03/09/2026
🎤 Wywiad z Trenerem:
Agnieszka Juszczyk-Mirek – psycholog, certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (CBT)
Temat: Zaburzenie osobowości typu borderline –diagnoza i skuteczna psychoterapia
❓DCP: Pani Agnieszko, jak współczesna psychologia kliniczna rozumie zaburzenie osobowości typu borderline?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Współczesne ujęcia psychologiczne traktują zaburzenie osobowości typu borderline jako złożone zaburzenie regulacji emocjonalnej i interpersonalnej, którego rdzeniem jest chroniczna niestabilność w obszarze emocji, obrazu siebie i relacji z innymi. Już klasyczne prace Linehan, Becka, Younga czy Batemana wskazują, że borderline nie jest jednorodną jednostką, lecz wielowymiarowym wzorcem funkcjonowania, rozwijającym się na styku podatności biologicznej i środowisk unieważniających emocjonalnie.
W modelach poznawczo-behawioralnych borderline rozumiane jest jako efekt utrwalonych, dysfunkcyjnych schematów poznawczych, takich jak porzucenie, deprywacja emocjonalna, nieufność czy wadliwość, które aktywizują się szczególnie w relacjach bliskich. Z perspektywy DBT centralnym problemem jest deficyt umiejętności regulacji emocji, a w terapii schematów – dominacja trybów dziecięcych i karzących przy słabo rozwiniętym Zdrowym Dorosłym.
❓DCP: Jakie są formalne kryteria diagnostyczne borderline według DSM-5?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
DSM-5 opisuje borderline jako utrwalony wzorzec niestabilności emocjonalnej, interpersonalnej oraz behawioralnej, widoczny w wielu kontekstach. Do rozpoznania konieczne jest spełnienie co najmniej pięciu z dziewięciu kryteriów, obejmujących m.in.:
• intensywny lęk przed opuszczeniem i nadwrażliwość na separację,
• niestabilne relacje interpersonalne, charakteryzujące się wahaniem między idealizacją a dewaluacją,
• zaburzony i niestabilny obraz siebie,
• impulsywność w obszarach potencjalnie autodestrukcyjnych,
• nawracające zachowania samouszkadzające lub myśli samobójcze,
• silną reaktywność emocjonalną i chwiejność afektywną,
• chroniczne poczucie pustki,
• trudności w kontroli gniewu,
• przejściowe objawy paranoidalne lub dysocjacyjne pod wpływem stresu.
W literaturze CBT (Beck, Freeman, Pretzer) podkreśla się, że objawy te wynikają z sztywnych przekonań kluczowychtypu: „Jestem nie do kochania”, „Inni mnie opuszczą”, „Moje emocje są nie do zniesienia”.
❓DCP: Jak ICD-11 zmienia sposób diagnozowania borderline?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
ICD-11 odchodzi od kategorycznego myślenia na rzecz podejścia wymiarowego, co jest zgodne z aktualnymi trendami badawczymi. Borderline funkcjonuje tu jako deskryptor wzorca osobowości, a diagnoza obejmuje:
• globalne zaburzenie funkcjonowania osobowości (tożsamość, samoregulacja, relacje),
• określenie stopnia nasilenia (umiarkowane lub ciężkie),
• oraz obecność cech charakterystycznych dla wzorca borderline.
To podejście jest spójne z terapią schematów i DBT, gdzie nie koncentrujemy się wyłącznie na etykiecie, ale na mechanizmach podtrzymujących cierpienie pacjenta.
❓DCP: Z jakimi trudnościami najczęściej mierzą się dorośli pacjenci z borderline?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Z perspektywy klinicznej obserwujemy przede wszystkim:
• trwałe trudności w regulacji emocji – emocje są intensywne, długotrwałe i trudne do ukojenia,
• niestabilność relacji – silne przywiązanie przeplata się z wycofaniem, złością i lękiem przed porzuceniem,
• rozchwiany obraz siebie – brak spójnej narracji tożsamościowej, zmienne cele i wartości,
• zachowania impulsywne i autodestrukcyjne, które pełnią funkcję regulacyjną,
• reakcje dysocjacyjne w sytuacjach przeciążenia emocjonalnego.
Badania Linehan pokazują, że wiele tych zachowań ma charakter funkcjonalny w krótkim okresie, choć destrukcyjny długofalowo – np. samouszkodzenia obniżają napięcie, ale wzmacniają błędne koło regulacji emocji.
❓DCP: Jakie zaburzenia najczęściej współwystępują z borderline?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Borderline rzadko występuje w izolacji. Najczęściej współwystępują:
• zaburzenia depresyjne i nawracające epizody depresji,
• zaburzenia lękowe,
• PTSD i złożona trauma rozwojowa,
• zaburzenia odżywiania,
• uzależnienia behawioralne i substancjalne.
Z punktu widzenia terapii CBT i schematów kluczowe jest zrozumienie, że objawy osiowe i współwystępujące wzajemnie się wzmacniają, dlatego plan terapeutyczny musi być kompleksowy.
❓DCP: Jak wygląda rzetelna diagnoza zaburzeń osobowości?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Diagnoza jest procesem wieloetapowym i obejmuje:
• pogłębiony wywiad kliniczny,
• analizę wzorców funkcjonowania od okresu adolescencji,
• ocenę schematów poznawczych, strategii radzenia sobie i trybów funkcjonowania,
• wykorzystanie narzędzi diagnostycznych,
• obserwację relacji terapeutycznej, która często odzwierciedla schematy pacjenta.
W CBT mówimy o konceptualizacji przypadku, a w terapii schematów o mapowaniu schematów i trybów – to fundament skutecznej terapii.
❓DCP: Jakie podejścia terapeutyczne są obecnie rekomendowane w pracy z borderline?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Najlepsze efekty przynosi długoterminowa, ustrukturyzowana psychoterapia oparta na dowodach naukowych.
CBT koncentruje się na modyfikacji przekonań kluczowych, pracy nad regulacją emocji i zachowaniami podtrzymującymi objawy.
DBT (Linehan) integruje strategie zmiany z akceptacją, ucząc konkretnych umiejętności: uważności, tolerancji dystresu, regulacji emocji i skuteczności interpersonalnej.
Terapia schematów (Young) pracuje na głębszym poziomie – z wczesnymi schematami i trybami, wykorzystując techniki poznawcze, emocjonalne i relacyjne.
W praktyce klinicznej coraz częściej stosujemy model integracyjny, łącząc CBT, DBT i terapię schematów, co znajduje potwierdzenie w aktualnej literaturze i metaanalizach.
❓DCP: Na zakończenie – w kontekście tak złożonej i wymagającej pracy terapeutycznej z pacjentami z zaburzeniem osobowości typu borderline – do kogo kierowane jest Studium Terapii CBT Zaburzeń Osobowości i jaką wartość wnosi do praktyki klinicznej?
Agnieszka Juszczyk-Mirek:
Praca terapeutyczna z pacjentami z zaburzeniami osobowości – a szczególnie z osobami z obrazem borderline – wymaga od terapeuty wysokiego poziomu kompetencji diagnostycznych, konceptualizacyjnych i relacyjnych. Nie wystarcza znajomość pojedynczych technik. Kluczowe jest rozumienie mechanizmów podtrzymujących zaburzenie, umiejętność pracy z intensywnymi emocjami pacjenta, a także świadomość własnych reakcji terapeutycznych.
Właśnie z tej potrzeby powstało Studium Terapii CBT Zaburzeń Osobowości – specjalistyczny program szkoleniowy skierowany do psychologów, psychoterapeutów, psychiatrów oraz osób w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego, którzy pracują lub planują pracę z pacjentami z zaburzeniami osobowości.
Studium zostało zaprojektowane jako pogłębiona ścieżka rozwoju klinicznego, integrująca:
• klasyczne i współczesne modele CBT zaburzeń osobowości (Beck, Freeman),
• elementy DBT jako terapii pierwszego wyboru w pracy z borderline (Linehan),
• oraz terapię schematów jako podejście umożliwiające pracę z głębokimi schematami i trybami funkcjonowania pacjenta (Young).
Szczególny nacisk kładziemy na:
• diagnozę zaburzeń osobowości w ujęciu DSM-5 i ICD-11,
• zaawansowaną konceptualizację przypadku CBT/DBT/Schema Therapy,
• różnicowanie borderline z zaburzeniami afektywnymi, PTSD i innymi zaburzeniami osobowości,
• pracę z zachowaniami samouszkadzającymi i myślami samobójczymi,
• regulację emocji i tolerancję dystresu,
• trudności w przymierzu terapeutycznym, impasy i reakcje przeciwprzeniesieniowe terapeuty.
Program Studium ma wyraźnie praktyczny charakter. Opiera się na analizie rzeczywistych przypadków klinicznych, pracy warsztatowej, ćwiczeniach konceptualizacyjnych oraz integracji teorii z codzienną praktyką terapeutyczną. Uczestnicy uczą się nie tylko co robić w terapii, ale przede wszystkim dlaczego dane interwencje są skuteczne w określonych momentach procesu terapeutycznego.
Studium adresowane jest do specjalistów, którzy:
• czują, że praca z pacjentami z zaburzeniami osobowości bywa obciążająca i chaotyczna,
• chcą pracować w sposób bardziej ustrukturyzowany i oparty na dowodach naukowych,
• poszukują spójnego modelu rozumienia pacjenta,
• chcą zwiększyć swoją skuteczność i poczucie bezpieczeństwa w pracy klinicznej.
Zaburzenia osobowości nie muszą oznaczać terapeutycznego impasu – pod warunkiem, że terapeuta dysponuje odpowiednimi narzędziami, wiedzą i wsparciem merytorycznym. Studium Terapii CBT Zaburzeń Osobowości jest odpowiedzią na te potrzeby.
👉 Zapisy na szkolenie STUDIUM TERAPII CBT ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI 2026
https://dcp.wroclaw.pl/szkolenie/163/studium-terapii-poznawczo-behawioralnej-zaburzen-osobowosci-i-edycja-jesien-2026
📌 Organizator: Dolnośląskie Centrum Psychoterapii
Centrum Szkoleń
tel. 71 332 36 70
mail: [email protected]
www.dcp.wroclaw.pl
