1001 ciekawostek chemicznych

08/12/2019

#89

Woda w stanie stałym ma mniejszą gęstość niż w ciekłym, ale to nie jedyna substancja, która pod posiada taką cechę. Podobną właściwość mają np gal i bizmut.

02/12/2019

Suchar dnia:

Jakie jest ulubione danie fizyków?
- Plancki ziemniaczane.

Zapraszam do nadsyłania sucharów, najlepsze będą publikowane ;)

19/01/2018

#88 Polietylen - wpływ na środowisko

Pozwolę sobie zacytować pewien artykuł, którego fragment jest intrygującym spostrzeżeniem. Nie mówię, że popieram w stu procentach te słowa, niemniej jednak punkt widzenia jest interesujący, a lektura całego artykuł podanego w źródle warta poświęcenia 5 minut.

"Polietylen nie jest biodegradowalny i prawie zupełnie bierny chemicznie. Z jednej strony oznacza to, że wyrzucona na trawnik torebka będzie tam leżała bardzo długo. Z drugiej strony substancje z jej rozkładu nie mogą w żaden sposób negatywnie wpłynąć na środowisko (bo właściwie ich nie ma).

Szkodliwość polietylenowych opakowań ogranicza się zatem do zajmowania przez nie miejsca, niszczenia walorów estetycznych otoczenia i utrudniania rozkładu innych śmieci, które są w nie zapakowane. Przy wyrzucaniu ich do lasu zwierzęta mogą być narażone na uduszenie - nie jest to właściwie jednak problem opakowań polietylenowych samych w sobie, ale ludzi wyrzucających śmieci gdzie popadnie i dotyczyłby także toreb biodegradowalnych (zwierzę może się nimi udusić zanim się rozłożą).

Zastąpienie polietylenu np. papierem wymusiłoby zwiększenie wycinki lasów oraz rozwój raczej "brudnego" przemysłu papierniczego, co jest niewątpliwie bardziej szkodliwe niż leżące na trawniku torebki, oraz podniosłoby koszt produkcji opakowania. Użycie szkła dodatkowo powodowałoby duży wzrost kosztów transportu (szkło jest ciężkie i tłucze się)."

Żródło:

Często w szkole uczymy się na chemii rzeczy, które przekraczając granicę między dydaktycznym uproszczeniem a informacją nieprawdziwą.

29/12/2017

#87 Dziury w serze

W procesie fermentacji propionowej, we wczesnej fazie dojrzewania sera, powstają dziury w serze, które wypełniają się dwutlenkiem węgla.

Źródło: wikipedia

Oka (pot. dziury w serze) – puste przestrzenie w masie sera żółtego, powstające w procesie jego dojrzewania na skutek wydzielania się i gromadzenia dwutlenku węgla, którego powstawanie jest skutkiem działalności bakterii.

26/12/2017

#86 Sepia

Dziś znana głównie jako sztuczny efekt tonowania zdjęcia, dawniej był stosowany głównie w celu zwiększania trwałości odbitek fotograficznych.

Sepia jest wykonywana w dwóch kąpielach. Pierwszy roztwór (np. heksacyjanożelazianu(III) potasu) powoduje przejście srebra w formę jonową i odbarwienie odbitki. Drugi roztwór (np. siarczek sodu, tiomocznik) wytrąca w zaciemnionych miejscach zdjęcia siarczek srebra.

źródło: wikipedia

Sepia – jedna z technik barwienia (tonowania) odbitek fotograficznych, stosowana głównie w celu zwiększenia trwałości odbitek.

10/03/2016

#85

Substancje organiczne, często mają nazwę będącą zlepkiem słów pochodzących od nazw grup wchodzących w skład substancji. Jednym z ciekawszych przypadków jest prozaiczny paracetamol który ma także nazwę acetaminofen.

Ciekawe jest właśnie to, że obie te nazwy pozwalają na dosyć dokładne poznanie struktury tego związku:

Paracetamol - część: "para" dotyczy kolejności podstawników dołączonych do pierścienia aromatycznego, "acet" - sugeruje, że mamy do czynienia z ketonem, "am" - pochodzi od amid, "ol" - mówi nam, że związek jest alkoholem.

Acetaminofen - "acet" - jak wyżej, "amino" - grupa aminowa, "fen" - fenol.

źródło: ja :)

08/03/2016

#84

W Breaking Bad, oglądany przez widzów sposób wytwarzania metamfetaminy został opatentowany przez niemieckich naukowców w 1957 roku. Zadbano jednak, by niektóre jej etapy zostały pominięte, lub zmienione.

źródło: http://kulturawplot.pl/2013/08/10/breaking-bad-chemia/

10/03/2015

#83

Molekularny jeż może pomóc transportować leki.

Cząsteczkowy kontener o unikatowej strukturze udało się otrzymać, wykrystalizować i zbadać w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie. Agregat cząsteczek, przypominający wyglądem zwiniętego jeża, w części centralnej ma dużą lukę, którą potencjalnie można wykorzystać do transportowania innych związków, na przykład leków.

źródło: http://ichf.edu.pl/press/2012/02/index120229_PL.html

Jak zwinięty jeż - tak wygląda agregat zbudowany z dwunastu cząsteczek kaliksarenu, otrzymany i zbadany w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie. Nową strukturę naukowcom udało się wykrystalizować, dzięki czemu mogli dokładnie poznać jej budowę na poziomie atomowym.

06/01/2015

#82

Albert Einstein był nominowany do nagrody Nobla aż 11 razy.

Źródło: Jak doszło do przyznania Einsteinowy Nagrody Nobla. W: Abraham Pais: Tu żył Albert Einstein. s. 83.

04/01/2015

#81

Rocznie produkuje się około 40 tys. ton witaminy C.

Źródło: J. McMurry, Chemia organiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000

31/12/2014

#80

Maria Skłodowska-Curie jest pierwszym człowiekiem, który zdobył nagrodę Nobla dwukrotnie.

Źródło: Wikipedia
http://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Sk%C5%82odowska-Curie

Maria Salomea Skłodowska-Curie[a] (ur. 7 listopada 1867 w Warszawie, zm. 4 lipca 1934 w Passy) – fizyk, chemik, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla[2].

30/12/2014

#79

Szymonowi Wiktorowiczowi, absolwentowi Wydziału Chemii na UJ, udało się opracować ciecz, po której można pisać światłem.

Źródło: Świat Chemii
http://www.swiatchemii.pl/chemia-polimerow/pisanie-swiatlem-po-cieczy-juz-mozliwe

Pod wpływem światła rozpuszczone w cieczy związki stają się przezroczyste. Dzięki temu na roztworze można rysować wzory, używając tylko światła laserka. Polimery o unikalnych właściwościach opracował Szymon Wiktorowicz, doktorant z Uniwersytetu Helsińskiego.