Olga Kulesza - Edukacja Demokratyczna

✨Jutro biorę udział w webinarze z cyklu Voices of Change organizowanym przez Evolving Education
💜Razem z Marianna Kłosińska będziemy opowiadać o edukacji demokratycznej, budowaniu wspólnoty oraz o tym, jak wspierać sprawczość młodych ludzi.
🌿To będzie też opowieść o ekosystemie stworzonym przez Fundacja Bullerbyn, który – opierając się na zaufaniu, współdecydowaniu i realnym wpływie uczniów – wykracza poza praktyki tradycyjnie pojmowanej szkoły.

📅 21 kwietnia, godz. 19:00
👉Rejestracja: https://evolvedu.eo.page/voices-change

Zapraszamy!

Czytając post Federacji Szkół Demokratycznych - myślę o wszystkich rozmowach, sporach, wątpliwościach i decyzjach, które składają się na edukację demokratyczną.

Neill mówił, że wolność bez odpowiedzialności nie ma sensu – i dokładnie o tym jest ten ruch. Nie o idealnych hasłach, ale o codziennym, trudnym wybieraniu relacji, zaufania i podmiotowości.

To nie jest gotowa odpowiedź na wszystkie pytania. To żywy proces. I dobrze, że jest coraz bardziej wspólny.

Edukacja demokratyczna nigdy nie jest „skończona”. To proces, który żyje razem z nami - zmienia się, dojrzewa, reaguje na świat i ludzi. Ta strona jest dokładnie tym samym. Żywym organizmem. Powstała wiele lat temu, aby szerzyć idee bliskie naszym sercom. Od tego czasu niektóre ścieżki się rozeszły, niektóre przecięły, a jeszcze inne zbiegły.

Od teraz będziemy tu pisać jako Federacja Szkół Demokratycznych w Polsce, ale z tym samym ogniem, z tą samą myślą i z tą samą odpowiedzialnością, z którą budowaliśmy ten ruch od lat. Bo demokracja w edukacji (ani nigdzie indziej) nie działa na autopilocie. Ona działa tylko wtedy, kiedy działamy my.
Przez ostatnie kilkanaście lat w Polsce wydarzyło się coś niesamowitego - środowisko edukacji demokratycznej urosło z garstki idealistów do ogólnopolskiej sieci ponad 40 szkół, które realnie zmieniają sposób, w jaki myślimy o dzieciach, wychowaniu i edukacji.

Zaczynaliśmy skromnie - najpierw jedna szkoła, potem kilka szkół, kilka fundacji, dużo determinacji i zero pewności, czy ktokolwiek w Polsce będzie gotowy na szkoły, w których dziecko ma głos, w których relacje są równie ważne, a często znacznie ważniejsze niż podstawa programowa, a podmiotowość nie jest tylko słowem w raporcie.

A jednak to rosło. Co roku spotykaliśmy się - na Zjazdach Kadr Szkół, na zlotach szkół demokratycznych EUDEC.PL. Łączyliśmy siły na poziomie lokalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym. A w 2023 roku wydarzyło się coś symbolicznego: na lokalnym zjeździe EUDEC.PL pojawiło się ponad 800 osób - kadry szkół, rodzice, dzieci. Największe takie wydarzenie w historii europejskiej edukacji demokratycznej. W Polsce. Tak - w kraju, w którym nadal dominuje system „siadaj, nie dyskutuj”.

Przez lata pracowaliśmy ramię w ramię. Tworzyliśmy szkoły marzeń - miejsca współtworzone z dziećmi, oparte na zaufaniu, bezpieczeństwie i odpowiedzialności. Szkoły, w których nauka, wolność, zabawa i relacje nie są konkurencją, tylko jednym organizmem. Szkoły, które realnie odpowiadają na kryzysy współczesności: samotność nastolatków, przemoc rówieśniczą, przeciążenie psychiczne, brak poczucia sensu. Każda taka szkoła była osobną wyspą - aż do momentu, kiedy stało się jasne, że potrzebujemy wspólnej struktury, silnego głosu i przestrzeni, która nas połączy.

I tak 22 października 2023, w trakcie jesiennego zjazdu kadr, pod Szczecinem, zawiązała się Federacja Szkół Demokratycznych, tj. koalicja kilku szkół demokratycznych, do których szybko dołączyły kolejne.

Federacja zrzesza fundacje, stowarzyszenia i organizacje prowadzące szkoły demokratyczne w Polsce.

To przestrzeń, dzięki której:
• wymieniamy się doświadczeniami i standardami;
• działamy międzynarodowo - będąc częścią europejskiego stowarzyszenia edukacji demokratycznej EUDEC;
• reprezentujemy środowisko, m.in. w Forum Edukacji Domowej, SOS dla Edukacji i podczas posiedzeń parlamentarnych;
• chronimy jakość i sens edukacji demokratycznej;
• pokazujemy, że ten model, który wypracowaliśmy jest odpowiedzią na współczesne potrzeby dzieci i świata.

A najważniejsze? Federacja jest efektem lat pracy, realnych działań i ogromu odwagi - bo nikt z nas nie budował „protestu przeciwko szkole”. Budowaliśmy alternatywę, która działa.

Dziś jesteśmy społecznością, którą tworzy ponad 40 szkół, setki edukatorów, tysiące dzieci, i rosnąca grupa rodziców, którzy chcą dla swoich dzieci czegoś więcej niż „przetrwania do dzwonka”.
To nie był przypadek. To był ruch. I właśnie dlatego teraz go formalizujemy - żeby robić to, co robiliśmy do tej pory, tylko skuteczniej, głośniej i z jeszcze większą odpowiedzialnością.

Federacja Szkół Demokratycznych - bo dzieci zasługują na szkołę, w której mogą być sobą.

Artykuł „Reformowanie oświaty jakby na opak” słusznie krytykuje krótkowzroczność i polityczne motywacje wielu zmian w polskiej szkole, które są przygotowywane w oparciu o bieżące interesy polityczne zamiast głębszej refleksji nad potrzebami uczniów i nauczycieli. Autor podkreśla, że systemowe reformy często pomijają głos praktyków i nie odpowiadają na realne problemy stojące przed szkołą, a także zauważa, że edukacja jest traktowana przede wszystkim jako koszt budżetowy, a nie inwestycja w przyszłość.

Jednak krytyka ta odnosi się przede wszystkim do mechaniki politycznej zmian, a nie do fundamentalnych problemów strukturalnych systemu edukacji. Warto zauważyć, że samo pytanie o „poprawę skuteczności nauczania” nie wystarcza — jeśli nie towarzyszy mu refleksja nad samą strukturą nauczania, silosami wiedzy, brakiem autonomii uczniów i nauczycieli oraz ograniczoną partycypacją społeczności szkolnej w podejmowaniu decyzji. Ta perspektywa pojawia się tylko pośrednio i często w kontekście proceduralnym (np. konsultacji) zamiast w kontekście praw człowieka i pedagogii demokratycznej, która zakłada wdrażanie rzeczywistej autonomii uczestników edukacji oraz respektowanie ich godności jako współtwórców procesu edukacyjnego — co może prowadzić do głębszych, bardziej trwałych zmian.

Artykuł warto uzupełnić refleksją nad tym, że poważna reforma edukacji wymaga nie tylko konsultacji z nauczycielami, ale włączenia uczniów i ich społeczności w proces tworzenia zmian, a także przyjęcia ram politycznych i pedagogicznych, które respektują prawo do uczestnictwa, autonomii i pełnego rozwoju osobistego — zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka i dobrymi praktykami zapewniającymi autonomię i partycypację w edukacji.

Reformowanie oświaty jakby na opak Nie trzeba wiele, aby błędne koło niedorobionych reform oświaty zatrzymać. „Syzyfowe prace” to ciekawa powieść, ale niekoniecznie strategia rozwoju dla polskiej edukacji.

🔥Jak wprowadzić demokrację do tradycyjnych szkół? Dołączcie do wykładu Derry'ego Hannama - TERAZ!

“The 20% Proposal: Empowering Students for an Uncertain World”
📅 20th January 2026, 18h UTC
Join us for a dynamic presentation exploring how the 20% Proposal can transform schools into laboratories of democracy and inclusion. Core Message: “What if we stopped preparing students for yesterday’s world and started empowering them to create tomorrow’s by fostering well-being through interest, agency, and engagement?”
🗣 Speakers: Derry Hannam, European Democratic Education Community member
🔗 More info: https://www.learning-planet.org/.../the-20-proposal.../
This session is perfect for educators, students, and anyone passionate about democratic education, student agency, and transformative learning.
👉 Join online: https://us02web.zoom.us/j/85060584580...

The 20% Proposal: Empowering Students for an Uncertain World - LearningPlanet Festival This dynamic presentation challenges the educational status quo by exploring how Derry Hannam's revolutionary 20% modest proposal can transform schools into laboratories of democracy and inclusion, preparing students to tackle the defining challenges of our time—from climate crisis to social fragm...

🤩Zapraszam dziś na Learning Planet Festival - poprowadzę panel, w którym rozmawiać będą rodzice dzieci i absolwentów edukacji demokratycznej z różnych krajów.

📣Każdy może dołączyć online, w godz. 19:00-20:30. Rozmowa w języku angielskim. Link w komentarzu ⬇️

✨ Szczególnie zapraszam też na wszystkie spotkania organizowane przez European Democratic Education Community. Na stronie festiwalu można łatwo je znaleźć w zakładce Program - filtrując po organizatorze - EUDEC.

💜Usłyszcie m.in. głosy osób - rodziców i absolwentów - które przeszły tę drogę i podzielą się swoimi doświadczeniami. Możecie też wziąć udział w wydarzeniach organizowanych przez szkoły demokratyczne z różnych stron świata. Albo zorganizować swoje wydarzenie!

🌍Festiwal Learning Planet poświęcony jest przyszłości edukacji i co roku łączy setki tysięcy uczestników z całego świata wokół idei uczenia się opartego na współpracy, odpowiedzialności i troski o planetę. Jest organizawany m.in. przez UNESCO, Learning Planet Institute i wiele innych organizacji działających na rzecz zmian w edukacji.