ประวัติความเป็นมา
โรงเรียนปริยัติธีรวิทยา วัดกลางพระอารามหลวง อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นโรงเรียน
พระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา สังกัดกรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ เปิดดำเนินการทำการเรียน การสอน 2 แผนก คือ
1. แผนกธรรม – บาลี
2. แผนกสามัญศึกษา
แผนกธรรมบาลีนั้น โรงเรียนได้เปิดดำเนินการทำการเรียนการสอนมาเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว สมัยเจ้าคุณพระธรรมธีรมุนี อดีตเจ้าอาวาสวัดกลาง และเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์ (ระหว่าง พ.ศ. 2478 - 2518 ) และได้มีความเจริญรุ่งเรืองที่สุดเพราะท่านเป็นพระราชาคณะชั้นเปรียญเอกและเป็นเจ้าคณะจังหวัดที่มีนโยบายให้พระภิกษุสามเณรสนใจเรียนธรรม - บาลีอย่างจริงจัง ซึ่งนโยบายนี้ส่งผลมาถึงปัจจุบัน
แผนกสามัญศึกษานั้น โรงเรียนได้รับอนุญาตให้จัดตั้งเมื่อวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2530 ตาม
ใบอนุญาตจัดตั้งเลขที่ 140/2530 โดยมีพระครูธีรคุณาธาร เจ้าอาวาสวัดกลาง รองเจ้าคณะอำเภอเมืองบุรีรัมย์ สมัยนั้นดำรงตำแหน่งผู้จัดการ และครูใหญ่ ต่อมาโรงเรียนได้ขออนุญาตจาก กรมการศาสนา ขยายชั้นเรียนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย เนื่องจากในตอนต้น กรมการศาสนา มีนโยบายให้เปิดเพียงระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นเท่านั้นและกรมการศาสนาได้อนุญาตให้ดำเนินการได้ตามความประสงค์ในปีการศึกษา 2533 และแต่งตั้งให้พระมหาคำรบ คมฺภีรปญโญ ป.ธ.7,ศษ.บ. เป็นครูใหญ่แทนพระครูธีรคุณาธารที่ได้ลาออก เนื่องจากมีภารกิจหน้าที่ต่างๆ มากมาย
ปี พ.ศ. 2529 โรงเรียนได้ทำการก่อสร้างอาคารเรียน 2 ชั้น 3 มุขคอนกรีตเสริมเหล็กทั้งหลัง ขนาดความยาว 49 เมตร กว้าง 9 เมตร แล้วเสร็จสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2533 สิ้นค่าก่อสร้างประมาณ 2,800,000 บาท (สองล้านแปดแสนบาท) โดยอาศัยงบประมาณจากการอนุโมทนาของพุทธศาสนิกชนทั่วไป และตั้งชื่อ
อาคารเรียนหลังนี้ว่า "โรงเรียนปริยัติธีรวิทยา" เพื่อเป็นการถวายเกียรติคุณแด่พระครูธีรคุณาธาร เจ้าอาวาสวัดกลาง ซึ่งเป็นผู้ริเริ่มและเอาใจใส่ในการศึกษาของพระภิกษุสามเณร และเยาวชนของชาติผู้พลาดโอกาสทางการศึกษาที่รัฐจัดให้
การพัฒนาโรงเรียนที่เกิดขึ้น เช่น ทอดผ้าป่าเพื่อการศึกษา เทพื้นคอนกรีตเสริมเหล็กหน้าอาคารเรียน สวนเฉลิมพระเกียรติ 72 พรรษา สร้างห้องคอมพิวเตอร์อินเตอร์เน็ต
ปี พ.ศ. 2544 ได้มีการขยายห้องเรียนโดยการปรับปรุงต่อเติมศาลาหอพระไตรปิฎกจำนวน 11 ห้องเรียน ขยายห้องคอมพิวเตอร์อินเตอร์เน็ต ปรับปรุงห้องสมุดและห้องวิทยาศาสตร์ จัดครูอาจารย์ออกแนะแนวตามหมู่บ้าน ตำบล อำเภอต่าง ๆ และประชาสัมพันธ์ทางสถานีวิทยุ ได้มีนักเรียนเข้ามาบวชเรียนเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมากถึง 385 รูป ทำให้โรงเรียนมีการพัฒนาขึ้นเป็นลำดับ
