14/01/2025
Su'aasha "Yaa ka dabeeya degaalada ka socda xuduudaha Somaliland?"
waxay ka hadlaysaa arrimo adag oo ku saabsan xuduudaha Somaliland, gaar ahaan khilaafaadka ka taagan gobollada Sool, Sanaag, iyo Cayn (SSC), iyo sidoo kale khilaafaadka kala duwan ee u dhexeeya Somaliland iyo Puntland. Halkan waa faahfaahinta:
1. Qabiilo iyo Kooxaha Maxalliga ah: Soomaaliya iyo Somaliland, khilaafaadka qabiiladu waxay door weyn ka ciyaaraan murannada dhulka iyo awoodda. Qabiilo is khilaafsan ayaa mararka qaar dagaallo ku dhex mara dhulalka iyo kheyraadka xuduudaha. Mararka qaar, kooxo hubeysan oo qabiilada ku saleysan ayaa dagaallo yaryar ama iskahorimaadyo ka geysta.
2. Khilaafka Somaliland iyo Puntland: Khilaafka dhuleed ee u dhexeeya Somaliland iyo Puntland ayaa muddo dheer taagnaa, gaar ahaan gobollada Sool, Sanaag, iyo Cayn. Inkasta oo Somaliland ay sheegato xaqa ay u leedahay gobolladan, Puntland, oo iyaduna doonaysa madax-bannaani, waxay diidan tahay sheegashadaas. Khilaafkan wuxuu inta badan ku lug leeyahay dagaallo milatari iyo siyaasado isku dhex jira.
3. Dhinacyada Dibadda ama Danaha Caalamiga ah: Qaar ka mid ah dhinacyada dibadda, oo ay ku jiraan dalalka deriska ah sida Itoobiya iyo Jabuuti, ama xitaa dalalka shisheeye, ayaa si dadban u saameyn kara xaaladaha khilaafaadka. Tani waxay ku lug yeelan kartaa taageero siyaasadeed, danaha dhaqaale, ama iskaashi istiraatiiji ah oo saameyn ku yeelan kara degganaanshaha gudaha Somaliland.
4. Al-Shabaab iyo Kooxaha Xagjirka ah: Mararka qaar, joogitaanka kooxaha xagjirka ah sida Al-Shabaab, oo ka hawlgala Soomaaliya, ayaa ku faafi kara xuduudaha Somaliland, iyadoo isku dayeysa inay qalqal geliso gobollada ama caqabado ku noqoto maamulidda Somaliland.
5. Dowladda Federaalka Soomaaliya: Inkasta oo Somaliland ay sheegatay madaxbannaani 1991kii, dowladda Federaalka Soomaaliya ee Muqdisho ma aqoonsato madax-bannaanida Somaliland. Siyaasadaha dowladda federaalka ama awood la'aanta ay ku leedahay gobollada qaarkood waxay keeni kartaa xaalado khilaafsan oo ka jira xuduudaha, gaar ahaan marka ay timaaddo sheegashada dhuleed ama muranada siyaasadeed.
Soo koobid ahaan, khilaafaadka ka jira xuduudaha Somaliland waxaa sababa isku-darka khilaafaadka qabiilada, khilaafaadka dhuleed ee u dhexeeya Somaliland iyo Puntland, iyo saameynta siyaasadeed ee dhinacyada dibadda.
