Gabinet Humanistyczny

Motyw patriotyzmu
głęboki, gorący, ogromny, silny, wielki; dojrzały; czysty, prawdziwy, szczery; nowoczesny, nowy, romantyczny, współczesny patriotyzm
patriotyzm i duma, patriotyzm i honor, patriotyzm i moralność, patriotyzm i nacjonalizm, patriotyzm i religijność; bohaterstwo i patriotyzm, historia i patriotyzm, internacjonalizm i patriotyzm, odwaga i patriotyzm, polskość i patriotyzm, poświęcenie i patriotyzm, tradycja i patriotyzm, wiara i patriotyzm, wolność i patriotyzm
duch, poczucie, postawa, uczucie; dowód, przejaw, świadectwo, wyraz patriotyzmu

patriotyczny akcent, czyn, element, gest, odruch, zryw; zapał; patriotyczna atmosfera, duma; patriotyczne hasło; uniesienie, wzruszenie; patriotyczne deklaracje, działania, manifestacje, rocznice, symbole, święta, zachowania; pomniki, utwory, wiersze; film patriotyczny; demonstracja, działalność, postawa patriotyczna; dzieło patriotyczne; idee, obchody, śpiewy, tradycje, uroczystości; pieśni, piosenki; nastroje, uczucia patriotyczne
postawa patriotyczna

przywiązanie do ojczyzny
służyć ojczyźnie
oddać życie, umierać, zginąć za ojczyznę

Motyw winy i kary
odpowiedzialność, czyn, przewinienie, błąd, występek,
sankcja, pokuta, nauczka, represja, konsekwencje, odpłata

brzemię, ciężar, poczucie winy
wina i kara, wina i lęk, wina i skrucha, wina i wstyd; winy i grzechy
darować, odkupić, odpokutować, wyznać/wyznawać winę
przyznać się do winy
wziąć/brać (na siebie), czuć, ponosić, uznać; przerzucić na kogoś, przypisać/przypisywać komuś, ustalić, zrzucić/zrzucać, zwalić/zwalać na kogoś winę
obarczyć/obarczać, obciążyć/obciążać winą

sprawiedliwa kara
groźba; (najwyższy) wymiar; katalog, system kar
grozi komuś kara
podlegać; (dobrowolnie) poddać się karze
zasłużyć na karę

kara nie omija winnego
sprawiedliwość zwycięża
co zasiejesz, to zbierzesz
nie ma winy bez kary
Kainowe piętno

Motyw poświęcenia
duże, największe, najwyższe, ogromne, wielkie; pewne poświęcenie
poświęcenie dla drugiego człowieka, dla innych, dla narodu, dla ojczyzny, dla sprawy
gotowość, skłonność, zdolność do poświęceń
gotowy, skłonny, zdolny do poświęceń
oddanie, wyrzeczenia
poświęcić się dla innych; dla jakiegoś dobra, dla ojczyzny
poświęcić się bez reszty, całkowicie
poświęcić/położyć/złożyć coś/kogoś na ołtarzu czegoś (= ktoś poświęcił coś lub kogoś dla czegoś, co uważa za wyższe dobro); np.: …nie potrafi cieszyć się życiem, chętnie poświęci innych na ołtarzu swych szczytnych celów.

dać z siebie wszystko
nie szczędzić sił
oddać życie za kogoś / za coś

Motyw odwagi
męstwo, determinacja
brawura
męska, młodzieńcza, osobista, własna; duża, nadmierna, niebywała, niemała, nieprzeciętna, niesamowita, niesłychana, niezwykła, ogromna, olbrzymia, spora, wielka, wyjątkowa; brawurowa, desperacka, heroiczna, straceńcza, szaleńcza; artystyczna, intelektualna, moralna, polityczna odwaga
odwaga i bezinteresowność, odwaga i bohaterstwo, odwaga i determinacja, odwaga i honor, odwaga i inteligencja, odwaga i konsekwencja, odwaga i mądrość, odwaga i męstwo, odwaga i niezależność, odwaga i odpowiedzialność, odwaga i ofiarność, odwaga i patriotyzm, odwaga i pewność siebie, odwaga i pokora, odwaga i poświęcenie, odwaga i prawość, odwaga i rozwaga, odwaga i samozaparcie, odwaga i siła, odwaga i sprawność, odwaga i stanowczość, odwaga i szlachetność, odwaga i uczciwość, odwaga i wiara, odwaga i wyobraźnia
brak, doza, nadmiar, odrobina; przypływ; akt, dowód, przykład, symbol, świadectwo, wzór; potrzeba odwagi
dodać/dodawać, nabrać/nabierać; nie starczać; wymagać; gratulować, życzyć odwagi
wykazać się, wyróżnić się; zaimponować komuś odwagą

zdobyć/zdobywać się na odwagę
nie poddawać się
nie cofać się przed niczym
stanąć na wysokości zadania
odwaga cywilna
skok na głęboką wodę

Motyw odpowiedzialności
duża, nieograniczona, ogromna, olbrzymia, wielka; cała, całkowita, pełna; ciężka, surowa; indywidualna, jednoosobowa, obywatelska, solidarna, społeczna, wspólna, wzajemna; bezpośrednia, elementarna, jednoznaczna, szczególna
odpowiedzialność wobec Boga, wobec ludzi, wobec społeczeństwa
odpowiedzialność i profesjonalizm, odpowiedzialność i troska, odpowiedzialność i uczciwość; kompetencje i odpowiedzialność, obowiązki i odpowiedzialność, świadomość i odpowiedzialność, uprawnienia i odpowiedzialność, wiarygodność i odpowiedzialność, władza i odpowiedzialność, zobowiązania i odpowiedzialność
brak, część, doza, granice, skala, stopień, wzrost, zakres; mechanizm, system, zasada; kwestia, problem, sfera, sprawa; poczucie, postawa, świadomość; brzemię, ciężar, obowiązek; podział odpowiedzialności
ucieczka od odpowiedzialności / przed odpowiedzialnością
zwiększyć/zwiększać; dźwigać, podjąć/podejmować, przyjąć/przyjmować, udźwignąć; zdjąć/zdejmować; czuć, odczuwać; ustalić, wprowadzić; dzielić odpowiedzialność
ktoś bierze [całą/pełną] odpowiedzialność za coś/kogoś
lęk, obawa, strach przed konsekwencjami
brzemienny w konsekwencje/skutki
prowadzić do jakichś konsekwencji
zastanowić się nad konsekwencjami, ostrzegać, przestrzegać przed konsekwencjami, liczyć się z konsekwencjami

ponosić konsekwencje
poczucie obowiązku
ponieść konsekwencje swoich czynów

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz
brać/wziąć coś na swoje barki
coś spoczywa/spoczęło na czyichś barkach
kto sieje wiatr, ten zbiera burzę (= osoba, która wywołuje w jakimś środowisku niepokój, powoduje gwałtowne zmiany, których skutki zagrażają także tej osobie)
chować głowę w piasek
mieć krew na rękach
rzucać słowa na wiatr
umywać ręce
przełykać/przełknąć gorzką pigułkę
mieć odwagę cywilną
otworzyć/otwierać puszkę Pandory
coś uszło/ujdzie komuś na sucho

Mit o wojnie trojańskiej a nazwa wirusa.
Ćwiczymy kompetencje rozumienia tekstu czytanego oraz kompetencje kulturowe.

Motyw marzeń i celu
marzenie: największe, odwieczne, najskrytsze, nierealne, niespełnione, głupie, infantylne
marzenia na przyszłość
marzenia i aspiracje, marzenia i ambicje, marzenia i cele, marzenia i nadzieje, marzenia i oczekiwania, marzenia i plany, marzenia i pragnienia, marzenia i tęsknoty, marzenia i zamiary
szczyt marzeń
droga do marzeń
marzenia się spełniły, ziściły, prysły, rozwiały się
realizować, spełniać/spełnić, urzeczywistniać/urzeczywistnić, ziścić, zrealizować
żyć marzeniami
rezygnować z marzeń
pożegnać się z marzeniami o…
pogoń za marzeniami

bujać w obłokach
marzenie ściętej głowy

cel: konkretny, określony, sprecyzowany, wiadomy, wyraźny, wyznaczony, zakładany, zamierzony, długofalowy, główny, naczelny, nadrzędny, ostateczny, pierwszoplanowy, życiowy, pożądany, upragniony, wymarzony, dobry, szczytny, szlachetny, święty, wyższy, zbożny
cel akcji, misji, pracy, wojny, dążeń, pragnień, starań, życia, grupy, organizacji, państwa, władzy
cele do osiągnięcia, do zrealizowania
cel i plan, cel i przedmiot, cel i sens, cele i dążenia, cele i ideały, cele i kierunki, cele i marzenia, cele i wartości, cele i zadania, cele i zamiary, cele i zamierzenia
istota i cel, misja i cel, motywacje i cele, pragnienia i cele, założenia i cele
dopiąć celu
konsekwentnie realizować cel
dążyć, zdążać, zmierzać, prowadzić do celu
dążyć do celu mimo przeciwności

coś się mija z celem
cel uświęca środki
po trupach do celu

chcieć to móc
bez pracy nie ma kołaczy
chcieć/pragnąć czegoś z całej duszy / z całego serca

Kontekst do analizy wiersza na maturze ustnej.
Jak mi poszło? Wystawcie ocenę w komentarzach.

Motyw przyjaźni

więź, relacja, braterstwo,
węzeł przyjaźni, np. złączeni węzłem przyjaźni
wzajemne wsparcie
bezinteresowna, bliska, wierna, prawdziwa, trwała, czuła, serdeczna, szczera, wieloletnia, dozgonna, młodzieńcza, męska
dowód/gest/znak przyjaźni
budować, nawiązywać/nawiązać, pozyskać, zawrzeć/zawierać, zawiązać, zbudować, zdobyć, zyskać, cenić, deklarować, okazywać, pielęgnować, podtrzymywać/podtrzymać, pogłębić/pogłębiać, umacniać, wzmacniać, zacieśniać, stracić, zerwać, udawać
prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie
trzymać się razem
bratnia dusza
ktoś zjadł z kimś beczkę soli

Kontynuacja analizy i interpretacji sonetu XIII z cyklu „Nad głębiami” A. Asnyka.

Motyw miłości

więź, przywiązanie
darzyć uczuciem
zapałać miłością
otoczyć miłością
silna relacja
bezgraniczna, bezinteresowna, dojrzała, głęboka, gorąca, nagła, namiętna, niespełniona, nieodwzajemniona, nieszczęśliwa, płomienna, szalona, szczera, szczęśliwa, wielka, pierwsza, braterska, macierzyńska, matczyna, ojcowska, siostrzana, braterska
potrzeba, poszukiwanie, pragnienie miłości
chory z miłości
łaknąć, szukać, potrzebować, pragnąć miłości
budzić w kimś miłość
okazać, przysięgać, ślubować, wyrazić, przeżywać, udawać
zdobyć czyjąś miłość
wyznać komuś miłość
iść za głosem serca
stracić dla kogoś głowę
serce nie sługa
miłość jest ślepa
miłość od pierwszego wejrzenia