08/09/2026
(🇬🇧 below, English version of the infographic in the comment)
„Największym ryzykiem nie jest to, że AI wchodzi do nauki. Jest nim to, że pozostaje w niej niewidzialna”.
Generatywna AI 🤖 wspiera już wyszukiwanie literatury, analizę danych, pisanie kodu i przygotowywanie publikacji. Czy czytelnicy wiedzą jednak, gdzie i jak została wykorzystana?
Międzynarodowy zespół pod kierunkiem badaczy i badaczek z Instytutu Nauk o Środowisku UJ przeanalizował polityki 230 czasopism z ekologii i biologii ewolucyjnej oraz ponad 2 tysiące artykułów.
🔴 45% czasopism nie miało żadnych wytycznych dotyczących AI.
🔴 Jawne deklaracje użycia AI znaleziono w mniej niż 6% artykułów.
Brak deklaracji nie dowodzi, że AI użyto. Pokazuje jednak, że bez wspólnego standardu nie potrafimy odróżnić „AI nie użyto” od „AI użyto, ale tego nie opisano”.
Odpowiedzią autorów jest AIdIT — proste, lecz efektywne narzędzie do przejrzystego raportowania AI. Pozwala szybko wskazać:
• jakiego narzędzia i wersji użyto,
• na jakim etapie i do czego,
• jak człowiek sprawdził i zatwierdził wyniki.
AIdIT nie demonizuje AI — czyni jej rolę widoczną, porównywalną i możliwą do zweryfikowania. Jeśli AI wpłynęła na badanie, czytelnik powinien o tym wiedzieć. AIdIT można wykorzystać również w pracy ze studentami, w deklaracjach o użyciu AI w pracach dyplomowych - i wszędzie tam, gdzie potrzebna jest przejrzysta deklaracja o wykorzystaniu modeli językowych.
Czy raportowanie AI powinno być równie oczywiste jak opis metod statystycznych? TAK!
🔗 Artykuł: https://doi.org/10.1186/s41073-026-00230-1
🛠 Wypróbuj AIdIT: https://bit.ly/aidit-tool
===========
“The biggest risk is not that AI is entering science. It is that it can remain invisible once it gets there.”
Generative AI 🤖 already supports literature searches, data analysis, coding and scientific writing. But can readers tell where and how it shaped a study?
An international team led by researchers from the Institute of Environmental Sciences at Jagiellonian University mapped AI policies across 230 ecology and evolutionary biology journals and examined more than 2,000 articles.
🔴 45% of journals provided no guidance on AI use.
🔴 Fewer than 6% of articles included an explicit AI disclosure.
This does not prove that AI was used but left unreported. It shows that without a shared standard, readers cannot distinguish “AI was not used” from “AI was used but not disclosed”.
The authors’ answer is AIdIT — a simple yet powerful tool for transparent AI reporting. It records:
• which AI tool and version were used,
• where and for what purpose they entered the research process,
• how their outputs were checked and approved by humans.
AIdIT does not demonise AI. It makes its role visible, comparable and auditable. If AI shaped a study, readers should be able to see how.
Should reporting AI become as routine as describing statistical methods? YES!
🔗 Article: https://doi.org/10.1186/s41073-026-00230-1
🛠 Try AIdIT: https://bit.ly/aidit-tool
