27/10/2025
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับโครงการในพระราชดำริ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตอนที่ 2/9: จากเส้นไหม สานเส้นใย สู่ลายผ้าทอ
เนื่องในโอกาสที่รัฐบาลและพสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่าอยู่ในช่วงแสดงความอาลัย ต่อการเสด็จสวรรคตของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งเสด็จสวรรคตเมื่อวันศุกร์ที่ 24 ตุลาคม พุทธศักราช 2568 สิริพระชนมพรรษาปีที่ 93
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ขอน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ ในพระราชกรณียกิจอันทรงคุณูปการต่อประเทศชาติ โดยเฉพาะในด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม
สสวท. เคยจัดทำสื่อเฉลิมพระเกียรติ “วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับโครงการในพระราชดำริ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ในวาระเฉลิมพระชนมพรรษา 90 พรรษา เมื่อปี พ.ศ. 2565 ภายใต้หัวข้อ “90 พรรษา 9 โครงการสำคัญ” เพื่อเผยแพร่พระอัจฉริยภาพและพระวิสัยทัศน์อันยาวไกลในการพัฒนาประเทศด้วยหลักวิทยาศาสตร์
บัดนี้ สสวท. ได้น้อมนำสื่อดังกล่าวมาจัดเผยแพร่อีกครั้ง เพื่อรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ และถวายความอาลัยแด่พระองค์ท่าน ผู้ทรงเป็นแรงบันดาลใจในการพัฒนาองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของพสกนิกรไทยอย่างยั่งยืน
---------
ตอนที่ 2/9: จากเส้นไหม สานเส้นใย สู่ลายผ้าทอ
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้มีพระราชดำริให้จัดตั้ง “มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ” เมื่อ พ.ศ. 2519 เพื่อสร้างอาชีพและรายได้ให้กับราษฎร ทั้งยังเป็นการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทยไว้เป็นมรดกสืบไป
หนึ่งในงานศิลปาชีพที่พระองค์ท่านได้ขยายไปทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทยก็คือ “การทอผ้า” ไม่ว่าจะเป็นการทอจากเส้นไหมที่ได้จากการปลูกหม่อนเลี้ยงไหมหรือเส้นฝ้าย ลายผ้าทอของไทยล้วนมีความวิจิตรงดงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว สะท้อนเสน่ห์แห่งความเป็นไทยได้เป็นอย่างดี
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ได้ทรงสืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยทรงออกแบบลายผ้ามัดหมี่เพื่อพระราชทานแด่ช่างทอผ้า ชื่อลายว่า “ผ้ามัดหมี่ลายขอเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ”
ลายผ้านี้ ประกอบด้วย
1) ลาย S มาจากตัวอักษรภาษาอังกฤษตัวแรกของ Sirivannavari ซึ่งลาย S นี้ มีจำนวน 10 แถว หมายถึงพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10
2) ลายรูปหัวใจ หมายถึงความรักที่พระองค์มีต่อประชาชนชาวไทยทุกคน
จากพระราชดำริให้จัดตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ มากว่า 40 ปีในครั้งนั้นของสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทำให้การทอผ้าได้กลายเป็นอาชีพและสร้างรายได้ให้กับประชาชนกลุ่มทอผ้า อีกทั้งยังเป็นการสร้างสรรค์ผลงานการทอผ้าให้อยู่คู่ชาติไทยสืบไป
---------
อ่านบทความ “วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับโครงการในพระราชดำริ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ทั้ง 9 ตอน >> https://www.ipst.ac.th/knowledge/26386/sci-902.html
