้ายคือต้องอ่านและศึกษาเรื่อง PQ และมาตรฐานค่างๆที่เกี่ยวข้องมากขึ้น

นอกเหนือจากงานประจำที่ต้องอ่านและศึกษามาตรฐาน IEC IEEE อื่นๆและข้อมูลทางด้านเทคนิคต่างที่เกี่ยวข้องในการวิเคราะห์ระบบไฟฟ้าซึ่งมีงานมากอยู่แล้ว

ซึ่งเรื่อง PQ ในช่วงเวลานั้นนับว่า เป็นเรื่องใหม่มากสำหรับ 3 การไฟฟ้า และต่อมาประมาณปี 2542 ได้มีการประกาศใช้มาตรฐานฮาร์มอนิก และแรงดันไฟฟ้ากระเพื่อมเป็น ฉบับแรกของ 3 การไฟฟ้า

ต่อมาเป็นที่ปรึกษา เวลาคุยเรื่อง Harmonic ในโรงงานก็พอมีข้อมูลความรู้เป็นพื้นฐาน

ผมมักเจอคำถามประมาณนี้

THDv เท่าไรถือว่าสูง ?
THDi เท่าไรถือว่าอันตราย ?
PEA / MEA ใช้มาตรฐานอะไร ?
Grid Code ของ EGAT บังคับอะไรบ้าง ?
IEC กับ IEEE ต่างกันอย่างไร ?
G5/4 คืออะไร ?
หลายครั้งเราเอามาตรฐานคนละกลุ่มมาปนกัน ทำให้สับสนมาก

ดังนั้นถ้าจะเข้าใจ Harmonic ให้ถูกต้อง ต้องแยกก่อนว่า มาตรฐานนั้นกำลังควบคุมอะไร

มาตรฐาน Harmonic แบ่งได้ 4 กลุ่ม

กลุ่ม 1 — Equipment Emission Standard

ควบคุมว่า อุปกรณ์แต่ละตัวปล่อย Harmonic ได้แค่ไหนตัวอย่าง

UPS
VFD
Inverter
Charger
Power Supply

มาตรฐานกลุ่มนี้ได้แก่. IEC 61000-3-2 IEC 61000-3-12

กลุ่ม 2 — Power Quality at PCC

ควบคุมว่า ณ จุดเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้า (PCC) Harmonic ได้ไม่เกินเท่าไร

ตัวอย่างมาตรฐาน IEEE 519 Engineering Recommendation และ G5/4


กลุ่ม 3 — Utility Grid Code

ควบคุมว่า ถ้าจะเชื่อมระบบผลิตไฟฟ้าเข้ากับ Grid ต้องมี Harmonic ไม่เกินเท่าไร

ตัวอย่าง

PEA Grid Code
MEA Grid Code
EGAT Grid Code

กลุ่ม 4 — Product / Manufacturer Design Guide

ใช้ในการเลือก

Capacitor
Detuned Reactor
Filter
Active Filter
เช่น

ABB
Siemens
Schneider
ส่วนนี้จะมาแชร์ให้ฟังต่อไป เป็นสิ่งที่น่าจะตัดสินใจได้ว่า ควรใช้ Capbank หรือควรใช้ Detune หรือ active filter ในเบื้องต้น ส่วนลึกๆต้องคำนวณและใช้แบบจำลองระบบไฟฟ้า

1. IEC Harmonic Standards

หลายคนคิดว่า IEC คือมาตรฐาน Harmonic หลักของระบบไฟฟ้า จริง ๆ ไม่ทั้งหมด

IEC 61000 Series เป็นตระกูล EMC / Power Quality

IEC 61000-3-2 ใช้กับอุปกรณ์ ≤16 A / phase เช่น

Computer
LED
Small UPS

กำหนด Harmonic Current Emission Limit

IEC 61000-3-12 ใช้กับอุปกรณ์ 16–75 A / phase เช่น

Industrial Equipment
Rectifier
Medium Drive

IEC 61000-3-6 อันนี้สำคัญกับระบบ Utility ใช้กำหนด Harmonic Planning Level ใน MV / HV Network

IEC เน้น Emission Allocation มากกว่าใช้งานหน้างานโรงงานโดยตรง

2. IEEE 519 ถ้าถามว่า มาตรฐาน Harmonic ที่วิศวกรโรงงานใช้มากในสากลที่สุดคืออะไรคำตอบคือ IEEE 519

IEEE 519 ใช้กับ PCC (Point of Common Coupling) คือจุดที่โรงงานเชื่อมกับ Utility

ควบคุม 2 ค่าVoltage Distortion และ Current Distortion ตามค่า กระแสลัดวงจรจริงที่ตำแหน่ง PCC
Voltage THD Limit

Bus ≤1 kV Individual harmonic ≤ 5% THD ≤ 8%

1–69 kV Individual harmonic ≤ 3% THD ≤ 5%

69–161 kV Individual harmonic ≤ 1.5% THD ≤ 2.5%

Current Harmonic Limit

IEEE 519 ไม่ใช้ THDi ตายตัวแต่ใช้ TDD (Total Demand Distortion) ซึ่งขึ้นกับ Isc / IL โดย

Isc = Short Circuit Current at PCC

IL = Maximum Demand Current

ระบบแข็งแรง (High Isc/IL)อนุญาต Current Harmonic สูงขึ้น

และระบบอ่อน (Low Isc/IL) อนุญาต Current Harmonic น้อยลง

นี่คือเหตุผลว่าโรงงาน 2 โรง THDi เท่ากัน อาจมีคนหนึ่งผ่านมาตรฐาน อีกคนไม่ผ่าน

3. G5/4 คืออะไร ?

วิศวกรไทยจำนวนมากไม่คุ้น แต่ Consultant ระดับ Utility รู้จักดี

Engineering Recommendation G5/4

เป็นมาตรฐานจาก UK ออกโดย Electricity Association

ใช้กำหนด Harmonic Voltage Compatibility Level ของระบบ Utility

G5/4 นิยมใช้ใน

UK
Utility Design
Grid Connection Study
Power Plant Interconnection
ข้อดีของ G5/4 คือให้ Planning Level ราย Harmonic Order

เช่น

5th
7th
11th
13th
ละเอียดกว่า THD อย่างเดียว

ดังนั้น IEEE 519 เน้น PCC compliance

G5/4 เน้น Grid Planning

4. PEA Harmonic Requirement

PEA ยังใช้มาตรฐานตัวเดิมอยู่ สำหรับผู้ใช้ไฟทั่วไป และ Grid Code


5. MEA Harmonic Requirement

MEA ใช้แนวคิดคล้าย PEA

แต่ในเอกสารเชื่อมต่อ Solar / RSPV

อิง IEC 61000-3-6. และ

Individual Harmonic Voltage / THDv ตาม อิง G5/4

ตรงนี้น่าสนใจมาก เพราะ MEA ใช้ IEC + G5/4 ร่วมกัน ไม่ใช่ IEEE 519 อย่างเดียว

6. EGAT Grid Code

นี่คือระดับใหญ่ที่สุด EGAT ดูผู้เชื่อมต่อ

IPP
SPP
VSPP
Solar Farm
Wind
Battery
Grid Code ของ EGAT สนใจ

Voltage Regulation
Flicker
Frequency
Fault Ride Through
Harmonic Injection
Reactive Capability

เพราะระบบ 115 / 230 / 500 kV Sensitive มาก

ยิ่งแรงดันสูง Harmonic Limit ยิ่งเข้ม

โดยทั่วไป ระบบ HV ของ EGAT จะใช้ limit ใกล้เคียง IEEE 519 / IEC 61000-3-6

และ conservative กว่า LV/MV มาก เช่น THDv อาจอยู่แถว 2–3% หรือต่ำกว่า

แล้ววิศวกรโรงงานควรใช้มาตรฐานไหน ?

นี่คือคำตอบจากประสบการณ์ผม

ถ้าวิเคราะห์ Harmonic ในโรงงาน ใช้IEEE 519 เป็น baseline หลัก

ถ้าดู Product Emission ใช้ IEC 61000

ถ้าทำ Utility / Grid Study ใช้G5/4 หรือ IEC 61000-3-6

ถ้าทำ Solar / Generator Interconnection

ต้องดู PEA / MEA / EGAT Grid Code เพิ่มด้วย

ความเห็นจากประสบการณ์

ผมพบว่าวิศวกรจำนวนมากติดกับดักคำว่า THDv ไม่เกิน 5% = ระบบปลอดภัย

จริง ๆ ไม่เสมอไป เพราะผมเคยเจอระบบที่

THDv = 3% แต่ Capacitor Bank พังทุกปี

เพราะปัญหาอยู่ที่ Individual Harmonic Order

โดยเฉพาะ 5th harmonic resonance

ดังนั้น การดู THD อย่างเดียว ไม่พอ

ต้องดู

Spectrum
Harmonic Order
Resonance
Capacitor Current
Transformer K-factor
ด้วย

สรุป

มาตรฐาน Harmonic ที่สำคัญมีดังนี้

IEC 61000 ควบคุม Harmonic Emission ของอุปกรณ์

IEEE 519ควบคุม Harmonic ที่ PCC

G5/4 ใช้วางแผน Harmonic ใน Utility Grid

PEA / MEA Grid Code

กำหนด Harmonic Requirement สำหรับผู้เชื่อมต่อระบบไฟฟ้า

EGAT Grid Code ใช้กับระบบ Transmission และ Generator Connection

ดังนั้นเวลาได้ยินคำว่า “ระบบผ่านมาตรฐาน Harmonic แล้ว”

วิศวกรควรถามกลับเสมอว่า ผ่านมาตรฐานไหน ?

เพราะคำว่า Harmonic Standard ไม่ได้มีเพียงมาตรฐานเดียว

และแต่ละมาตรฐานกำลังตอบคำถามคนละเรื่อง

เบื้องต้น ไม่ต้องเข้าใจทั้งหมด พอเป็นแนวทางครับ เล่าให้ฟัง ถ้าสนใจ ค่อยๆ เรียนรู้และศึกษาไป หรือถ้าอนาคตต้องมาดูแลรับผิดชอบ ในส่วนนี้

การต่อโซล่าเซลล์(Solar cell, Photo voltaic, PV) แบบต่างๆ

ที่มาของข้อมูล : ผศ.ดร.เอกกมล บุญยะผลานันท์

#แบ่งปันความรู้แชร์ประสบการณ์

สายเคเบิลอากาศแรงสูงชนิดพันเกลียวอลูมิเนียม​ หรือ​ PEA​ เรียกสาย TAC ( Twisted Aerial​ cable)เป็นสายแรงสูงตัวนำอลูมิเนียมหุ้มฉนวน​ XLPE​ มีชิลด์เช่นเดียวกับสายแรงสูงชนิดที่เดินใต้ดิน​ สามารถตีเกลียวรวมกันได้และสัมผัสได้โดยไม่เกิดอันตราย​ เหมาะกับการติดตั้งใกล้สะพานลอย​ หรือสะพานข้ามยาวๆ​ชุมชนหนาแน่นที่มีอาคารใกล้แนวสาย​ และบริเวณที่มีต้นไม้หนาแน่น​ สายประเภทนี้เวลานำไปติดตั้งใช้งานปลายสายต้องมีหัวเคเบิล​ (cable​ terminator)​ ด้วยหรือเมื่อต่อกับสายแรงสูงชนิดอื่นและเมื่อต่อกับอุปกรณ์ไฟฟ้า

#ความรู้ไฟฟ้า

#ค่าไฟฟ้าหน่วยละกี่บาท #รถยนต์ไฟฟ้า #จักรยานยนต์ไฟฟ้า #แรงดันไฟฟ้า #ตัวนำไฟฟ้า #วงจรไฟฟ้า #แหล่งกำเนิด #พลังงานทดแทน #การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค #ความต้านทาน #ความต่างศักดิ์ #รถพลังงานไฟฟ้า #ผ่อนค่าไฟ

Circuit Breaker(ในสถานีไฟฟ้า)
•คือ อุปกรณ์ตัดตอนและป้องกันแบบ 3 เฟส
•สามารถตัดตอนขณะมี Load ได้
•สามารถตัดกระแส Fault ได้สูง
•ควบคุมและสั่งการโดย Relay ที่สถานีไฟฟ้าย่อย

#ความรู้ไฟฟ้า

#ค่าไฟฟ้าหน่วยละกี่บาท #รถยนต์ไฟฟ้า #จักรยานยนต์ไฟฟ้า #แรงดันไฟฟ้า #ตัวนำไฟฟ้า #วงจรไฟฟ้า #แหล่งกำเนิด #พลังงานทดแทน #การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค #ความต้านทาน #ความต่างศักดิ์ #รถพลังงานไฟฟ้า #ผ่อนค่าไฟ

Riser Pole Low Voltage (RL) เป็นอุปกรณ์เชื่อมต่อสายเคเบิลใต้ดินเข้ากับสายจำหน่ายของระบบเหนือดินเดิม ตามการประกอบเลขที่ 7422 การติดตั้ง RL ควรจะอยู่ในตำแหน่งที่ไม่บดบังทัศนียภาพ บริเวณโครงการ และการก่อสร้างไม่ติดแนวสาธารณูปโภคใต้ดิน จึงเลือกติดตั้ง RL เข้าไปในซอยลึกประมาณ 10 เมตร หรือตามควาเหมาะสม

🎉 สัปดาห์นี้ ฉันได้รับเครื่องหมายผู้มากความสามารถหน้าใหม่จากการที่ฉันสร้างเนื้อหาที่ดึงดูด ซึ่งจุดประกายความสนใจในบรรดาแฟนๆ ของฉัน!