Uniwersytet Każdego Wieku

10/04/2026

01/04/2026

01/04/2026

08/02/2025

**📜106. rocznica powstania Archiwum Akt Nowych – 7 lutego 1919 roku 🇵🇱**

Dziś obchodzimy **106. rocznicę powstania Archiwum Akt Nowych**, jednej z najważniejszych instytucji archiwalnych w Polsce! 📚📖

Archiwum Akt Nowych (AAN), jedno z trzech polskich archiwów państwowych o charakterze centralnym rozpoczęło swoją działalność na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 7 lutego 1919 r. - "O organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami".

Od ponad wieku Archiwum strzeże bezcennych źródeł dotyczących walki o niepodległość, budowy państwowości oraz kluczowych wydarzeń XX i XXI wieku.

Dzięki pracy archiwistów możemy dziś sięgać do autentycznych dokumentów, odkrywać nieznane fakty i lepiej rozumieć naszą historię.

**Świętujmy ten dzień, doceniając znaczenie pamięci narodowej i troskę o nasze dziedzictwo!** 🇵🇱


wśród fanów Archiwa Państwowe

14/01/2025

Starting this month, Poland is in charge of the presidency of the Council of the EU 🇪🇺

But what is this presidency and how does it work? Check our infographic to find out 👇

30/12/2024

13. w piątek? Bez obaw! Nawet jak wstaliście lewą nogą, czarny kot przebiegł wam drogę, a przy śniadaniu sól się rozsypała, nic nie szkodzi! Wystarczy znaleźć kominiarza, złapać go za guzik (tak, tak, kominiarski, a nie własny) i szczęście zapewnione! Co prawda obecnie niełatwo o specjalistę od kominów, do tego w czarnym stroju, ubrudzonego sadzą, ale jedynie taki gwarantuje powodzenie. Tak dzieje się nie od dziś! Już w XVI wieku, kiedy kominiarze zaczęli zrzeszać się w cechach, przedstawicieli tej profesji postrzegano pozytywnie, ponieważ ich praca gwarantowała bezpieczeństwo domostw, chroniąc przed zagrożeniem pożarowym. Pojawienie się ich na ulicy odbierano jako dobry znak, zwłaszcza w trakcie świąt, m.in. rodzinnych (ślub) i powszechnych (Nowy Rok), więc starano się napotkanych chociaż dotknąć albo chwycić za guzik. Nie przypadkiem sylwetki kominiarzy pojawiały się na licznych życzeniowych kartkach noworocznych i ślubnych. Wierzono, że zapewniają szczęście! A ponieważ 13. w piątek uchodzi za pechowy, a według Aleksandra Brücknera pech z niemieckiego oznacza piekło, z łacińskiego pix, czyli smoła, więc kominiarz jako czyściciel kominów - przestrzeni mediacyjnych, bliskich piekielnym zaświatom, z pewnością w pokonaniu pecha się przyda. Ale warto uważać, gdyż czasami i kominiarz może mieć diabła za uszami…😉

W jednej fabryce pracowały dziewki. Wyciągały wielkie p**i ze ziemi na wyższe piętro. A wyciągały to za powróz przez jedną dziurę, nie wiedząc, co jest na powrozie. Kiedy ciągnęły jeden ciężki pakunek, gadały se tak między sobą: „Je czy diabła ciągniemy, czy co, kiedy takie ciężkie?”. I doprawdy. Bo jeden kominiarz chciał zrobić figla i siadł se na te p**i, które dziewki ciągnęły. Kiedy dziewki widziały kominiarza, ze strachu zawołały: „Tu jest diabeł!” - i puściły szybko, a uciekły. Kominiarz się strasznie potłukł i tak zapłacił za figla. (P. Borowy, Dziewki z kominiarzem…, „Ziemia” 1920, nr 4, s. 128 - pisownia uproszczona).

Fot. redakcji

30/12/2024

Dla tych, co lubią wędrować po bajecznych krainach, ale i szukać śladów ich istnienia w rzeczywistości - coś specjalnego! Mapa zjawisk nadprzyrodzonych na niemieckim oraz polskim Pomorzu! Rzecz fantastyczna, niezwykła, powstała w ramach projektu NCN „Dziedzictwo lodowych gigantów. Od geomitologii do geomorfologii kulturowej eratyków na obszarze młodoglacjalnym w Polsce", kierowanego przez dr. Roberta Piotrowskiego (Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN), autora haseł do bajkowego słownika! W zespole pracowali także dr Włodzimierz Juśkiewicz oraz dr Dariusz Brykała. Mapa, jak też artykuł na ten temat już do pobrania i czytania! Polecam!
👉Mapa: https://ndownloader.figstatic.com/files/51106106
👉Artykuł: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17445647.2024.2434015

Fot. redakcji

04/12/2024

Muzeum Polskie w Rapperswilu zapisało się jako jedna z najważniejszych placówek gromadzących skarby polskiej kultury. Miło nam poinformować, że na portalu "Szukaj w Archiwach" zostało właśnie opublikowane 17 916 skanów z 213 jednostek zespołu archiwalnego - Muzeum Polskie w Rapperswilu - z zasobu AAN.
📜🏛🇵🇱⏳🎞
Aby przekroczyć wrota dawnego Rapperswilu wystarczy kliknąć w link poniżej:
▶ https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/49092

01/12/2024

(Diabelska) pora grzybobrania, cz. 2

Grzyb grzybowi nierówny i nie tylko dlatego, że na świecie odnotowano około 150 tysięcy gatunków, a ich lista ciągle pozostaje otwarta, gdyż nowych odmian nieustannie przybywa. Każdy zaś inny, w specyficznej tonacji kolorystycznej, odznaczający się oryginalnym kształtem i nietypowymi właściwościami. Jest w czym wybierać! Nic dziwnego, że i w ludowych bajkach tę odmienność się eksponuje, chociaż w sposób nader niecodzienny. Grzyby w chłopskich przekazach przedstawiane są jako byty ożywione, magiczne, gadające, nie lubiące kontaktu z innymi grzybami, potrafiące toczyć między sobą wojny, a nawet zmieniać swoją postać w zwierzęcą, diabelską, destrukcyjną. Co grzyb, to inna o nim bajka! Ale nie wiem, czy warto wchodzić w te opowieści jak w dym…😉

Inny znowu wypadek zdarzył się pastuszkom, którzy zabrawszy ze sobą ziemniaków, rozłożyli ogień pod lasem i dwóch pomiędzy siebie wysłali na grzyby. Pozostający przy ogniu, dokładali tymczasem drzew suchych i szyszek, aby węgli było pod dostatkiem. Z lasu przynieśli chłopcy znaczny zapas grzybów. Gdy ziemniaki ogarnęli gorącym popiołem, na węglach zwierzchu ułożyli grzyby, a widocznie pomięszali także Kozary z Kozierożkami, bo z ognia zerwał się cap, z brodą siwą jak dym, rozrzucił kopytami ognisko, poczem napadł pastuszków i porozpędzał na wszystkie strony. Nie ubódł przecież ani nie skaleczył nikogo, choć rogi miał rosochate jak jeleń, ale nie złote. (E.K(olbuszewski), Gwiazdy i grzyby w wierzeniach ludu, „Lud” 1895, t. 1, s. 201).

Fot. Fungi Diversity: https://tiny.pl/wpny1yw

01/12/2024

What is the EU doing for people with disabilities?

During Disability Rights Week, members of Parliament focus on the EU’s disability policies, their impact and effectiveness.

Meetings organised by committees in the Parliament will spotlight topics such as employment, fighting algorithm discrimination using artificial intelligence, accessibility in the Erasmus+ and European Solidarity Corps programmes, and challenges faced by women with disabilities in healthcare, employment and societal participation.

Check the link in comments section for more details 👇

26/08/2024