12/11/2021
Czy wiecie, że 12 listopada to Światowy Dzień Ergonomii? I czy wiecie, czym jest ergonomia? :)
Jest wiedzą o tym, jak optymalnie dostosować narzędzia pracy, urządzenia, maszyny i technologie do potrzeb i wymagań fizjologicznych, psychologicznych i społecznych człowieka.
Twórcą tego pojęcia jest polski przyrodnik, prof. Wojciech Bogumił Jastrzębowski (1799 - 1882), który w 1857 r. jako pierwszy użył tej nazwy i określił potrzebę rozwijania ergonomii jako nauki.
A jakie przygody miała ergonomia w drodze do współczesności? Ciekawy jest np. jej związek z okresem II wojny światowej, o czym poniżej:
"Pod koniec II wojny światowej w technice militarnej pojawił się jakościowo nowy dylemat, z którym projektanci i konstruktorzy nie potrafili się uporać.
W wyniku szybkiego postępu w dziedzinie budowy samolotów bojowych i transportowych powstał trudny do rozwiązania problem dostosowania do możliwości ludzkich konstrukcji i rozmieszczenia urządzeń sygnalizacyjnych i sterowniczych w kabinie pilota.
Okazało się bowiem, że pilot nie był w stanie odpowiednio szybko orientować się w gąszczu dość przypadkowo rozmieszczonych urządzeń i właściwie reagować w sytuacji stresu, presji czasu, niewygody, przeciążeń grawitacyjnych, zimna, niedotlenienia, hałasu, drgań, złego oświetlenia itp. Wskutek tego często zdarzały się katastrofy i zestrzelenia.
Podobne problemy pojawiały się też w innym sprzęcie bojowym: w czołgach, okrętach i stacjach radarowych. Gdy stwierdzono, że operatorzy osiągnęli kres swoich możliwości i najsprawniejsze metody selekcji, doboru, treningu i motywowania nie przynosiły spodziewanych efektów, do badań włączono psychologów, fizjologów oraz antropologów.
Formułowali oni wskazówki dla konstruktorów urządzeń technicznych, jak należy tworzyć struktury techniczne, aby były bardziej dostosowane do psychicznych i fizycznych możliwości człowieka.
Ten nurt badań w USA nazwano human engineering lub human factors in technology (w ZSRR - inżeniernaja psichołogia), a póżniej - ergonomics. Były to początki współczesnych badań ergonomicznych, których celowość wynikała z konkretnych zapotrzebowań praktycznych.
Po zakończeniu wojny zebrane doświadczenia zaczęto przenosić do przemysłu cywilnego, co - przy minimalnych nakładach - zaczęło skutkować większą wydajnością pracy, poprawą jakości produktu, zmniejszeniem wypadkowości i pozytywnymi zjawiskami społecznymi.
Ergonomia należy do nauk stosowanych i kompleksowych. Oznacza to, że czerpie z teoretycznego i praktycznego dorobku nauk szczegółowych w celu rozwiązywania teoretycznych i praktycznych problemów, pojawiających się podczas współdziałania człowieka (ludzi) i środków technicznych (narzędzi, maszyn, pojazdów, sprzętów, aparatów i innych urządzeń technicznych). Jest również nauką interdyscyplinarną, wiążącą nauki o człowieku, nauki techniczne i ścisłe oraz nauki o organizacji pracy."
(źródło informacji: NAUKA O PRACY (ciop.pl)
Ilustracja: Konkurs na plakat bhp, edycja "Ergonomia", II nagroda dla autorów: Magda Szymeczko, Andrzej Leraczyk
