22/05/2025
สรุปแนวฎีกา"อายุความ"
✨ สรุปแนวฎีกา
#อายุความ
• สัญญากู้ไม่มีงวด (ฎ. 2660/2545, 8172/2551)
• สัญญากู้แบบรายงวด (ฎ. 6854/2553, 134/2551)
• บัตรเครดิต (ฎ. 10262/2550, 6226/2548, 1517/2550, 3101/2551)
• สัญญาให้บริการสินเชื่อที่ไม่มีลักษณะให้ธนาคารออกเงินทดรองไปก่อน (ฎ. 3441/2565, 9043/2554, 4088/2560)
• สัญญาสินเชื่อ/บัตรกดเงินสดที่เลือกชำระเต็มจำนวน-ขั้นต่ำได้ และไม่มีกำหนดจำนวนงวดที่ต้องชำระ (ฎ. 6568/2567(ใหม่) เดินตาม ฎ. 2922/2561)
📍 1. อายุความ #สัญญากู้ที่ไม่ได้มีการชำระเงินกู้คืนเป็นรายงวดหรือรายเดือน ไม่มีกฎหมายกำหนดอายุความไว้ ใช้อายุความ 10 ปี ตามมาตรา 193/30 (ฎ. 2660/2545, 8172/2551)
🧾 ฎ. 8172/2551 เมื่อสัญญากู้เงินไม่ได้กำหนดเวลาชำระต้นเงินคืนไว้ โจทก์ย่อมเรียกให้จำเลยชำระหนี้ได้โดยพลันตาม ป.พ.พ. มาตรา 203 วรรคหนึ่ง และถือเป็นเวลาที่ผู้ให้กู้อาจบังคับสิทธิเรียกร้องได้ อายุความจึงเริ่มนับแต่วันถัดจากวันทำสัญญากู้เงินแต่ละฉบับ #ซึ่งกฎหมายมิได้กำหนดอายุความการกู้ยืมเงินไว้โดยเฉพาะ ต้องใช้อายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30
📍 2. กรณี #สัญญากู้มีการกำหนดชำระเงินเป็นรายเดือนหรือเป็นงวด ๆ ใช้อายุความ 5 ปี ตามมาตรา 193/33 (2) (ฎ. 6854/2553, 134/2551)
🧾 ฎ. 134/2551 สัญญากู้ยืมเงินมีข้อตกลงว่า จำเลยสัญญาว่าจะใช้เงินต้นพร้อมทั้งดอกเบี้ยคืนให้แก่โจทก์ #โดยผ่อนชำระเป็นเดือน เดือนละ 5,000 บาท ดังนี้ การฟ้องเรียกร้องให้จำเลยชำระดอกเบี้ยพร้อมต้นเงินตามสัญญากู้ยืมเงินจึงถือได้ว่าเป็นการเรียกเอาดอกเบี้ยพร้อมต้นเงินเพื่อผ่อนต้นทุนคืนเป็นงวด ๆ #อันมีกำหนดอายุความไว้ห้าปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/33 (2) (มาตรา 166 เดิม) มิใช่กรณีที่ไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้อันต้องใช้อายุความ 10 ปี ตามมาตรา 193/30
✏️ #หมายเหตุ หากปรากฏว่า #ลูกหนี้ถึงแก่ความตาย เจ้าหนี้ต้องฟ้องทายาทของลูกหนี้ภายในกำหนด 1 ปีนับแต่ลูกหนี้ถึงแก่ความตาย แม้ว่ายังไม่ถึงกำหนดชำระก็ตาม (ดู ฎ. 3994/2540)
📍3. #หนี้บัตรเครดิต #ที่มีลักษณะเป็นการออกเงินทดรองไปก่อน #ไม่ใช่สัญญากู้ และมีอายุความ 2 ปีตามมาตรา 193/34 (7) (ฎ. 10262/2550, 6226/2548, 1517/2550, 3101/2551)
🧾 ฎ. 10262/2550 การที่โจทก์ออกบัตรซิตี้การ์ดพร้อมเลขรหัสประจำตัวให้แก่จำเลยเพื่อให้จำเลยใช้เบิกถอนเงินสดจากพนักงานของโจทก์หรือจากเครื่องฝากถอนเงินอัตโนมัติโดยไม่มีข้อจำกัดว่าต้องเบิกถอนเงินจากเครื่องฝากถอนเงินอัตโนมัติของโจทก์เท่านั้น ซึ่งหากจำเลยเบิกถอนเงินจากเครื่องฝากถอนเงินอัตโนมัติของสถาบันการเงินอื่นๆ #โจทก์ก็ต้องออกเงินทดรองจ่ายแทนจำเลยไปก่อน อันเป็นการรับทำการงานแทนนั่นเอง ส่วนการมอบเช็คให้จำเลยไว้ใช้ในการเบิกถอนเงินจากบัญชีกระแสรายวันของจำเลย หรือการออกรหัสประจำตัวแก่จำเลยเพื่อให้จำเลยสามารถใช้บริการ #สินเชื่อเรดดี้เครดิต ผ่านทางซิตี้โฟนแบงก์กิ้งได้นั้น ก็เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการให้บริการอำนวยความสะดวกดังกล่าว กรณีถือว่าโจทก์เป็นผู้ประกอบธุรกิจรับทำการงานต่างๆ ให้จำเลย #เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไป สิทธิเรียกร้องของโจทก์จึงมีอายุความ 2 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/34 (7) เมื่อปรากฏว่าจำเลยไม่ชำระหนี้ให้แก่โจทก์ภายในวันที่ 20 มีนาคม 2546 ตามที่กำหนดไว้ในใบแจ้งยอดบัญชี โจทก์จึงมีสิทธิเรียกร้องให้จำเลยชำระหนี้ได้ตั้งแต่วันที่ 21 มีนาคม 2546 การที่โจทก์มาฟ้องคดีนี้วันที่ 25 เมษายน 2548 ซึ่งพ้นกำหนด 2 ปี แล้วสิทธิเรียกร้องของโจทก์จึงขาดอายุความ
📍 4. กรณีแม้มีการออกบัตรฯ สำหรับใช้เบิกถอนเงินให้ #แต่ลักษณะเป็นสัญญาให้สินเชื่อหรือให้ถือเป็นสัญญากู้ยืมเงิน #โดยที่ไม่มีลักษณะให้ธนาคารออกเงินทดรองไปก่อน เช่นนี้ #มิใช่หนี้บัตรเครดิต #แต่เป็นสัญญาให้บริการสินเชื่อ ซึ่งกฎหมายไม่ได้กำหนดอายุความไว้ มีอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30 (ฎ. 3441/2565, 9043/2554, 4088/2560)
🧾 ฎ. 3441/2565 สินเชื่อบุคคล ก. เป็นกรณีที่ธนาคาร ก. อนุมัติ #สินเชื่อเป็นวงเงินกู้ประเภทหมุนเวียน #แบบมีกำหนดการชำระคืนขั้นต่ำและ #หรือแบบมีการกำหนดชำระคืนแน่นอน ซึ่งการเบิกรับเงินกู้สามารถเบิกถอนเงินจากเครื่องฝากถอนเงินอัตโนมัติโดยใช้บัตรกดเงินสดที่ธนาคารออกให้หรือให้ธนาคารนำเงินเข้าบัญชีเงินฝากหรือวิธีการอื่น ธนาคารจะคิดดอกเบี้ยจากเงินกู้นับแต่วันที่ขอเบิกถอนเงินแต่ละครั้ง #รูปคดีจึงเป็นสัญญาบริการสินเชื่อหาใช่เป็นเรื่องผู้ประกอบธุรกิจรับทำงานต่าง ๆ เรียกเอาสินจ้างรวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไปก่อนแล้วมาเรียกเก็บจากจำเลยภายหลังสิทธิเรียกร้องเช่นนี้กฎหมายมิได้บัญญัติอายุความไว้โดยเฉพาะจึงมีกำหนด 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30 มิใช่ 2 ปี ตามมาตรา 193/34(7)) ฟ้องโจทก์สำหรับหนี้สินเชื่อบุคคล ก. จึงไม่ขาดอายุความ จำเลยจึงต้องรับผิดชำระหนี้สินเชื่อบุคคล ก. ที่ค้างชำระแก่โจทก์
🧾 ฎ. 9043/2554 การเบิกถอนเงินจำเลยอาจกระทำได้หลายวิธีตามที่กำหนดไว้ในสัญญา นอกจากใช้บัตรซิตี้การ์ดกับเลขรหัสประจำตัวเบิกถอนเงินจากพนักงานของโจทก์ ณ ที่ทำการของโจทก์หรือจากเครื่องฝากและถอนเงินอัตโนมัติ (เอทีเอ็ม) แล้ว จำเลยอาจใช้วิธีออกเช็คสั่งจ่ายเงินจากบัญชีกระแสรายวัน หรือมีคำสั่งผ่านทางบริการซิตี้โฟนแบงก์กิ้งให้โจทก์จ่ายเงินแก่จำเลยหรือบุคคลภายนอก หรือโดยวิธีการอื่นๆ ที่โจทก์ให้บริการ ทั้งนี้เงินที่จำเลยเบิกถอนไปไม่ว่าด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งตามสัญญาข้อ 6 ระบุให้ถือว่าเป็นต้นเงินกู้ที่จำเลยได้รับไปจากโจทก์ การที่โจทก์ออกบัตรซิตี้การ์ดให้แก่จำเลยไว้เพื่อใช้เบิกถอนเงินสดจึงเป็นเพียงการอำนวยความสะดวกแก่จำเลยในการเบิกถอนเงินวิธีหนึ่งในจำนวนหลายวิธีที่โจทก์กับจำเลยตกลงกันไว้เท่านั้น จำเลยอาจเลือกใช้วิธีอื่นในการเบิกถอนเงินโดยไม่ใช้บัตรซิตี้การ์ดที่โจทก์ออกให้เลยก็ย่อมกระทำได้ เงินที่โจทก์ยอมให้จำเลยเบิกถอนไปแต่ละครั้ง #จึงไม่มีลักษณะเป็นเงินที่โจทก์ได้ออกทดรองแทนไปก่อน แต่เป็นเงินที่จำเลยได้รับไปจากโจทก์ตามวงเงินสินเชื่อที่จำเลยได้ทำสัญญาไว้กับโจทก์ แม้โจทก์เก็บค่าสมาชิกจากจำเลยเป็นรายปี ก็เป็นเพียงค่าตอบแทนอย่างหนึ่งที่โจทก์เรียกเก็บเท่านั้น #กรณีมิใช่เป็นเรื่องที่โจทก์เรียกเอาเงินที่ได้ออกทดรองไปดังที่จำเลยฎีกา สิทธิเรียกร้องของโจทก์เช่นนี้กฎหมายมิได้บัญญัติอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงมีกำหนดอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30
📍 5. แม้สัญญาสินเชื่อเงินสด/สินเชื่อหมุนเวียนจะกำหนดให้ผู้กู้ชำระหนี้เป็นงวดรายเดือน โดยชำระไม่น้อยกว่าจำนวนเงินขั้นต่ำที่กำหนดไว้ #แต่ผู้กู้จะเลือกชําระคืนเงินต้นเต็มจำนวนหรือจำนวนเงินขั้นต่ำที่ผู้ให้กู้กำหนดไว้ก็ได้ (แล้วแต่จำนวนใดจะมากกว่า) ทั้งสัญญา #มิได้กำหนดจำนวนงวดในการชำระคืนเงินต้นให้ครบถ้วน หรือ #กำหนดระยะเวลาที่แน่นอนในการชำระหนี้ครบถ้วน จึงไม่ถือเป็นกรณี “ผ่อนชำระเป็นงวด ๆ” ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/33 (2) ที่มีอายุความ 5 ปี แต่เป็นกรณีที่กฎหมายไม่ได้บัญญัติอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงมีอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30 (ฎ. 6568/2567 #เดินตาม ฎ. 2922/2561)
🧾 ฎ. 6568/2567 ( #ใหม่) ตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของสัญญาสินเชื่อเงินสด/สินเชื่อหมุนเวียน ได้ความว่า สัญญาสินเชื่อเงินสด/สินเชื่อหมุนเวียน เป็นกรณีที่ผู้ให้กู้อนุมัติวงเงินสินเชื่อ และมอบบัตรกดเงินสดให้ผู้กู้ โดยผู้กู้สามารถใช้บัตรกดเงินสดนั้นเบิกถอนเงินกู้ได้ และผู้กู้ตกลงชำระหนี้เป็นงวดรายเดือนไม่น้อยกว่าจำนวนเงินขั้นต่ำซึ่งกำหนดไว้ไม่เกินอัตราร้อยละ 8 ของเงินต้นคงค้าง หรือไม่ต่ำกว่า 400 บาท หรือจำนวนดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมการใช้วงเงินคงค้างในแต่ละเดือน แล้วแต่จำนวนใดที่สูงกว่า โดยชำระทุกวันที่ 27 ของเดือน ข้อตกลงในการชำระเงินกู้ของผู้กู้ดังกล่าว #แสดงว่าผู้กู้จะเลือกชําระคืนเงินต้นเต็มจำนวน ที่ใช้บัตรกดเงินสดเบิกเงินกู้ไปแต่ละเดือนพร้อมดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียม #หรือผู้กู้จะเลือกชำระจำนวนเงินขั้นต่ำ ที่ผู้ให้กู้กำหนดไว้ไม่เกินอัตราร้อยละ 8 ของเงินต้นคงค้าง หรือไม่ต่ำกว่า 400 บาท หรือจำนวนดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมการใช้วงเงินคงค้างในแต่ละเดือน #แล้วแต่จำนวนใดที่สูงกว่าก็ได้ และสัญญาสินเชื่อเงินสด/สินเชื่อหมุนเวียนดังกล่าว #ไม่ได้กําหนดว่า กรณีผู้กู้เลือกผ่อนชำระเป็นงวดรายเดือนนั้น #ผู้กู้ต้องผ่อนชำระเป็นเวลากี่งวด สัญญาสินเชื่อเงินสด/สินเชื่อหมุนเวียนตามฟ้อง #จึงไม่มีลักษณะผ่อนทุนคืนเป็นงวด ๆ และไม่ใช่สิทธิเรียกร้องที่มีกําหนดอายุความ 5 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/33 (2) แต่สิทธิเรียกร้องตามสัญญาสินเชื่อเงินสด/สินเชื่อหมุนเวียนตามฟ้องเช่นนี้ #กฎหมายไม่ได้บัญญัติอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงมีอายุความ 10 ปี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 193/30
🧾 ฎ. 2922/2561 ตามสัญญาสินเชื่อเงินสดกำหนดให้จำเลยชำระเพียงจำนวนเงินขั้นต่ำที่ต้องชำระ แม้โจทก์จะนำไปหักชำระเป็นต้นเงินและดอกเบี้ยบางส่วนก็ตาม แต่หากจำเลยผิดนัดไม่ชำระหนี้ตามสัญญาและภายในกำหนด จำเลยต้องชำระเบี้ยปรับและค่าธรรมเนียมการใช้วงเงิน #อันเป็นข้อตกลงว่าจำเลยอาจชำระหนี้ในอัตราขั้นสูงเพียงใดก็ได้ #และสัญญามิได้กำหนดให้จำเลยต้องผ่อนชำระทุนคืนเป็นกี่เวลางวด ตามสัญญาสินเชื่อเงินสดจึงไม่มีลักษณะผ่อนทุนคืนเป็นงวดๆ ตาม ป.พ.พ. ม.193/33 (2) ซึ่งมีอายุความ 5 ปี แต่มีอายุความ 10 ปี ตาม ม.193/30 คดีโจทก์จึงไม่ขาดอายุความ
⌛⚖️
