Pracownia Historii Dramatu 1864-1939

Polityki nie można już robić przy pomocy niepodległościowej konspiracji, mającej na celu wywołanie powstania, bądź budującej zręby organizacji na wypadek wybuchu światowego konfliktu. Zwycięstwo, jak pisze Mieroszewski, można osiągnąć tylko w warunkach pokoju. Oznacza to konieczność walki toczonej wewnątrz systemu, z pozycji demokratycznego socjalizmu – pisał Dariusz Gawin.

Link w komentarzu ⬇

Urszula Kozioł

* * *
Zlodowaciałe w perspektywie wspomnienia
zastygłe
do niedawna jeszcze żywe
obrysowane zapachem, kolorem
dziejącej się ongiś chwili
lub dojmujące przeżytym bólem

nagle obce
wystudzone
jakby to komuś a nie mnie się zdarzyło
i jakby zostało mi opowiedziane
przez kogoś

takie tam zdawkowe
wspomnienia nie - wspomnienia
które ważą tyle
co zeszłoroczny śnieg

─ więc to jest starość?



(z tomu "W płynnym stanie")
Fot. Mieczysław Michalak

Dwa Teatry 2026 - Teatr Polskiego Radia
https://share.google/sBSMHy6ASX5yLq4i7

Dwa Teatry 2026 - Teatr Polskiego Radia
PolskieRadio.pl

Dwa Teatry 2026 - Teatr Polskiego Radia Dwa Teatry 2026 - Teatr Polskiego Radia

21 czerwca 1976 roku zmarł w Londynie Juliusz Mieroszewski, dziennikarz, publicysta, współtwórca paryskiej „Kultury”. W najnowszym numerze naszego tygodnika przyglądamy się jego spuściźnie. Zapraszamy do lektury:

➤ https://teologiapolityczna.pl/tpct-533

Pisze Jan Czerniecki: Europa Środkowa ma znów przed sobą to samo zadanie, przed jakim stała niegdyś Rzeczpospolita i jakie przeczuwał „Londyńczyk”: stać się organizmem zdolnym samodzielnie rozstrzygać o swojej przestrzeni, dość mocnym, by odeprzeć zakusy odradzających się imperializmów, silnym i zdolnym, by tej mocy nie głoszono w słowach bez pokrycia, i odpowiednio mądrym, by nie powtórzyć dawnych błędów.

Okładka: Michał Strachowski

_____________________________
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

17 czerwca 1834 roku w Paryżu ukazało się pierwsze wydanie epopei Adama Mickiewicza "Pan Tadeusz", której oryginalny tytuł brzmi: "Pan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie historia szlachecka z roku 1811 1812 we dwunastu księgach wierszem."
Wydawcą epopei był Aleksander Jełowicki, a znakiem charakterystycznym tego wydania było ozdobienie go popiersiem Wieszcza.

Wybitny włoski historyk i pionier mikrohistorii Carlo Ginzburg zmarł dziś, 17 czerwca 2026 roku w wieku 87 lat.

Był to autor przełomowej pracy "Ser i robaki. Wizja świata pewnego młynarza z XVI wieku", która analizuje kosmologię i poglądy prześladowanego przez inkwizycję Domenica Scandelli.

Zasłynął na całym świecie jako jeden z twórców mikrohistorii – metody badawczej skupiającej się na jednostkach i pojedynczych wydarzeniach w celu zrozumienia szerszych procesów społecznych i kulturowych.

Ze smutkiem zawiadamiamy, że odeszła Pani Profesor Hanna Jadacka – emerytowana profesor Wydziału Polonistyki UW, wybitna badaczka, językoznawczyni, przez całe życie naukowe związana z Instytutem Języka Polskiego i Wydziałem Polonistyki UW, którego w latach 2002–2005 była prodziekanem ds. badań naukowych.

Interesowały Ją sposoby tworzenia terminów technicznych, norma (zwłaszcza fleksyjna, składniowa i słowotwórcza) współczesnej polszczyzny, etykieta językowa, język prawny i prawniczy, a przede wszystkim – opis systemu słowotwórczego polszczyzny. Wspólnie z Jadwigą Puzyniną, Alicją Nagórko i Mirosławem Skarżyńskim stworzyła podstawy całościowego opisu derywatów jako powiązanych ze sobą elementów szerszych, uporządkowanych sieci, zwanych gniazdami słowotwórczymi – przeszczepiła na grunt polski i twórczo rozwinęła myśl badaczy rosyjskich: E.A. Ziemskiej, I.I. Kowalika i A.N. Tichonowa. Jest autorką, współautorką, redaktorką i współredaktorką czterotomowego "Słownika gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego" (Warszawa 2001, Kraków 2004), który był podstawą materiałową licznych prac naukowych i zainspirował wielu Jej uczniów.

W Pani Profesor, a właściwie w czternastoletniej wówczas Hannie Dwużnik, miłość do polszczyzny zaszczepiła licealna polonistka, która miała z Nią zajęcia jedynie przez rok: kiedy Hanna uczęszczała do pierwszej klasy w Państwowym Koedukacyjnym Gimnazjum i Liceum typu humanistycznego w Puszczy Mariańskiej. Wprawdzie nauczycielka wkrótce odeszła ze szkoły ze względu na poglądy odbiegające od wówczas obowiązujących, ale zainteresowanie językiem polskim Hannie pozostało… Nie była stereotypową humanistką: nie obawiała się równań trygonometrycznych ani praw logiki czy teorii zbiorów, a Jej teksty cechowały ogromna precyzja myślenia oraz logiczna argumentacja oparta na faktach językowych.

Kiedy Hanna Dwużnik była na studiach magisterskich, profesor Halina Kurkowska zaproponowała jej pisanie doktoratu. Po kilku latach powstała książka Termin techniczny – pojęcie, budowa, poprawność (Warszawa 1976). Pani Promotor pozostała zaś dla Hanny Jadackiej ogromnym autorytetem i naukowym wzorem na całe życie: „Mam do Kurkowskiej iście nabożny stosunek” – mawiała Pani Profesor.

Wraz z pomysłem na habilitację powróciło zainteresowanie rekonstrukcją systemu zamkniętego w gniazdach słowotwórczych. Powstała książka "Rzeczownik polski jako baza derywacyjna" (Warszawa 1995), stanowiąca rozszerzenie rozprawy habilitacyjnej. Hannie Jadackiej bliski był system językowy, w badaniach docierała do reguł języka, niekiedy schowanych za tekstową magmą, powierzchniowym szumem. Dowodem takiego myślenia była także książka profesorska "System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000)" (Warszawa 2001), w której Autorka zajęła się ewolucją systemu słowotwórczego polszczyzny drugiej połowy XX wieku: tworzeniem się nowych modeli słowotwórczych, a na ich podstawie – neologizmów, oraz zmianą obszarów wzmożonej aktywności słowotwórczej w języku polskim.

Rzesze studentów będą pamiętały Panią Profesor przede wszystkim jako autorkę jednego z podstawowych podręczników akademickich do kultury języka – "Kultura języka polskiego. Tom II. Fleksja, słowotwórstwo, składnia" (Warszawa 2005). Już ponad dwie dekady korzystają z niego osoby przygotowujące się do egzaminu z kultury języka polskiego i kultury wypowiedzi, przez niektórych uznawanego za najtrudniejszy na studiach polonistycznych.

We wdzięcznej pamięci uczniów, kolegów i współpracowników Pani Profesor pozostanie natomiast na zawsze jako bardzo mądra, ciepła, niezwykle dobra osoba, podchodząca do ludzi, a i owszem, z pewnym dystansem, ale i z ogromną życzliwością. Wie o tym każdy, kto zaznał Jej opieki. A wiedzą także i ci, którzy Jej pomocy nawet się nie spodziewali. Jak bardzo będzie nam Jej brakować!

Pogrzeb odbędzie się 20 czerwca 2026 r. o 12.00 w kościele w Puszczy Mariańskiej.

9 czerwca 1855 roku, w Krzysztoforzycach koło Krakowa zmarł Piotr Michałowski - malarz, przedstawiciel romantyzmu, portrecista, animalista, batalista; organizator życia społecznego i gospodarczego, mąż stanu.
Był znakomitym malarzem koni, scen batalistycznych (kilka wersji bitwy pod Samosierrą, epizody z powstania listopadowego) oraz portretów (wizerunki polskich hetmanów, chłopów, Żydów, członków rodziny i przyjaciół). Tworzył też sceny rodzajowe z życia wsi.
Michałowski dążył do rozszerzenia tematycznego repertuaru swej sztuki o kompozycje historyczne, najwyżej cenione w ówczesnej hierarchii gatunków malarskich. Sięgał przede wszystkim po motywy przedstawiające dzieje oręża polskiego ("Wjazd Bolesława Chrobrego do Kijowa", ok. 1837; "Bitwa pod Możajskiem"). Malowane przez niego imaginacyjne wizerunki polskiego rycerstwa XVII w. stanowią trawestację barokowych wzorów czerpanych ze sztuki van Dycka ("Rycerz na białym koniu"). W późnym okresie twórczości Michałowskiego powracały wątki podejmowane już w latach 1830. i 1840. - głównie wizerunki jeźdźców - kirasjerów, artylerzystów, krakusów, ułanów, huzarów, kawalerzystów austriackich. Wciąż aktualna była też tematyka sztuki narodowej przejawiająca się m.in. w cyklu hetmańskim, który miał na zamku wawelskim ozdobić salę o alegorycznym programie ikonograficznym ("Stefan Czarniecki na koniu"). Koncepcja narodowego malarstwa podbudowana była lekturami utworów Wincentego Pola, z którym Michałowski nawiązał pod koniec życia osobiste kontakty.
W latach 1840., okresie pełnego rozkwitu malarskiego talentu Michałowskiego, powstała bogata galeria portretów osób z najbliższego otoczenia artysty ("Kardynał"). Są to kameralne, psychologicznie pogłębione studia sumarycznie oddające fizjonomiczne rysy modela i pozbawione atrybutów określających jego społeczny status. Prócz członków rodziny, głównie dzieci ("Portret syna artysty z psem"; "Portret córki artysty Celiny na koniu"), oraz przyjaciół wywodzących się z arystokratycznych sfer, artysta malował wizerunki pracujących w jego majątkach chłopów i Żydów ("Seńko"; "Żydzi"). Z ostatnich lat życia Michałowskiego pochodzi seria "Amazonek" wyróżniająca się kolorystycznym wyrafinowaniem i śmiałym modelunkiem.
Został pochowany na krakowskim Cmentarzu Rakowickim, w grobowcu rodzinnym.
(na podst. Culture. pl)


Piotr Michałowski, autoportret, około 1840 roku, fot. Muzeum Narodowe w Warszawie