Diamond Library

โครงสร้างโบราณที่ช่วยพยุง "เวนิส" ให้รอดพ้นจากการจมทะเลก็คือ "เสาไม้"

เมืองเวนิส (Venice) ได้รับการยกย่องจากผู้คนในพื้นที่ว่าเป็น "ป่าไม้กลับหัว" เนื่องจากความลับที่ทำให้เมืองเก่าแก่นี้สามารถยืนหยัดอยู่ได้ยาวนานกว่า 1,600 ปี คือโครงสร้างใต้ดินที่ทำจากไม้จำนวนมหาศาล

โครงสร้างใต้พิภพที่แข็งแกร่ง...

เสาไม้ฐานราก สิ่งที่อยู่ใต้ตึกและถนนของเวนิสคือฐานรากที่สร้างขึ้นจาก เสาไม้ ที่ตอกลึกลงไปในโคลนและน้ำ จนกระทั่งไปถึงชั้นดินที่แข็ง

อาคารแต่ละหลังในเวนิสไม่ได้ตั้งอยู่บนดินโดยตรง แต่ตั้งอยู่บนเสาไม้ฐานรากที่ตอกไว้ใต้ดินเป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น สะพานรียัลโต (Rialto Bridge) ต้องใช้เสาไม้กว่า 6,000 ต้นในการพยุงฐานราก

เหตุผลที่ไม้ไม่ผุพัง...

โดยทั่วไปไม้เมื่อสัมผัสกับน้ำและความชื้นควรจะผุพังได้ง่าย แต่เสาไม้เหล่านี้กลับมีความแข็งแกร่งยาวนานกว่าสหัสวรรษ

สาเหตุหลักคือเสาไม้ถูกตอกลึกลงไปในโคลนใต้ดิน ทำให้ขาดการสัมผัสกับออกซิเจน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการทำให้เกิดการผุพังหรือการสลายตัวของไม้

อีกทั้งไม้กลับทำปฏิกิริยากับ น้ำเค็มและแร่ธาตุในโคลน ทำให้โครงสร้างของไม้เปลี่ยนสภาพเป็นสารคล้ายหิน (Mineralisation) จนแข็งแกร่งและคงทนยิ่งกว่าเดิม

โครงสร้างฐานรากที่ทำจากไม้โบราณนี้จึงเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยรักษาเมืองเวนิสให้รอดพ้นจากการจมทะเลมาจนถึงปัจจุบัน และเป็นข้อพิสูจน์ถึงภูมิปัญญาทางวิศวกรรมของชาวเวนิสโบราณที่น่าทึ่งครับ

ขอบคุณคะ

เนเธอร์แลนด์ หยุดน้ำท่วม ที่เจอมา 1,000 ปี ได้ด้วย “ระบบเดียว” /โดย ลงทุนแมน
เนเธอร์แลนด์ ที่เรารู้กันดีอยู่แล้วว่า นี่คือประเทศที่อยู่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล แต่ก็ยังรอดมาได้ตั้งแต่ 1,000 ปีที่แล้วมาจนถึงทุกวันนี้

ซึ่งนอกจากการวางแผนด้วยเทคโนโลยีล้ำสมัยแล้ว สิ่งที่ทำให้ประเทศนี้หยุดน้ำท่วมมา 1,000 ปีแล้ว นั่นคือ ระบบเดียวรวมกัน จนทำให้การบริหารจัดการน้ำทำได้ดีมากขึ้น

เนเธอร์แลนด์ วางระบบอะไร ถึงหยุดน้ำท่วมได้ ?
ลงทุนแมนจะเล่าให้ฟัง

ปี 1000 เป็นต้นมา เนเธอร์แลนด์ต้องเผชิญกับพายุรุนแรงมาโดยตลอด เพราะโดยเฉลี่ยแล้ว ทุก ๆ 9 ปี พายุจะมาเยือนเนเธอร์แลนด์แบบไม่ได้รับเชิญเสมอ

และพายุไม่ได้เดินทางกลับไปด้วยตัวคนเดียว เพราะยังลากชาวดัตช์กว่า 360,000 ชีวิตไปด้วย

ทำให้เนเธอร์แลนด์ พยายามป้องกันภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นให้ได้ แต่ก็ยังไม่เป็นระบบมากเท่าไรนัก

จนในปี 1932 รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ เริ่มต้นโครงการ “Zuiderzee” ขึ้น ซึ่งเป็นโครงการที่เกี่ยวกับเขื่อนขนาดยาวกว่า 30 กิโลเมตร ทางด้านตอนเหนือของประเทศ

ทว่าหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลง เป้าหมายการฟื้นฟูประเทศ กลายเป็นเรื่องแรกที่รัฐบาลเนเธอร์แลนด์ให้ความสำคัญ

งบประมาณและการจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ จึงถูกละเลย และเลื่อนออกไปก่อนแทน

แต่แล้วพายุก็เดินทางมาเยือนประเทศแห่งนี้อีกครั้งในปี 1953 โดยไม่สนใจเลยว่า เนเธอร์แลนด์พร้อมรับมือกับพายุแล้วหรือยัง..

และด้วยสภาพของระบบการป้องกันที่ขาดการดูแลก่อนหน้านี้ เมื่อทำนบกั้นน้ำพังทลาย น้ำจึงเข้าท่วมพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศอย่างรวดเร็ว

ความสูญเสียที่เนเธอร์แลนด์เผชิญ คิดเป็นมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจมากถึง 5,400 ล้านยูโร หรือคิดเป็นมูลค่าราว ๆ 2 ล้านล้านบาท ในปัจจุบันหลังปรับด้วยเงินเฟ้อ

และที่ประเมินเป็นมูลค่าไม่ได้เลยก็คือ ชีวิตของประชาชนที่สูญเสียไปเกือบ 2,000 คน สัตว์ที่ล้มตายไปถึง 10,000 ชีวิต และบ้านเรือนที่เสียหายจำนวนมาก

จากบทเรียนที่แสนเจ็บปวดและมีราคาแพงสำหรับเนเธอร์แลนด์ ทำให้รัฐบาลกลับมาตั้งเป้าหมายและให้ความสำคัญกับการจัดการน้ำท่วมอย่างเป็นระบบ

ด้วยโครงการที่ชื่อว่า “Delta Works” เพื่อสร้างระบบจัดการน้ำให้ครอบคลุมทั่วประเทศ

โดยโครงการนี้ จะมีทั้ง ประตูล็อกกั้นน้ำ เขื่อน ทำนบกั้นน้ำ และเขื่อนกั้นพายุทะเล ไว้สำหรับจัดการน้ำในช่วงเวลาปกติ และป้องกันน้ำในช่วงที่มีพายุมาเยือน

นอกจากนี้ ยังมีการสร้างพื้นที่ว่างให้แม่น้ำ หรือ River Room โดยขยายพื้นที่ริมแม่น้ำให้กว้างขึ้นและกั้นด้วยทำนบ เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำท่วมได้อย่างรวดเร็ว

โดยเริ่มต้นก่อสร้างตั้งแต่ปี 1954 เป็นต้นมา ก่อนเสร็จสมบูรณ์ทั้งหมดในปี 1997 ด้วยงบประมาณทั้งหมดกว่า 5,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ซึ่งหากคิดเป็นเงินปัจจุบัน โครงการนี้มีมูลค่ากว่า 3.3 แสนล้านบาท เลยทีเดียว

และปัจจุบัน โครงการนี้ยังได้รับเงินสนับสนุน
ต่อปีกว่า 4.6 หมื่นล้านบาท
โดย 55% ถูกใช้ในการก่อสร้างใหม่ ๆ และที่เหลืออีก 45% ใช้สำหรับการดูแลรักษาระบบจัดการน้ำโดยรวม

เงินสนับสนุนตรงนี้ ก็มาจากภาษีจัดการน้ำของชาวดัตช์ และงบประมาณจากรัฐบาลส่วนกลาง

อย่างไรก็ตาม โครงการที่ดีไม่อาจสำเร็จได้ ถ้าไม่มีการวางระบบไว้ เนเธอร์แลนด์จึงวางระบบต่าง ๆ เพื่อให้โครงการ Delta Works ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ

ไล่ตั้งแต่ “ระบบคาดการณ์และติดตาม”

ศูนย์จัดการน้ำของเนเธอร์แลนด์ (WMCN) จะคอย
คาดการณ์การเกิดพายุ สั่งปิดประตูเขื่อน และเตือนภัยเมื่อระดับน้ำถึงจุดในระดับความเสี่ยงต่าง ๆ

ซึ่งการเตือนภัยจะแบ่งออกเป็นระดับสีที่แตกต่างกันออกไป ตั้งแต่สีเขียวที่ไม่น่ากังวล ไปจนถึงสีแดงที่น่ากังวล และต้องเตรียมอพยพผู้คนออกจากพื้นที่

ศูนย์นี้ยังทำงานร่วมกับหน่วยงานการสื่อสารยามวิกฤติของประเทศ (NKC) เพื่อกระจายข่าว แจ้งเตือนผู้คนให้รับรู้เหตุการณ์ได้อย่างทันท่วงที และคอยประชาสัมพันธ์ให้รับรู้ความเสี่ยงของการเกิดน้ำท่วม ผ่านคู่มือการปฏิบัติตัวเมื่อเกิดเหตุการณ์ต่าง ๆ

ระบบต่อมา คือ “ระบบซ่อมบำรุง”

สิ่งนี้ก็มีความสำคัญในการจัดการน้ำทั้งระบบ เพราะหากมีปัญหาในการใช้งาน ระบบจัดการน้ำทั้งหมดจะไม่สามารถทำงานได้อย่างเต็มที่

โดยก่อนฤดูฝนจะมาเยือน จะมีการทดสอบการทำงานในทุก ๆ 2 อาทิตย์, 3 เดือน หรือ 1 ปี สลับกันไป

หากพบปัญหา ก็จะมีการเข้าไปแก้ไข ซ่อมแซม หรือเปลี่ยนอะไหล่

นอกจากดูแลอุปกรณ์แล้ว บุคลากรทำงาน ก็เป็นส่วนสำคัญซึ่งจะได้รับการฝึกอบรมในช่วงเดียวกัน

โดยเฉพาะเมื่อเกิดสถานการณ์ที่ไม่ปกติ เพื่อสร้างความมั่นใจได้ว่า เมื่อใช้งานจริง ระบบทั้งหมดจะสามารถทำงานได้อย่างราบรื่น

และอีกส่วนหนึ่งที่จะขาดไม่ได้ คือ
“ระบบแลกเปลี่ยนข้อมูล”

เนเธอร์แลนด์ได้กลายเป็นพื้นที่ที่ให้ประเทศต่าง ๆ มาเรียนรู้ระบบการจัดการน้ำ
เพื่อเปิดโอกาสให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลด้านนี้มากขึ้น

อีกทั้งยังเข้าร่วมเครือข่ายเขื่อนกั้นพายุระหว่างประเทศ ซึ่งความรู้และความเชี่ยวชาญที่ได้แลกเปลี่ยนกัน
ทำให้เนเธอร์แลนด์สามารถพัฒนานวัตกรรมการจัดการน้ำต่อไปได้อย่างไม่หยุดยั้ง

นอกจากระบบที่สร้างขึ้นโดยมนุษย์แล้ว เนเธอร์แลนด์ยังใช้ประโยชน์จากธรรมชาติด้วยการสร้างระบบ “Sand Motor” ที่นำทรายปริมาณมหาศาลไปเทบริเวณปากอ่าว เพื่อทับถมให้กลายเป็นกำแพงกั้นคลื่นเพิ่มเติม

และระบบทั้งหมดนี้ ก็จะอยู่ภายใต้การดูแลขององค์กรกลางเพียงแห่งเดียวที่ชื่อว่า Delta Commission เพื่อทำให้การทำงานเป็นระบบและไม่วุ่นวาย

ทั้งหมดนี้คือความสำเร็จที่เกิดขึ้นกับเนเธอร์แลนด์
ประเทศที่รัฐตัดสินใจอย่างจริงจังว่า ต้องจัดการปัญหาเรื่องน้ำท่วมให้ได้ เพื่อไม่ให้เกิดโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่อีก..

ด้วยการใช้ความรู้ทางวิศวกรรมในการจัดการน้ำ สร้างระบบสนับสนุนการทำงาน ผสมผสานวิธีการจัดการที่มีประสิทธิภาพ และให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง

ก็น่าคิดว่า ด้วยงบประมาณที่ทุ่มไปกว่า 3.3 แสนล้านบาท สามารถปกป้องชาวดัตช์ได้จากน้ำท่วมซ้ำซาก และหากเกิดน้ำท่วม ผลกระทบที่เกิดขึ้นก็จะไม่มากนัก

ซึ่งการลงทุนทั้งระบบมันเป็นสิ่งที่คุ้มค่า เพราะเหมือนกับการที่เราซื้อประกันให้กับประเทศ เพื่อลดความเสียหายทางเศรษฐกิจที่จะเกิดขึ้นตามมา ไม่ให้หนักจนเกินกว่าที่จะรับมือได้..

อย่างไรก็ตาม แนวทางการรับมือปัญหาน้ำท่วมของ เนเธอร์แลนด์ เป็นเพียงหนึ่งตัวอย่างที่น่าศึกษาเท่านั้น

โดยเนเธอร์แลนด์ เป็นกรณีของพื้นดินที่ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล

และแต่ละประเทศ อาจมีสถานการณ์ที่ต่างกันไป ซึ่งต้องการวิธีรับมือที่เหมาะสมกับสถานการณ์และบริบทนั้น ๆ

กิจกรรมคำถามประจำเดือน พฤศจิกายน 2568 ห้องสมุดในต่างประเทศ ณ ประเทศบราซิล Thank you for the beautiful pictures.🏛💒🏣🕋

UPDATE: พิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน เปิดเข้าชม ‘ฟรี’ ตลอดเดือนพฤศจิกายน 2568

นอกจากพิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถจะเปิดให้ชมฟรี เพื่อให้ประชาชนเข้าเยี่ยมชมเรื่องราวความเป็นมาของชุดไทย ซึ่งเป็นพระราชกรณียกิจเด่นตลอดพระชนมายุของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ‘พิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน’ ซึ่งตั้งอยู่ในขอบรั้วของศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ก็ประกาศเปิดให้เข้าชม ‘ฟรี’ เช่นกัน

โดยตลอดเดือนพฤศจิกายน 2568 พิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน จะงดค่าเข้าชมให้ประชาชนที่สนใจเข้าเยี่ยมชม

‘ศิลป์แผ่นดิน’ เป็นนิทรรศการของสถาบันสิริกิติ์ จัดแสดงผลงานศิลปหัตถกรรมของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยคัดเลือกงานที่มีความงดงามทรงคุณค่าจนถือเป็นศิลปวัตถุของแผ่นดินเท่านั้น จากฝีมือของนักเรียนในโรงฝึกศิลปาชีพ สวนจิตรลดา เช่น พระที่นั่งพุดตานถมทอง, พระที่นั่งพุดตานคร่ำทอง, เรือพระที่นั่งจำลองศรีสุพรรณหงส์, บุษบกห้ายอดไม้แกะสลัก, ฉากผ้าปักป่าหิมพานต์, ฉากไม้แกะสลักตำนานเพชรรัตน์ ฯลฯ แต่ละชิ้นถือเป็นงานศิลป์ชั้นสูง บางชิ้นเป็นชิ้นจำลอง บางชิ้นนำไปใช้จริงในบางโอกาส สวยงาม หาชมยาก

‘พิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน’ ศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เปิดทุกวันพุธ - อาทิตย์ (หยุดทุกวันจันทร์และอังคาร) เวลา 10.00-15.30 น. ใครสนใจปักหมุดไปชมกันได้ นิทรรศการงานนี้จะทำให้คุณรักความเป็นไทย และรู้สึกว่าคนไทยช่างประณีตมากฝีมือขนาดไหน

ติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.artsofthekingdom.com

ภาพ: Arts of the Kingdom

เบื้องหลังราชประเพณี ปริศนาธรรม "หักหวี" และ "หน้ากากทองคำ" ในพิธีสรงน้ำพระบรมศพ

คลังประวัติศาสตร์ไทย เผยเรื่องราวลึกซึ้งของการพระราชพิธีอันศักดิ์สิทธิ์ ในการสรงน้ำพระบรมศพพระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์ชั้นสูง ที่แฝงไว้ด้วยความหมายทางธรรมและพระเกียรติยศสูงสุด

สรงน้ำ-หวีพระเกศา-หักพระสาง: การจากไปที่สมบูรณ์แบบ

ในพิธีสรงน้ำพระบรมศพ ไม่เพียงมีการถวายเครื่องขาวทรงพระบรมศพและเครื่องบรมราชภูษิตาภรณ์อย่างเต็มที่ แต่ยังมีช่วงเวลาสำคัญที่องค์ประธาน (เช่น พระมหากษัตริย์ หรืออัครมเหสี) จะทรง "หวีพระเกศา" ขึ้น-ลง-ขึ้น อย่างละหนึ่งครั้ง ก่อนจะ "หักพระสาง" (หวี) วางไว้

ปริศนาธรรม: การหักพระสางนี้คือสัญลักษณ์ของการ "สละแล้วซึ่งความงามและเครื่องประดับใดๆ" หมดสิ้นความจำเป็นในการปรุงแต่งร่างกาย เพื่อแสดงว่ากายนี้ได้ทำหน้าที่สมบูรณ์แล้ว ครั้งรัชกาลที่ ๕ สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ ก็ทรงเป็นผู้หักพระสางนี้ด้วยพระองค์เอง

พระสุพรรณจำหลักปริมณฑลฉลองพระพักตร์: "หน้ากากทองคำ" ถวายพระเกียรติสูงสุด หลังจากถวายขี้ผึ้งอุดพระทวารทั้งเก้าแล้ว (ตามโบราณราชประเพณีเดิมก่อนมีฟอร์มาลิน) เจ้าพนักงานจะอัญเชิญ "พระสุพรรณจำหลักปริมณฑลฉลองพระพักตร์" หรือ "แผ่นทองคำจำหลักลายปิดพระพักตร์" มาถวาย

ความหมาย: เพื่อเป็นการ ถวายพระเกียรติสูงสุด แก่พระบรมศพ และป้องกันมิให้เห็นพระพักตร์ในสภาพที่ไม่บังควร การถวายแผ่นพระพักตร์ทองคำนี้ถือเป็นโบราณราชประเพณีที่ปฏิบัติสืบมา เช่นเดียวกับที่ถวายแด่พระบรมศพพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ ๙) โดยมีการอัญเชิญพระชฎาไว้ข้างพระเศียร เนื่องจากพระชฎาห้ายอดสำหรับพระบรมศพที่ลงประทับนั่งในพระโกศเท่านั้น

ทั้งการหักพระสางและการถวายหน้ากากทองคำ ล้วนเป็นธรรมเนียมที่สะท้อนถึงความเคารพอย่างสูงสุด และการยอมรับสัจธรรมแห่งการจากไปของสมมติเทพตามคติโบราณ

ข้อมูลเพิ่มเติม: ในพิธีสรงน้ำพระบรมศพ เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสรงพระอุระ ทรงหวีพระเกศา และทรงหักพระสาง จะมีเจ้าพนักงานประโคมดนตรี และทหารกองเกียรติยศถวายความเคารพ สลุตหลวงถวายพระเกียรติ นาทีละ 1 นัดตลอดเวลา เพื่อเป็นการถวายพระเกียรติยศอย่างสมบูรณ์

#การถวายหน้ากากทองคำ #โบราณราชประเพณี #ปริศนาธรรม #ไทยมู