Obywatelska Służba Młodych Offline+

Obywatelska Służba Młodych Offline+ Naszą misją jest promowanie idei utworzenia w Polsce nowej instytucji - Obywatelskiej Służby Młodych Offline+.

Profil służby upowszechnieniu wyników realizacji projektu badawczego "Model powszechnej służby publicznej dla Polski" finansowanego przez MNiSW

27/09/2026

W pracach nad Obywatelską Służbą Młodych Offline+ prowadzimy badania jakościowe i analizujemy dane zastane. Opracowujemy koncepcję programu, szacujemy koszty, identyfikujemy ryzyka. Nie możemy jednak na tej podstawie przesądzić, jak poszczególne rozwiązania sprawdziłyby się w praktyce. Nasze propozycje należałoby przetestować z udziałem młodzieży oraz z uwzględnieniem doświadczeń rodziców, kadry i instytucji odpowiedzialnych za organizację.

Dostrzegamy w związku z tym potrzebę pilotażu. Pozwoliłby sprawdzić, czy program obozów szkoleniowo-formacyjnych da się przeprowadzić w zaprojektowanej formie i czy zapewnia on młodzieży odpowiednie warunki. Pokazałby też, jakie trudności pojawiają się podczas rekrutacji i prowadzenia zajęć. Osobnej weryfikacji wymagają szacunki kosztów – część wydatków może ujawnić się dopiero podczas organizacji obozów.

Przeprowadzenie pilotażu i ocena jego wyników wymagałyby odrębnej decyzji oraz zapewnienia środków. Nie należą do zakresu obecnie finansowanego projektu badawczego.

Nie zakładamy, że wszystkie obecne propozycje przetrwałyby taki test. Niektóre mogłyby wymagać korekty, a z części być może trzeba byłoby zrezygnować. Dlatego staramy się nie przywiązywać nadmiernie do rozwiązań wypracowanych na tym etapie.

Nasi przedstawiciele Andrzej Zybertowicz oraz Grzegorz Lewicki podczas 55. dorocznej konferencji Comparative Civilizati...
25/09/2026

Nasi przedstawiciele Andrzej Zybertowicz oraz Grzegorz Lewicki podczas 55. dorocznej konferencji Comparative Civilizations Forum nwystąpili również w sesjach poświęconych przemianom cywilizacyjnym i odporności społecznej. Przedstawili w nich koncepcję Obywatelskiej Służby Młodych Offline+.

Andrzej Zybertowicz w panelu „Moving Forward: Challenges and Themes in Global Civilizations – a Discussion on Issues in European Civilization” przedstawił projekt służby w kontekście uwarunkowań geopolitycznych i cywilizacyjnych w Europie.

Z kolei w panelu „Digitalization, Youth, and Civic Resilience” prof. Zybertowicz skupił się na wpływie negatywnych zjawisk związanych z cyfryzacją na życie społeczne, szczególnie na młode pokolenie w Polsce.

W tej samej sesji dr Grzegorz Lewicki omówił europejskie doświadczenia ze służbą publiczną młodych oraz założenia naszego projektu. Poruszył też kwestię potencjalnego znaczenia Obywatelskiej Służby Młodych Offline+ dla odporności społecznej i odporności państwa.

Podczas wyjazdu odbył się także briefing w parlamencie Mongolii. Rozmowa dotyczyła między innymi koncepcji OSMO+.

W debacie publicznej dotyczącej kondycji dzieci i młodzieży powoli kończy się epoka, którą badacze zjawiska celnie okreś...
20/09/2026

W debacie publicznej dotyczącej kondycji dzieci i młodzieży powoli kończy się epoka, którą badacze zjawiska celnie określają mianem „okrutnego optymizmu”. Przez ponad dekadę sugerowano instytucjom publicznym, rodzicom, nauczycielom i samym nastolatkom, że rozwiązaniem problemu uzależnienia od ekranów, rozproszenia oraz przechwytywania uwagi jest przede wszystkim indywidualna samokontrola i kontrola rodzicielska. Sprowadzały się one najczęściej do instalowania aplikacji monitorujących czas spędzany przed ekranami, a także uczenia się i praktykowania „higieny cyfrowej”.

To podejście zdaje się fałszywe: w jego ramach oczekuje się od jednostek i rodzin, żeby za pomocą własnych działań wygrywały nierówną walkę z inżynierią behawioralną stosowaną przez Big Tech po to, żeby jak najdłużej utrzymać uwagę użytkownika, a następnie ją monetyzować.

Nadchodzące regulacje prawne, w tym unijna inicjatywa EU KIDS Act, zwiastują zmianę perspektywy. Coraz wyraźniej dostrzega się, że chodzi o problem strukturalny. Wymaga on zarówno interwencji państwa, jak i odpowiedzialności dostawców technologii – nie można go sprowadzać do prywatnej słabości nastolatka czy jego rodziny.

Dla naszego projektu badawczego poświęconego koncepcji Obywatelskiej Służby Młodych Offline+ – OSMO+ ta nadchodząca zmiana tworzy nowe istotne tło instytucjonalne.

W projektowaniu polityk publicznych warto jednak zachować ostrożność. Prawo może ograniczyć część najbardziej szkodliwych mechanizmów technologicznych, lecz samo nie rozwiąże całego problemu. Regulacje Big Techu działają przede wszystkim przez zakazy: mogą wyłączyć pewne mechanizmy rekomendacyjne albo wymusić weryfikację wieku. Nie stworzą jednak same z siebie realnego środowiska społecznego.

Mniejsza ekspozycja na algorytmy nie oznacza automatycznego budowania lub odbudowywania sprawności fizycznej, odporności psychicznej, zaufania w grupie ani praktycznych kompetencji życiowych.

W koncepcji OSMO+ myślimy o powszechnie dostępnej alternatywie dla zanurzenia w świecie online: dwutygodniowych obozach szkoleniowo-edukacyjnych. Elementy cyfrowego detoksu byłyby tam jedynie ramą dla wspólnego działania, nauki pierwszej pomocy, terenoznawstwa oraz radzenia sobie w warunkach zakłóceń infrastruktury cyfrowej.

Wsparcie redakcyjne: gemini3.8flash(thinking), obrazek gptimage2.5sunburst + watercolor.

18/09/2026

Komisja Europejska przedstawiła w tym tygodniu propozycję EU KIDS Act – teraz zajmą się nią Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej. KE podejmuje w tym projekcie problem obecny również w badaniach, na które się powołujemy.

Zgodnie z tymi badaniami środowisko cyfrowe, w którym dorastają dzieci i nastolatki, nie jest neutralne. Zostało celowo zaprojektowane tak, żeby maksymalizować czas spędzany przed ekranami.

Unijny projekt zakłada, że poniżej 13. roku życia należy wprowadzić zakaz korzystania z mediów społecznościowych. Dla młodzieży w wieku 13–14 lat dostęp ma być ściśle ograniczony i możliwy wyłącznie za pośrednictwem konta nadzorowanego przez rodziców. Samodzielne konto będzie dozwolone dopiero od 15. roku życia. Do tego dochodzą zakazy stosowania mechanizmów uzależniających (w tym w grach i chatbotach AI) oraz wymóg skutecznej weryfikacji wieku.

Jak się wydaje, dla Obywatelskiej Służby Młodych Offline+ EU KIDS Act to bezpośredni punkt odniesienia. Projektujemy służbę adresowaną właśnie do roczników 14–15 lat – młodzieży w momencie przejścia ze szkoły podstawowej do ponadpodstawowej, która według unijnego zamysłu ma wchodzić w cyfrową samodzielność.

Pojawienie się tej propozycji stawia przed nami konkretne pytanie: jak planowane ramy prawne zmienią instytucjonalne otoczenie projektu.

Prawo unijne miałoby ograniczyć to, co w technologii najbardziej inwazyjne. Projektując OSMO+ myślimy natomiast o stworzeniu powszechnie dostępnej alternatywy offline oraz wdrożeniu modułów szkoleniowych, w których młodzi ludzie ćwiczą rozpoznawanie manipulacji i dezinformacji.

Dwóch członków zespołu badawczego naszego projektu – Andrzej Zybertowicz oraz Grzegorz Lewicki – wystąpiło podczas 55. d...
14/09/2026

Dwóch członków zespołu badawczego naszego projektu – Andrzej Zybertowicz oraz Grzegorz Lewicki – wystąpiło podczas 55. dorocznej konferencji Comparative Civilizations Forum, która w 2026 r. odbyła się w Ułan Bator w dniach 10-13 września.

To międzynarodowe spotkanie zgromadziło ekspertów z różnych dziedzin nauki, życia publicznego i polityki, badawczo zainteresowanych zmianami globalnej rzeczywistości.

Nasi przedstawiciele zaprezentowali ustalenia projektu w kontekście globalnych przemian technologicznych, kulturowych i społecznych.

Andrzej Zybertowicz przedstawił referat pt. „An Unprecedented Civilizational Architecture: Digital Self-Immunization, Resilience, and Civic Youth Service Offline+”.

Grzegorz Lewicki z kolei wygłosił wystąpienie pt. „Civic Service and Know-Power. Mitigating Tech-and Globalization-Induced Cultural Fragmentation of the Youth”.

Zdjęcia Grzegorza Lewickiego

12/09/2026

We wspomnianej w jednym z poprzednich wpisów, oczekującej na publikację monografii kierownik projektu Maciej Gurtowski wskazał w jej zakończeniu na zjawisko diagnozy bez konsekwencji.

Chodzi o sytuację, w której dobrze rozpoznajemy problem, prowadzimy badania, przygotowujemy raporty i rekomendacje, a nawet potrafimy wskazać możliwe rozwiązania, lecz wiedza ta nie przekłada się na zmianę praktyki lub instytucji.

Nie zawsze wynika to z błędów w diagnozie. Często ważniejsze okazują się inne czynniki: zmieniające się priorytety polityki krajowej i międzynarodowej, ograniczenia finansowe, interesy różnych środowisk, aktywny lub bierny opór wobec zmian, a także myślenie krótkoterminowe, wzmacniane przez rytm kadencji, kampanii wyborczych i bieżących kryzysów.

W ten sposób można przez lata wiedzieć, że problem narasta, a mimo to nie stworzyć odpowiedzi adekwatnej do jego skali. Nie chcemy, żeby projekt Obywatelskiej Służby Młodych Offline Plus stał się kolejnym przykładem diagnozy bez konsekwencji. Jednocześnie mamy świadomość, że rozpoznanie problemu i zaprojektowanie rozwiązania nie kończą pracy.



I tak, pierwsza idea i ostateczna redakcja/weryfikacja przeszły przez LLM - gpt5.6 (thinking), bez możliwości sprawdzenia, który poziom tzw. "myślenia" zapewnił pośrednik.

Kierownik naszego projektu Maciej Gurtowski we wstępie do redagowanej przez siebie, nieopublikowanej jeszcze monografii ...
06/09/2026

Kierownik naszego projektu Maciej Gurtowski we wstępie do redagowanej przez siebie, nieopublikowanej jeszcze monografii zaczyna od nawiązania do problemu, z którym Wielka Brytania mierzyła się na przełomie XIX i XX wieku.

Otóż w czasie kolejnego konfliktu kolonialnego brytyjska armia odkryła, że duża część młodych mężczyzn zgłaszających się do służby nie spełnia podstawowych wymagań zdrowotnych i fizycznych. Wśród ochotników było wielu robotników, których zdrowie niszczyły praca w fabrykach oraz życie w gwałtownie rozrastających się miastach.

Nie chodzi o prostą analogię, a o pokazanie możliwego problemu. Żeby rozmawiać o odporności, trzeba również stawiać pytanie o warunki, w których młodzi ludzie dorastają. Przeciążenie cyfrowe, osłabienie relacji bezpośrednich, trudności z koncentracją i poczucie osamotnienia nie są wyłącznie problemami indywidualnego dobrostanu. Mogą wpływać również na zdolność społeczeństwa do współpracy, reagowania na kryzysy i podtrzymywania podstawowych funkcji w trudnych warunkach.

Właśnie dlatego w naszym projekcie zastanawiamy się, co można zrobić i jaką instytucję zbudować.



I tak, obrazek jest stworzony przy pomocy gpt image 2, a tekst poprawiał gpt5.6 terra z "thinking" włączonym (ale nie wiem, z jaką mocą "myślenia").

05/09/2026

Podczas panelu „Powszechna służba wojskowa czy państwowa służba publiczna? Bezpieczeństwo, obywatelstwo i cena gotowości” na Campusie Polska Przyszłości, 29 sierpnia 2026 r. (prowadząca: red. Karolina Olejak; w panelu uczestniczyła również dr Weronika Grzeblaska), kierownik projektu Maciej Gurtowski otrzymał z widowni pytanie: czym projektowana służba publiczna miałaby się różnić od harcerstwa?

Odpowiedź brzmiała: "Tym samym czym WF w szkole ze sportem wyczynowym".

Chodzi tu o powszechność i próg wejścia, a nie o ocenę harcerstwa jako "sportu ekstremalnego". Służba publiczna miałaby być wspólnym doświadczeniem dostępnym dla znacznie szerszej grupy młodych ludzi, podczas gdy harcerstwo jest dobrowolną, długofalową drogą wymagającą systematycznego zaangażowania.

Różnica dotyczy konstrukcji samych instytucji i skali ich działania. Harcerstwo wymaga dobrowolnego, systematycznego zaangażowania w życie drużyny i organizacji, realizowania kolejnych zadań oraz zdobywania stopni i sprawności. Jest drogą dla osób, które chcą i mogą wejść w taki rytm pracy nad sobą i na rzecz innych na lata.

Służba publiczna powinna być natomiast zbudowana inaczej. Ma dawać doświadczenie działania dla wspólnoty także tym młodym ludziom, którzy nie trafiają do harcerstwa, nie mają możliwości regularnego udziału w jego życiu albo po prostu nie chcą wybierać tej drogi.

Porównania z harcerstwem są naturalne. Celem nie powinno być jednak jego zastępowanie ani budowanie skromniejszej kopii. Chodzi o stworzenie powszechniej dostępnej ścieżki, która również może rozwijać odpowiedzialność, sprawczość i gotowość do działania dla innych.

05/09/2026

W naszym projekcie badawczym pracujemy nad koncepcją powszechnej służby publicznej dla młodych ludzi. Zdajemy sobie jednak dobrze sprawę, że nawet dobrze udokumentowane badania i opinie ekspertów nie dadzą odpowiedzi na wszystkie pytania.

Dlatego pilotaż jest niezbędny i nie może być jedynie próbą potwierdzenia wcześniej przygotowanego modelu. Musi sprawdzać różne warianty i pozwalać korygować założenia tam, gdzie się nie sprawdzą w praktyce. Dotyczy to także kwestii najbardziej zasadniczych dla całości programu.

▶Jaki wiek uczestników będzie właściwy? Różnica między osobą tuż po szkole podstawowej a osiemnastolatkiem może być bardzo duża. Chodzi tu o różnice rozwojowe, emocjonalne, społeczne oraz różnice w zakresie wcześniejszych doświadczeń.

▶Jak długa powinna być część obozowa? Dwa tygodnie mogą okazać się odpowiednim czasem, ale równie dobrze program może wymagać krótszego albo dłuższego pobytu.

▶Ile modułów edukacyjno-szkoleniowych powinno być realizowanych na jednym obozie? Dziesięć, mniej, a może program powinien być projektowany jeszcze inaczej z dopasowaniem go do konkretnych grup?

▶Wreszcie: czy obóz powinien poprzedzać praktyki, żeby dać uczestnikom potrzebne umiejętności, czy też raczej odbywać się po nich? Być może obóz powinien być podsumowaniem, dodatkowym czasem integracji uczestników i swoistą nagrodą za wykonanie wartościowej misji publicznej?

To nie są detale techniczne. Są to decyzje, od których zależą bezpieczeństwo, dostępność, koszt, sens i rzeczywisty efekt całego programu.

01/09/2026

W poprzednim wpisie pisaliśmy o izraelskim 🇮🇱 Sherut Leumi – „służbie narodowej”, która umożliwia działanie dla państwa i wspólnoty osobom nieodbywającym służby wojskowej. Jest jednak w Izraelu także inna, równie interesująca ścieżka. Nazywa się Shnat Sherut, dosłownie „rok służby” i często jest określana mianem Shin-Shin.

W izraelskich dokumentach Shnat Sherut jest definiowana jako rok działalności społecznej, wspólnotowej, edukacyjnej i formacyjnej absolwentów szkół średnich, poprzedzający służbę wojskową. To inny typ inspiracji niż Sherut Leumi. Nie chodzi tu o stworzenie służby zastępczej. Młody człowiek, który rozważa w przyszłości pracę w wojsku, policji, straży pożarnej, służbie zdrowia albo innej instytucji publicznej, może wcześniej zdobyć doświadczenie działania dla ludzi i wspólnoty.

Powierzchownie Shnat Sherut można łatwo uznać za izraelski gap year, ale to byłoby mylące. Jest to rok konkretnych zobowiązań wobec ludzi i wspólnoty, a nie swobodna przerwa między szkołą a studiami lub pracą.

Uczestnicy pracują między innymi z młodzieżą zagrożoną wykluczeniem, w internatach, szkołach, domach kultury, ruchach młodzieżowych i społecznościach wymagających wsparcia. Często mieszkają razem w niewielkich grupach, dzielą codzienne obowiązki, uczą się organizowania własnego życia i odpowiadają za konkretne działania w lokalnej wspólnocie.

Nie traktujemy tego modelu jako gotowego rozwiązania do przeniesienia do Polski. Dostrzegamy jednak interesujące rozwiązanie i zastanawiamy się, czy podobna ścieżka mogłaby działać również w Polsce. Bez pogłębionych badań nie można powiedzieć, czy sam udział w takim roku służby powoduje później większą dojrzałość, sprawczość czy lepsze funkcjonowanie w instytucjach. Warto jednak postawić pytanie, czy w Polsce można tworzyć ścieżki, w których młody człowiek przed podjęciem decyzji o karierze w tzw. służbach albo służbie zdrowia może sprawdzić się w realnym działaniu dla innych, pracy zespołowej i odpowiedzialności za konkretne zadania.

Adres

Warsaw

Strona Internetowa

, ,

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Obywatelska Służba Młodych Offline+ umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij

Kategoria