ภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

19/08/2026

ชวนอ่าน งานเขียนจากการฝึกงานของนักศึกษามานุษยวิทยากับมูลนิธิพัฒนาภาคเหนือค่ะ

18/08/2026

"มรตฺะซีน: วารสารห้องเรียนมานุษยวิทยาว่าด้วยความตาย ฉบับ พิธีล้างป่าช้า 2569”
ผลงานของนักศึกษาชั้นปีที่ 3 รายวิชา Anthropology of Death จากการศึกษาข้อมูลภาคสนามพิธีมหากุศลเก็บศพไร้ญาติล้างป่าช้า มูลนิธิไตรคุณธรรม (ซำเต็กไท้) จังหวัดชลบุรี

การจัดการความตายในพิธีล้างป่าช้าไม่ได้เป็นเพียงเรื่องความเชื่อที่งมงาย แต่เป็น กลไกทางสังคม ที่ผสานทั้งการจัดการทางกายภาพ (ล้างกระดูก), การจัดการทางจิตวิญญาณ (ส่งวิญญาณ), และการจัดการทางจิตใจของคนในสังคม ไม่ว่าจะเป็นจิตอาสาและสัจธรรมชีวิตเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ การล้างป่าช้าอาจไม่ใช่แค่การทำความสะอาดกระดูกเพื่อคืนพื้นที่ให้สุสาน แต่เป็นการ "ล้าง" อคติและความกลัวในใจผู้มีชีวิตอยู่ เพื่อให้เข้าใจว่าท้ายที่สุดแล้ว ไม่ว่าชีวิตจะรุ่งโรจน์หรือยากไร้เพียงใด มนุษย์ทุกคนต่างมีจุดจบที่เท่าเทียมกันในรูปของอัฐิและเถ้าถ่าน

มรตฺะซีนฯ ฉบับนี้ประหนึ่งสะพานเชื่อมโยงความเข้าใจระหว่างความเป็นมรณกรรม เพื่อให้มนุษย์ใช้ชีวิตปัจจุบันอย่างมีความหมายที่สุด

อ่าน มรตฺะซีน: วารสารห้องเรียนมานุษยวิทยาว่าด้วยความตาย” ฉบับ “พิธีล้างป่าช้า 2569 ได้ที่ https://drive.su.ac.th/s/HQWrSQQzwyFSJLg

16/08/2026

จากห้องเรียนสี่เหลี่ยม สู่พื้นที่จริงของชีวิตคน
โดยนักศึกษามานุษยวิทยาวังท่าพระ

“ทำไปก็ไม่รวยหรอกลูก แค่พออยู่พอกิน”

ประโยคนี้เป็นประโยคที่อธิบายชุมชนตาอ็อง จังหวัดสุรินทร์ได้ดีที่สุด หลังจากได้ฟังเรื่องราวจากนักศึกษาภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ที่ลงพื้นที่จริงไปเก็บข้อมูลในชุมชนแห่งนี้
ชีวิตเกษตรกรส่วนหนึ่งในอีสานยังคงทำสิ่งเดิมต่อไป แม้รู้ดีว่าทำไปก็ไม่ได้ร่ำรวยขึ้นมามากเท่าไหร่ บางครั้งรายได้จากการขายผลผลิตก็แทบไม่เหลือ หลังจากหักต้นทุนออกไปแล้ว ทำไมพวกเขายังทำนาอยู่ ทั้งที่ทำนาแล้วไม่รวย
สิ่งที่น่าสนใจกว่านั้นคือ ถ้าพวกเขาไม่ทำนา แล้วจะไปทำอะไร และถ้าไม่อยู่ตรงนี้แล้ว จะให้ไปอยู่ตรงไหน เราจะพาไปดูกันว่าในพื้นที่ชุมชนตาอ็อง จังหวัดสุรินทร์ชาวบ้านเขาทำอะไรกันบ้าง

• จากห้องเรียนสี่เหลี่ยม สู่พื้นที่จริงของชีวิตคน

ภาคกลาง ทองวิลา หนึ่งในกลุ่มนักศึกษาภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้รับโจทย์จากอาจารย์ผู้สอนให้ไปลงพื้นที่ที่ชุมชนตาอ็อง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้จากพื้นที่จริง โดยการประสานงานพื้นที่จาก มูลนิธิพัฒนาอีสาน (NET Foundation)
แน่นอนว่า แต่ละคนจะมีภาพจำเกี่ยวกับอีสานไม่เหมือนกัน บางคนจำอีสานจากอาหาร บทเพลง บางคนจำจากความทรงจำในวัยเด็ก ภาพจากในละคร โฆษณาที่ผู้ชายใส่ผ้าขาวม้า รองเท้าแตะช้างดาว กางเกงขาสั้น อยู่กับนา เลี้ยงควาย ความร้อน ความแห้งแล้ง
แต่เมื่อกลุ่มนักศึกษามาถึงชุมชนตาอ็อง สิ่งแรก ที่พวกเขาพบเห็นกลับไม่ใช่ภาพจำเหล่านั้นเลย ไม่มีผู้ชายใส่ผ้าขาวม้า ไม่มีภาพชนบทที่ถูกจัดวางไว้ตามความคุ้นเคยของคนเมือง แต่กลับมีเรื่องธรรมดาที่ชวนสงสัยอย่าง ชาวบ้านที่ให้คนแปลกหน้าในพื้นที่ ยืมรถมอเตอร์ไซค์ไปใช้ได้ทั้งวัน แล้วบอกเพียงเติมน้ำมันให้ด้วยก็พอ
“คนที่นี่ให้ยืมของง่ายมาก เพราะถ้าเป็นในเมือง การที่เราจะขอยืมมือถือจากคนแปลกหน้าเพื่อโทรหาใครสักคน อาจต้องคิดอยู่หลายรอบ แต่ที่นี่ผมไปบ้านหลังหนึ่ง เห็นมอเตอร์ไซค์ที่ไม่ได้ใช้งาน แล้วลองถามลุงเจ้าของขอยืมได้ไหม เพราะจะขับไปสำรวจดูบ่อน้ำในหมู่บ้าน ลุงแกไม่ได้ถามอะไรต่อมากนัก กลับเอากุญแจให้ใส่มือเอาไปใช้ได้เลย”
เรื่องลักษณะแบบนี้อาจไม่ใช่เรื่องใหญ่สำหรับคนในพื้นที่ แต่สำหรับคนที่มาจากเมือง สิ่งใหม่ที่พวกเขาเพิ่งจะได้รู้คือ คนที่นี่ไว้ใจกันง่ายมาก ซึ่งเป็นเพราะคนในหมู่บ้านรู้จักกันหมด ใครขาดอะไรก็ช่วยกัน ใครมีอะไรก็แบ่งกัน
ภาคกลางได้รับโจทย์เกี่ยวกับการประมงพื้นบ้าน เขาเตรียมข้อมูลมาก่อนเดินทาง คิดว่าจะได้เห็นการทำประมงในพื้นที่ของอีสาน แต่พอมาถึงกลับพบว่า ตาอ็องไม่ได้มีแหล่งน้ำที่เพียงพอสำหรับการทำประมงเป็นอาชีพหลัก บางพื้นที่อยู่ใกล้น้ำ บางพื้นที่อยู่ไกลน้ำ ระยะห่างจากน้ำที่ดูเหมือนเป็นเรื่องทางภูมิศาสตร์ ส่งผลโดยตรงต่อวิถีชีวิตของคน
“คนที่อยู่ใกล้น้ำก็ปลูกได้ทุกอย่าง ปลูกข้าว ปลูกผัก หาปลา แต่คนที่อยู่ไกลน้ำจะลำบาก บ้างต้องเปลี่ยนหาอาชีพใหม่ไปทำอย่างอื่น”
จากตอนแรกภาคกลางตั้งใจจะศึกษาเรื่องการทำประมง แต่เมื่อเจอพื้นที่จริงก็ต้องเปลี่ยนคำถาม เพราะถ้ายังยึดอยู่กับเรื่องนี้อย่างเดียว จะก็ไม่ตรงกับชีวิตของคนตาอ็อง
สิ่งใหม่ที่เขาเห็นเป็นเรื่องของน้ำ น้ำที่ไหลผ่านหมู่บ้านหนึ่งไปสู่อีกหมู่บ้านหนึ่ง น้ำที่บางคนเข้าถึงได้ แต่บางคนเข้าไม่ถึง
ตรงนี้ทำให้ประโยค “ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว” ที่เราเคยได้ยินกันมาตลอด ฟังดูไม่เหมือนเดิม เพราะถ้าในน้ำมีปลา ในนามีข้าว แล้วถ้าคนบางคนไม่ได้อยู่ใกล้น้ำ น้ำมาไม่ถึงนา ไม่มีเงินมากพอจะเจาะบาดาล เขาจะทำอย่างไร
ภาคกลางไปเห็นบ้านหลังหนึ่งเลี้ยงแมลงอยู่ในซุ้มเล็ก ๆ ข้างบ้าน ไม่ใช่โรงเรือนขนาดใหญ่ เขาเลี้ยงตั๊กแตน จิ้งหรีด สะดิ้ง หรือแมลงชนิดต่าง ๆ ที่มีตลาดรองรับ
“ในมุ้งหนึ่งมีขนาดไม่ใหญ่นัก สามารถเลี้ยงแมลงได้ประมาณหนึ่ง และเมื่อรวมหลายซุ้มเข้าด้วยกัน รายได้จากการเลี้ยงแมลงก็กลายเป็นเงินก้อนสำคัญของครอบครัวได้ มากกว่านั้นอาชีพการเลี้ยงแมลง สามารถส่งลูกเขาเรียนมหาวิทยาลัย คนหนึ่งเรียนจบไปแล้ว อีกคนกำลังเรียนอยู่”
สิ่งที่น่าสนใจคือใช้เวลาเลี้ยงเพียง 40 วัน แมลงก็สามารถขายได้แล้ว แต่ถ้าปลูกข้าวต้องรอถึง 80 วันหรือนานกว่านั้นถึงจะได้ขาย ส่วนราคาที่ขาย หลายครั้งก็ไม่คงที่ ปรับเปลี่ยนตามช่วงฤดูกาล
ไม่ใช่ว่าการเลี้ยงแมลงจะดีกว่าการปลูกข้าว หรือชาวบ้านควรเลิกทำนาได้แล้ว แต่มันทำให้เห็นว่าคนในพื้นที่กำลังคำนวณชีวิตของตัวเองอยู่ตลอดเวลา เขารู้ว่าเวลาที่มีอย่างจำกัดควรเอาไปลงทุนกับอะไรดี ขายได้ตอนไหน และอาชีพอะไรพอจะทำให้ลูกเรียนจบได้
(อ่านต่อได้ที่ Website ลิงก์ใต้คอมเมนต์)
เรื่อง : กฤษฎิ์ บุญสาร
ภาพ : ฌัลลิกา ทิพย์ฝั้น
ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของผลงานในโครงการผู้นำทักษะทางวัฒนธรรม ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรและกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม
อ้างอิง - หนังสือ Shine Land ไซน์แลนด์วิถีชีวิตชายแดนที่ราบสูง
#ลาวเด้อ #ชุมชนตาอ็อง #สุรินทร์ #กรมส่งเสริมวัฒนธรรม

07/08/2026

ขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้ง
ต่อครอบครัวผู้เสียชีวิต และผู้ได้รับบาดเจ็บทุกท่าน
จากเหตุการณ์ความรุนแรงที่เกิดขึ้น
ณ โรงเรียนเทพศิรินทร์ จังหวัดนนทบุรี

ขอร่วมไว้อาลัยต่อผู้สูญเสีย และขอส่งกำลังใจ
ไปยังผู้ได้รับบาดเจ็บ ครอบครัวผู้ประสบเหตุ
รวมถึงผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย
ขอให้ทุกท่านผ่านพ้นช่วงเวลาอันโศกเศร้านี้ไปได้ด้วยความเข้มแข็ง

07/08/2026

ประชาสัมพันธ์

06/08/2026

เปิดพื้นที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน 💜
Boran Soul Space พร้อมให้บริการแล้ว!
เพราะทุกเรื่องที่อยู่ในใจไม่จำเป็นต้องเก็บไว้คนเดียว
Boran Soul Space จัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นพื้นที่แห่งการรับฟัง และดูแลสุขภาวะทางใจ ของนักศึกษาและบุคลากรคณะโบราณคดี โดยมุ่งส่งเสริมให้นักศึกษาและบุคาลกรคณะฯ สามารถเข้าถึงบริการให้คำปรึกษาทางจิตวิทยาได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และมั่นใจในระบบรักษาความลับ โดยนักจิตวิทยา
🌿 ภายในเว็บไซต์พบกับ
• ข้อมูลบริการให้คำปรึกษาด้านจิตวิทยา
• จองคิวรับคำปรึกษาออนไลน์และออนไซต์
• บทความและแหล่งข้อมูลด้านสุขภาพจิต
🔗 เข้าใช้งานได้ที่
https://boransoulspace.netlify.app/
#คณะโบราณคดี
#รับฟังแบบไม่ตัดสิน #สุขภาพจิต #พื้นที่ปลอดภัย

บริการให้คำปรึกษาด้านจิตวิทยาสำหรับนักศึกษาและบุคลากรคณะโบราณคดีด้วยความเข้าใจ และเป็นความลับ

05/08/2026

ประกาศคณะโบราณคดี เรื่อง รายชื่อนักศึกษาที่ได้รับทุน “ทุนการศึกษาภักต์พิงค์ พิเชฐพงศ์ธร” ปีการศึกษา 2569 นักศึกษาภาควิชามานุษยวิทยา ผู้ได้รับทุนคือ นางสาวภาสินี กมลพันธ์ ค่ะ

https://www.facebook.com/share/p/1JNy3MWRVK/

🔔ประกาศคณะโบราณคดี เรื่อง รายชื่อนักศึกษาที่ได้รับทุน “ทุนการศึกษาภักต์พิงค์ พิเชฐพงศ์ธร” ปีการศึกษา 2569
------------------------------------------------
ทั้งนี้ขอให้นักศึกษาที่ได้รับทุนการศึกษามาดำเนินการ เซ็นใบสำคัญรับเงิน ติดต่อพี่ฝ้าย สำนักงานคณบดีคณะโบราณคดี ชั้น 2 วันเวลาราชการ วันจันทร์ - วันศุกร์ (8.30 - 16.30 น. เว้นช่วง 12.00 - 13.00 น.) พร้อมเตรียมหลักฐานที่ต้องใช้ประกอบการเบิกจ่ายทุน ตามรายละเอียดด้านล่าง
🔻โดยคณะฯ ขอให้นักศึกษาดำเนินการส่งเอกสารภายในวันที่ 7 สิงหาคม 2569‼️
📌 หลักฐานที่ต้องใช้ประกอบการเบิกจ่ายทุน
------- โปรดอ่านรายละเอียดให้ครบถ้วน----------
1.สำเนาบัตรประชาชน 2 ชุด
• บัตรประชาชนต้องยังไม่หมดอายุ
• ห้ามลงวันที่
2. .สำเนาหน้าบัญชีธนาคารกสิกร/กรุงไทย
🛑หากเป็นบัญชีของธนาคารกรุงไทยจะมีค่าธรรมเนียมการโอน
ชื่อในสมุดบัญชีต้องตรงกับของนักศึกษา “ห้าม” ใช้บัญชีของผู้ปกครองเด็ดขาด
(กรณีนักศึกษาเปลี่ยนชื่อใหม่ กรุณาติดต่อธนาคารนั้นๆ เพื่อเปลี่ยนชื่อในสมุดบัญชีให้ตรงกับชื่อใน reg)
• ต้องมีการเคลื่อนไหวของบัญชีภายในระยะ 6 เดือน (เปิดบัญชีใหม่ถือเป็นการเคลื่อนไหวบัญชี)
**เอกสารที่เป็นสำเนาต้องเซ็นรับรองสำเนาถูกต้องด้วยการเซ็นด้วยปากกาเท่านั้น ไม่สามารถพิมพ์สำเนาที่มีลายเซ็นอยู่แล้วหรือใช้ลายเซ็นดิจิทัลได้
‼️ ขอให้นักศึกษาดำเนินการส่งเอกสารภายในวันที่ 7 สิงหาคม 2569‼️

03/08/2026

ในเวทีคืนข้อมูลสู่สาธารณะ วันที่ 31-1 สิงหาคม 2569

ในการนี้ ทางภาควิชาร่วมกับมูลนิธิพัฒนาอีสาน อบต.ตาอ็อง และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสุรินทร์ ได้ดำเนินโครงการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรม : ศูนย์เรียนรู้การปรับตัวด้วยวิถีวัฒนธรรมและพื้นที่สร้างสรรค์เพื่อพัฒนาชุมชนชายแดน ตำบลตาอ็อง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนส่งเสริมวัฒนธรรม ประเภทการดำเนินงานชุมชนและแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๙

กิจกรรมนี้เป็นกิจกรรมแสดงให้เห็นถึงทักษะด้านการลงภาคสนามทางมานุษยวิทยา การเขียน และการพูดในที่สาธารณะ
ในวันที่ 1 สิงหาคม ตัวแทนนักศึกษาภาควิชามานุษยวิทยา ได้นำเสนอผลการศึกษาภาคสนาม จากรายวิชาระเบียบวิธีวิจัยทางมานุษยวิทยา (Research Methodology in Anthropology) ผ่านหนังสือและนิทรรศการ ต่อนายจำเริญ แหวนเพ็ชร ผู้ว่าราชการจังหวัดสุรินทร์ พร้อมรับเกียรติบัตรและทางภาควิชามอบหนังสือองค์ความรู้ของตำบลตาอ็อง เพื่อคืนข้อมูลสู่ชุมชนและต่อยอดการใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูลทางวัฒนธรรมร่วมกัน

01/08/2026

บรรยากาศบางส่วนจากพิธีเปิดกิจกรรม นิทรรศการหมุนเวียน และตลาดนัดวิถีชุมชน ภายใต้โครงการ พัฒนาแหล่งเรียนรู้ภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรม : ศูนย์เรียนรู้การปรับตัวด้วยวิถีวัฒนธรรมและพื้นที่สร้างสรรค์
ซึ่งมีผู้ว่าราชการจังหวัดสุรินทร์ร่วมชมและมอบเกียรติบัตรให้กับนักศึกษา

30/07/2026

“ การลงพื้นที่ศึกษาตำบลตาอ็องครั้งนี้จึงทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้มากกว่าที่คาดคิด เราเข้ามาด้วยเครื่องมือ 7 ชิ้นในมือ แต่สิ่งที่ได้กลับไปมีค่ามากยิ่งกว่า เราได้เห็นว่าชุมชนหนึ่งสามารถยืนหยัดและดูแลตัวเองมายาวนานหลายร้อยปี เข้าใจว่าภูมิปัญญาที่สั่งสมมาผ่านเรื่องราวของข้าว น้ำ ผ้าไหม การเกษตร และการเลี้ยงสัตว์นั้นไม่ใช่ความล้าหลัง แต่คือความรู้ที่ถูกถ่ายทอดผ่านกาลเวลา…และมันคือบทเรียนอันน่าประทับใจที่ชุมชนแห่งนี้มอบให้แก่พวกเรานักเรียนมานุษย์วิทยา ดังนั้น หนังสือเล่มนี้จึงจะพาไปรู้จักกับตำบลตาอ็องให้มากขึ้น ผ่านประเด็นศึกษาที่น่าสนใจ 8 เรื่อง ”

ชวนอ่าน
https://silpakorn-my.sharepoint.com/:b:/g/personal/chalee_w_su_ac_th/IQD_bcPkii_YR4Vcc-DLZCkAAWWzP8zMyCyyyJd0G_H7ON4?e=qY5eIv

ไชน์แลนด์ วิถีชีวิตชายแดนที่ราบสูง บันทึกสนามของนักศึกษาชั้นปีที่ 4 ภาควิชามานุษยวิทยา ภายใต้โครงการพัฒนาทักษะการทำงานภาคสนามและการเขียนงานวิจัยสู่การเป็นนักมานุษยวิทยาในศตวรรษที่ 21