28/06/2026
Z wczorajszej dyskusji na temat faworyzowania charyzmatycznych gatunków wykluło się kilka ciekawych i ważnych aspektów, których nie brano pod uwagę podczas przygotowań do omówienia tekstu.
Z jednej strony ginięcie gatunków jest czymś naturalnym, jednak z drugiej strony działalność człowieka mocno chwieje równowagę w ekosystemach tym samym osłabiając ich odporność*. Część gatunków pełni kluczową rolę w ekosystemie i być może przydałaby się nie tylko większa świadomość na temat konkretnych zagrożonych gatunków, ale też to jak oddziałują na inne organizmy i jaką funkcję pełnią. Na Czerwonych Listach znajduje się mnóstwo informacji o taksonomii, ocenie zagrożenia, przyczynach zagrożenia, zakresie występowania danego gatunku, populacji, siedlisk czy działaniach ochronnych. Sama lista jest jednak tylko narzędziem, albo jak sami się nazywają - są Barometrem Życia. Myślę, że dobrym uzupełnieniem byłoby mówienie również o różnorodności funkcjonalnej (Functional Diversity) czy gatunkach kluczowych (Keystone Species), które są niezbędne do funkcjonowania ekosystemu. Uzupełniając spotkanie o te zagadnienia, nasze pomysły czy rozmowy na temat działań marketingowych mogłyby przybrać inny kierunek.
Niestety na ten moment w promocjach i kampaniach marketingowych często przekaz jest jednoznaczny - chrońmy dane zwierzę by nie wyginęło, pomijając jego rolę w całym ekosystemie. Czasem nawet dominuje podejście antropocentryczne - gdy roślina staje się zagrożona mówi się o zubożeniu medycyny, przy niektórych zwierzętach ubolewa się nad stratą "żywego skarbu narodowego" a niektóre taksony służą instrumentalnie jako wskaźniki zanieczyszczeń... które sami w ekosystem wprowadziliśmy. Na szczęście można zauważyć, że ten trend powoli się odwraca i zaczyna się mówić o tzw. inżynierach ekosystemu (Ecosystem engineer). Mowa o bobrach, dzięciołach, jak i mchach czy dżdżownicach, które mają ogromny wpływ na kształtowanie środowiska. Z pewnością uzupełnienie naszej rozmowy o te informacje stanie się inspirację na kolejne wydarzenie.
*odporność ekosystemu to pojęcie które obejmuje wiele procesów - m.in zachowanie bioróżnorodności sprawia, że jeśli jeden gatunek wyginie inny może zastąpić jego funkcje (redundancja funkcjonalna ang. functional redundancy). Większa odporność pozwala ekosystemom szybciej się odnawiać. Wycięcie jednego drzewa nie stanowi zagrożenia dla lasu, ale wykarczowanie połowy lasu sprawi, że część zwierząt straci swoje miejsce, drzewa będą słabsze, zmieni się temperatura i wilgotność, podczas deszczów woda nie będzie się tak dobrze wchłaniać, gleba będzie coraz bardziej zbita i przez to mniej żyzna, prowadząc do powodzi i destabilizacji ekosystemu. Zaburzenie ekosystemu leśnego może uruchomić efekt domina w szerszej skali, co widzimy na przykładzie wylesiania, którego skutkiem są m.in. coraz cieplejsze lata.
