23/01/2026
Moi drodzy,
W związku z intensywną nauką do egzaminu końcowego, czytając publikacje naukowe mam nowe przemyślenia.
Tym razem na temat interpretacji „escape pattern” czyli „wzorca ucieczki” w wyniku testu hamowania niską dawką deksametazonu.
O wzorcu ucieczki mówimy, gdy w przebiegu testu występuje:
1. Supresja kortyzolu w 4. godzinie badania (< 1 µg/dL lub < 27,59 nmol/L).
2. "Ucieczka" (wzrost) kortyzolu w 8. godzinie powyżej punktu odcięcia (>1 µg/dL lub 27,59 nmol/L).
Zgodnie z tradycyjnymi kryteriami, wynik ten (brak supresji w 8. godzinie) był interpretowany jako potwierdzenie nadczynność kory nadnerczy.
Jednak współczesne publikacje badające zależność różnych „wzorów” (ang. „pattern”) od diagnozy nadczynności kory nadnerczy, wskazują na 2 główne problemy:
1. Niską specyficzność „escape patter” dla diagnozy nadczynności kory nadnerczy (bo wynik „escape pattern” występował też u psów chorych na inne choroby).
2. Tendencję lekarzy do błędnego wykluczania nadczynności kory nadnerczy ze względu na supresję w 4. godzinie.
Większość badań wskazuje, że wzorzec "escape" (hamowanie w 4h, brak hamowania w 8h) ma niższą wartość diagnostyczną niż klasyczny brak hamowania i często występuje u psów z chorobami innymi niż nadnerczowe (tzw. non-adrenal illness). Jednakże, jeśli choroba zostanie potwierdzona, wzorzec ten silnie sugeruje postać przysadkową (PDH). Autorzy zgodnie zalecają, aby nie wykluczać choroby wyłącznie na podstawie tego wyniku, lecz przeprowadzić dodatkowe testy (USG nadnerczy, test stymulacji ACTH).
Oto 4 publikacje badające zależność różnych „wzorów” testu od diagnozy nadczynności kory nadnerczy oraz ich wnioski:
1. „Patterns of the low-dose dexamethasone suppression test in canine hyperadrenocorticism revisited”
Autorzy: Zeugswetter F.K. et al. (2021)
Wyniki:
o Wzorzec ten wystąpił u 10,4% psów z nadczynnością kory nadnerczy (HAC) oraz u 3,2% psów bez HAC.
o Wskaźnik wiarygodności dodatni (+LR) dla tego wzorca wyniósł 3,23, co sugeruje jedynie umiarkowaną wartość diagnostyczną, a szeroki przedział ufności (0,75–14) obejmował wartość 1, co podważa jego użyteczność statystyczną.
o Wartość predykcyjna dodatnia (PPV) wyniosła 85,7%, jednak ze względu na szeroki przedział ufności (58,1–96,3%), wynik ten jest niepewny.
Wnioski:
o Badanie nie wykazało istotnego związku między wzorcem "escape" a diagnozą HAC, co nie popiera włączania tego wzorca jako samodzielnego kryterium decyzyjnego.
o Zaleca się wykonanie dodatkowych, bardziej specyficznych testów (np. testu stymulacji ACTH) u psów wykazujących ten wzorzec.
2. „Ultrasonographic adrenal gland changes in dogs with Cushing's syndrome with a low-dose dexamethasone suppression test result consistent with partial suppression or escape pattern”
Autorzy: Mayr M. et al. (2024)
Kontekst: Badanie skupiało się na psach z już rozpoznanym zespołem Cushinga, które wykazywały wzorzec częściowego hamowania (PSP) lub wzorzec ucieczki (EP).
Wyniki:
o W badanej grupie psów z potwierdzonym CS, wzorzec "escape" występował z podobną częstością (42,9%) co wzorzec częściowego hamowania.
o Wymiary nadnerczy w badaniu USG nie różniły się istotnie między psami z wzorcem "escape" a psami z częściowym hamowaniem.
o Większość psów z tym wzorcem miała symetryczne nadnercza, co jest typowe dla postaci przysadkowej (PDH).
Wnioski:
o Wzorzec "escape" (podobnie jak częściowe hamowanie) jest bardzo silnym wskaźnikiem przysadkowej postaci nadczynności kory nadnerczy (PDH).
o W przeciwieństwie do starszych badań sugerujących niską wartość diagnostyczną, to badanie wskazuje, że wzorzec ten może wiarygodnie diagnozować CS, pod warunkiem uwzględnienia objawów klinicznych i wykluczenia chorób towarzyszących.
3. „Evaluation of individual low-dose dexamethasone suppression test patterns in naturally occurring hyperadrenocorticism in dogs”
Autorzy: Bennaim M. et al. (2018)
Wyniki:
o Wzorzec "escape" zidentyfikowano u 8,5% psów z HAC oraz u 14,1% psów z chorobami nie-nadnerczowymi (NAI).
o Wartość predykcyjna dodatnia (PPV) dla wzorca "escape była niska i wynosiła 36,8%.
o Wzorzec ten występował częściej u psów chorych na inne choroby niż u psów z HAC.
Wnioski:
o Wzorzec "escape" zapewnia ograniczone wsparcie dla diagnozy HAC i wiąże się z wysokim ryzykiem wyników fałszywie dodatnich.
o Diagnozowanie HAC u psów wykazujących ten wzorzec powinno opierać się na alternatywnych kryteriach lub testach, ponieważ sam wzorzec ma słabą moc diagnostyczną.
4. „Frequency of low-dose dexamethasone suppression test (LDDST) response patterns and their correlation with clinicopathologic signs in dogs suspected of having Cushing's syndrome: A retrospective study”
Autorzy: Rebelo N. et al. (2024)
Wyniki:
o Wzorzec "escape" zidentyfikowano u 10,1% wszystkich badanych psów.
o W grupie psów ostatecznie zdiagnozowanych z zespołem Cushinga, wzorzec ten występował u 15,6% przypadków.
o W przypadku 23,1% psów z tym wzorcem, lekarze wykluczyli diagnozę CS bez dalszej diagnostyki, mimo występowania typowych objawów klinicznych u części z nich.
Wnioski:
o Wzorzec "escape" jest często błędnie interpretowany przez klinicystów jako dowód na brak choroby, co prowadzi do przedwczesnego wykluczenia zespołu Cushinga.
o Mimo że wzorzec ten rzadziej wskazuje na chorobę niż brak hamowania, jego obecność nie powinna automatycznie wykluczać diagnozy, zwłaszcza jeśli występują objawy kliniczne lub zmiany w badaniach laboratoryjnych.
o Zaleca się dalszą diagnostykę (np. test stymulacji ACTH) zamiast odrzucania podejrzenia choroby.
