Katedra Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego IFP UKEN

XXI Jesienna Szkoła Dydaktyków Literatury i Języka Polskiego

„Godziny polskiego” – sztuka rozmawiania, sztuka czytania, sztuka pisania

Kraków, 20-21 listopada 2025 roku

XXI edycja najstarszej cyklicznej konferencji dydaktyków literatury i języka polskiego, organizowanej od czterdziestu dwóch lat przez Katedrę Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, po raz pierwszy odbyła się bez udziału jej inicjatora, Profesora Zenona Urygi. Odwołanie
w temacie Szkoły do książki „Godziny polskiego” było nie tylko przejawem wdzięczności wobec Profesora za wieloletnie inspiracje, ale także zachętą dla uczestników wydarzenia do wspólnego namysłu nad tym, co można, warto lub trzeba w ramach godzin polskiego robić…
A z pewnością można, warto i trzeba robić to, na co wskazuje druga część tytułu, będąca z kolei aluzją do podręcznika Zofii Agnieszki Kłakówny Sztuka pisania. Wszystkie trzy wymienione przy tej okazji aktywności: rozmawianie, czytanie, pisanie (kolejność nieprzypadkowa) – mają charakter językowy i trudno, żeby było inaczej, skoro językowy charakter ma ludzkie bycie w świecie: to w języku formułujemy nasze myśli, w języku się porozumiewamy, w języku kategoryzujemy, „czytamy” i interpretujemy świat, w języku roz-ważamy, rozpatrujemy, roz-trząsamy i „roz-mawiamy” problemy, w języku wytwarzamy, nadajemy i negocjujemy znaczenia. Innymi słowy, to w języku – jak rzecz ujął Wiesław Myśliwski – opowiada się nasz los. Godziny polskiego, godziny języka polskiego, nie mogą być chyba o niczym innym…
W takim rozumieniu uprawianie sztuki rozmawiania, sztuki czytania i sztuki pisania jawi się jako forma uprawiania sztuki życia w ogóle. Uczenie zaś, czyli organizowanie i prowadzenie tego rodzaju aktywności w klasie, samo w sobie jest sztuką i wymaga prawdziwego kunsztu, do którego potrzeba nie tylko talentu, ale również „terminowania” w sensownie prowadzonych „warsztatach” uniwersyteckich i szkolnych.
Z uprawianiem sztuki uczenia wiąże się jednak wielka odpowiedzialność. Dotyczy to zarówno nauczycieli pracujących w szkołach, jak i osób przygotowujących ich do zawodu. Do klasy, podobnie jak do teatru, „nie wchodzi się bezkarnie” (Kantor). Drugiej szansy nie będzie – ani dla uczących, ani dla uczących się: „cokolwiek uczynimy, zamieni się na zawsze w to, co uczyniliśmy” (Szymborska). Mając to wszystko na uwadze, zaproponowaliśmy wspólny namysł nie tylko nad sztuką uczenia w ramach godzin języka polskiego jako szkolnego przedmiotu, ale także nad sztuką kształcenia przyszłych polonistów. Referaty dotyczyły następujących kwestii:
- kulturowe, cywilizacyjne, społecznie, polityczne, prawne (i inne) uwarunkowania edukacji szkolnej i uniwersyteckiej
- filozofie, kierunki i koncepcje kształcenia
- podmiotowość uczących się i uczących
- cele kształcenia
- wychowanie językowe i wychowanie do lektury
- projektowanie procesu kształcenia
- projektowanie szkolnej refleksji (problematyka, porządek, dobór tekstów itd.)
- projektowanie sytuacji odbioru tekstów kultury
- kształcenie sprawności językowej
- personalizacja i indywidualizacja procesu kształcenia
- język polski jako obcy, drugi i dziedziczony; język polski dla osób z doświadczeniem migracji
- lekcja jako interakcja
- performatywność i teatralizacja
- podręcznik (oraz jego obudowa dydaktyczna) jako narzędzie kształcenia
- regionalność i/a uniwersalność
- rozwój i możliwości sztucznej inteligencji
- wyzwania epoki antropocenu
- ocenianie i egzaminowanie, ewaluacja kształcenia
- przygotowanie nauczycieli języka polskiego do zawodu
- etyka kształcenia w szkole i na uniwersytecie

Do zobaczenia w roku 2027!

Komitet Organizacyjno-Programowy

dr hab. Piotr Kołodziej, prof. UKEN
dr hab. Marzena Błasiak-Tytuła, prof. UKEN
dr hab. Danuta Łazarska, prof. UKEN
dr hab. Marek Pieniążek, prof. UKEN
dr hab. Paweł Sporek, prof. UKEN
dr Agnieszka Jasińska
dr Katarzyna Pławecka
mgr Katarzyna Lange
mgr Maria Stachoń – sekretarz konferencji

Szanowni Państwo,
z głębokim żalem przyjęliśmy wiadomość, że w dniu 1 sierpnia 2024 roku zmarł prof. dr hab. Zenon Uryga wieloletni kierownik Katedry Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego, któremu powierzano także inne odpowiedzialne stanowiska i funkcje w Uczelni i poza nią; wybitny badacz literatury, dydaktyk literatury i języka polskiego, ceniony nauczyciel akademicki i wychowawca wielu pokoleń polonistów; autor uznanych publikacji, m.in. monografii: „Poezja Lenartowicza w szkole” (1972), „Odbiór liryki w klasach maturalnych…” (1982), „Godziny polskiego: z zagadnień kształcenia literackiego” (1996), licznych artykułów naukowych, a także redaktor i współredaktor materiałów pokonferencyjnych i innych pozycji, np. „Drogi i ścieżki polonistyki gimnazjalnej” (2001).

Szerokie zainteresowania Profesora oraz badania naukowe były skoncentrowane m.in. na szkolnej recepcji literatury, antropocentrycznych i antropologicznych ideach kształcenia szkolnego i uniwersyteckiego, które otwierają na uznanie i rozwijanie podmiotowości ucznia, studenta, a także nauczyciela. Te aktualne do dzisiaj koncepcje są istotne w projektowaniu edukacji humanistycznej.

Pan Profesor był twórcą i inicjatorem wielu przedsięwzięć. Jednym z nich jest Jesienna Szkoła Dydaktyków Literatury i Języka Polskiego, organizowana co dwa lata (od 1983 r.), której jubileusz 40-lecia obchodziliśmy w ubiegłym roku. Otwierając w listopadzie 2023 r. tę konferencję naukową, wygłosił „Kilka słów o początkach Jesiennej Szkoły Dydaktyków Literatury i Języka Polskiego”.

W Zmarłym utraciliśmy znamienitego Uczonego, szlachetnego, życzliwego, dobrego i skromnego Człowieka.
Profesor Zenon Uryga na zawsze pozostanie w naszych sercach! ❤️

Zachęcamy do przeczytania wywiadu z Profesorem Zenonem Urygą, który przeprowadzony został w 2016 roku przez ówczesne studentki – Sylwię Kondek i Martę Plak, podczas spotkania ze społecznością IFP w ramach cyklu „Poloniści wspominają” („Konspekt", 2016 nr 2.), a także do zapoznania się z informacjami o Panu Profesorze, zamieszczonymi na FB Instytutu Filologii Polskiej UKEN: https://www.facebook.com/share/p/T7Mp2cQwZuskmgN9/?mibextid=WC7FNe
oraz stronie internetowej IFP:
https://ifp.uken.krakow.pl/2024/08/05/zmarl-profesor-zenon-uryga/

Szanowni,
zniknęliśmy z FB na kilka miesięcy, ponieważ nasze konto zostało…przejęte 😳🤯😡 Dość intensywne prace nad jego odzyskaniem okazały się, niestety, nieskuteczne. Wracamy do Was z nową stronką i liczymy, że zostaniecie z nami na dłużej 😊🥰

30 marca 2024 r.
Przyjmijcie od nas najlepsze życzenia z okazji Świąt Wielkanocnych 🌿

25 marca 2024 r.

W ubiegły czwartek (21.03) odbyło się VIII Otwarte Seminarium Naukowe w ramach zebrania Katedry Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego IFP UKEN.
🧑‍🎓📖👩‍🏫
Podczas spotkania pani doktor Katarzyna Pławecka koncentrowała uwagę słuchaczy wokół postaci Kazimierza Brodzińskiego. Nie zabrakło także refleksji nad rolą przestrzeni w twórczości poety.
🌄🏙️🏞️
Referentce dziękujemy za inspiracje, a wszystkim zebranym za obecność i dyskusję 💐🤩

18 marca 2024 r.

Co się odwlecze, to nie uciecze 😉
👩‍🏫🧑‍🎓📖🏞️🏙️
Zapraszamy na VIII Seminarium Otwarte, podczas którego dr Katarzyna Pławecka opowie nam o przestrzeni w twórczości Kazimierza Brodzińskiego w perspektywie edukacyjnej.
👇👇👇
Do zobaczenia w najbliższy czwartek (21.03) o godzinie 13:30 w 444!

18 marca 2024 r.

W dniach 8.03-10.03.2024 r., na zaproszenie Pani dyrektor Anity Pachy oraz nauczycieli Polskiej Szkoły im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bazylei , członkowie Katedry Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego IFP UKEN gościli w Szwajcarii.
🏔️🏛️📁
Pierwszego dnia, w piątek, razem z Panią Dyrektor wybraliśmy się do Fryburga. Spotkaliśmy się tam z dr Beatą Kułak z Wydziału Slawistyki University of Fribourg. Zwiedziliśmy uniwersytet, a później spacerowaliśmy ulicami miasta, by w końcu dotrzeć do Fondation Archivum Helveto-Polonicum. Z niezwykłymi zasobami tej instytucji zapoznał nas założyciel i opiekun miejsca – Jacek Sygnarski, któremu serdecznie dziękujemy za przyjęcie nas i podzielenie się z nami historią nie tylko internowanych żołnierzy.
🚸🏫👩‍🏫👨‍🏫
W sobotę spotkaliśmy się ze społecznością Polskiej Szkoły im. Ignacego Jana Paderewskiego w Bazylei. Najpierw uczniowie, później ich rodzice oraz nauczyciele, a także pracownicy Uniwersytetu we Fryburgu uczestniczyli w zajęciach prowadzonych przez prof. Danutę Łazarską, prof. Marzenę Błasiak-Tytułę, prof. Piotra Kołodzieja oraz mgr Marię Stachoń.
Po całym dniu działań edukacyjnych przyszła pora na wymianę doświadczeń dydaktycznych przy stole z tradycyjnymi potrawami regionu.
☔️🌦️🏙️🌆🍰☕️
Niedziela była ostatnim dniem naszego pobytu. Ten pochmurny dzień upłynął jednak bardzo przyjemnie. Zwiedzanie Bazylei i smakowanie regionalnych potraw w doborowym towarzystwie pozostanie w naszej pamięci na długo.
🥰💐🤗❤️
Uczniom, ich rodzicom i naszym koleżankom – nauczycielkom z Polskiej Szkoły im. Ignacego Jana Paderewskiego, na czele z Panią Dyrektor Anitą Pachą, dziękujemy za zaproszenie, otwartość, niespełna całodobową opiekę, wymianę doświadczeń i plany na wspólną przyszłość edukacyjną.
😍🌷
Pani dr Beacie Kułak dziękujemy za pokazanie Fryburga oraz skierowanie naszych kroków do centrum polskości tego miasta - Archiwum Helveto-Polonicum.

6 marca 2024 r.

4 marca 2024 r.

Nowy semestr ruszył pełną parą, więc my zapraszamy Was do udziału w kolejnym Otwartym Seminarium, które odbędzie się w najbliższy czwartek (7.03) o godzinie 13:30 w sali 444. Dr Katarzyna Pławecka wygłosi referat o przestrzeni w twórczości Kazimierza Brodzińskiego i jej edukacyjnym potencjale 🏞️🧑‍🏫📖
Do zobaczenia już wkrótce w „czwórkach” 🤩🥰😊