03/04/2026
XXI Jesienna Szkoła Dydaktyków Literatury i Języka Polskiego
„Godziny polskiego” – sztuka rozmawiania, sztuka czytania, sztuka pisania
Kraków, 20-21 listopada 2025 roku
XXI edycja najstarszej cyklicznej konferencji dydaktyków literatury i języka polskiego, organizowanej od czterdziestu dwóch lat przez Katedrę Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, po raz pierwszy odbyła się bez udziału jej inicjatora, Profesora Zenona Urygi. Odwołanie
w temacie Szkoły do książki „Godziny polskiego” było nie tylko przejawem wdzięczności wobec Profesora za wieloletnie inspiracje, ale także zachętą dla uczestników wydarzenia do wspólnego namysłu nad tym, co można, warto lub trzeba w ramach godzin polskiego robić…
A z pewnością można, warto i trzeba robić to, na co wskazuje druga część tytułu, będąca z kolei aluzją do podręcznika Zofii Agnieszki Kłakówny Sztuka pisania. Wszystkie trzy wymienione przy tej okazji aktywności: rozmawianie, czytanie, pisanie (kolejność nieprzypadkowa) – mają charakter językowy i trudno, żeby było inaczej, skoro językowy charakter ma ludzkie bycie w świecie: to w języku formułujemy nasze myśli, w języku się porozumiewamy, w języku kategoryzujemy, „czytamy” i interpretujemy świat, w języku roz-ważamy, rozpatrujemy, roz-trząsamy i „roz-mawiamy” problemy, w języku wytwarzamy, nadajemy i negocjujemy znaczenia. Innymi słowy, to w języku – jak rzecz ujął Wiesław Myśliwski – opowiada się nasz los. Godziny polskiego, godziny języka polskiego, nie mogą być chyba o niczym innym…
W takim rozumieniu uprawianie sztuki rozmawiania, sztuki czytania i sztuki pisania jawi się jako forma uprawiania sztuki życia w ogóle. Uczenie zaś, czyli organizowanie i prowadzenie tego rodzaju aktywności w klasie, samo w sobie jest sztuką i wymaga prawdziwego kunsztu, do którego potrzeba nie tylko talentu, ale również „terminowania” w sensownie prowadzonych „warsztatach” uniwersyteckich i szkolnych.
Z uprawianiem sztuki uczenia wiąże się jednak wielka odpowiedzialność. Dotyczy to zarówno nauczycieli pracujących w szkołach, jak i osób przygotowujących ich do zawodu. Do klasy, podobnie jak do teatru, „nie wchodzi się bezkarnie” (Kantor). Drugiej szansy nie będzie – ani dla uczących, ani dla uczących się: „cokolwiek uczynimy, zamieni się na zawsze w to, co uczyniliśmy” (Szymborska). Mając to wszystko na uwadze, zaproponowaliśmy wspólny namysł nie tylko nad sztuką uczenia w ramach godzin języka polskiego jako szkolnego przedmiotu, ale także nad sztuką kształcenia przyszłych polonistów. Referaty dotyczyły następujących kwestii:
- kulturowe, cywilizacyjne, społecznie, polityczne, prawne (i inne) uwarunkowania edukacji szkolnej i uniwersyteckiej
- filozofie, kierunki i koncepcje kształcenia
- podmiotowość uczących się i uczących
- cele kształcenia
- wychowanie językowe i wychowanie do lektury
- projektowanie procesu kształcenia
- projektowanie szkolnej refleksji (problematyka, porządek, dobór tekstów itd.)
- projektowanie sytuacji odbioru tekstów kultury
- kształcenie sprawności językowej
- personalizacja i indywidualizacja procesu kształcenia
- język polski jako obcy, drugi i dziedziczony; język polski dla osób z doświadczeniem migracji
- lekcja jako interakcja
- performatywność i teatralizacja
- podręcznik (oraz jego obudowa dydaktyczna) jako narzędzie kształcenia
- regionalność i/a uniwersalność
- rozwój i możliwości sztucznej inteligencji
- wyzwania epoki antropocenu
- ocenianie i egzaminowanie, ewaluacja kształcenia
- przygotowanie nauczycieli języka polskiego do zawodu
- etyka kształcenia w szkole i na uniwersytecie
Do zobaczenia w roku 2027!
Komitet Organizacyjno-Programowy
dr hab. Piotr Kołodziej, prof. UKEN
dr hab. Marzena Błasiak-Tytuła, prof. UKEN
dr hab. Danuta Łazarska, prof. UKEN
dr hab. Marek Pieniążek, prof. UKEN
dr hab. Paweł Sporek, prof. UKEN
dr Agnieszka Jasińska
dr Katarzyna Pławecka
mgr Katarzyna Lange
mgr Maria Stachoń – sekretarz konferencji
