24/08/2026
💡Jak powiedzieć, ile ma się lat, nie mówiąc, ile ma się lat? Na przykład wspominając, że w naszych szkolnych latach Pluton był wciąż planetą.
Pluton oficjalnie przestał być planetą 20 lat temu.
🪐 24 sierpnia 2006 roku, po burzliwych debatach i dyskusjach, Międzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU Poland) zdecydowała o zdegradowaniu najdalszej wówczas planety naszego układu, zaliczając ją też odtąd do nowej kategorii ciał niebieskich: planet karłowatych.
🪨 Czym naraził się Pluton? Okazał się nie spełniać jednego z trzech warunków w nowo wypracowanej definicji planety: nie był na swojej orbicie całkiem sam, czyli nie zdołał oczyścić swojej okolicy z innych ciał niebieskich. Problem narastał w początkach XXI wieku wraz z kolejnymi odkryciami niewiele mniejszych obiektów krążących za orbitą Neptuna. Pojawiło się zasadnicze pytanie: czy rozszerzać listę planet do kilkunastu, a w przyszłości może nawet kilkudziesięciu, czy postawić wyraźną granicę i zdegradować problematyczne ciało do... no właśnie, do całkiem nowej klasy obiektów?
🛰️ Wiemy już, jak wygląda wypracowany wtedy, zapewne z trudem, kompromis. Pluton nie jest już dziewiątą planetą. Być może docenią to uczniowie, którym dzięki temu nie grozi uczenie się na pamięć nazw i cech dwudziestu lub więcej planet Układu Słonecznego. Niezależnie od statusu Pluton jest jednak ciągle ciekawym obiektem badań. Wiele jego mniejszych satelitów odkryto dopiero w XXI wieku. Dziś wiemy też, że ma atmosferę, a jego powierzchnia wykazuje złożoną rzeźbę, na którą składają się doliny, góry i kratery. Wiele z tych danych przekazała sonda New Horizons, która dotarła w okolice Plutona i minęła go (w sposób zamierzony) w bliskiej odległości w 2015 roku, po 9 latach od wystrzelenia z Ziemi – choć osiągnęła rekordową prędkość ucieczki dla sond kosmicznych. Gdy wyruszała w tę podróż, Pluton miał wciąż jeszcze status planety.
💫 Panuje czasem przekonanie, że przy okazji zmiany statusu z Plutonem coś się stało, a nawet że parametry jego orbity zmieniły się. Nic takiego. Zmieniła się nasza definicja planety i formalne zaszeregowanie tego i paru innych ciał niebieskich. Pluton jak krążył, tak krąży po swej rozległej orbicie, z której Słońce wygląda już tylko jak jedna z dalekich gwiazd i której zakreślenie zajmuje mu prawie 248 lat, niewzruszony i obojętny na nasze próby zaklasyfikowania. Być może w wielu sytuacjach warto brać z niego przykład 😉?
NASA / JHUAPL / SwRI / planetary.org
