Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii - Uniwersytet Jagielloński

Rejestracja na 𝐅𝐄𝐁𝐒-𝐈𝐔𝐁𝐌𝐁-𝐄𝐍𝐀𝐁𝐋𝐄 𝐂𝐨𝐧𝐟𝐞𝐫𝐞𝐧𝐜𝐞 𝟐𝟎𝟐𝟔 jest już otwarta!

Z ogromną radością informujemy, że w dniach 𝟏𝟒–𝟏𝟔 𝐩𝐚ź𝐝𝐳𝐢𝐞𝐫𝐧𝐢𝐤𝐚 𝟐𝟎𝟐𝟔 to właśnie 𝐖𝐲𝐝𝐳𝐢𝐚ł 𝐁𝐢𝐨𝐜𝐡𝐞𝐦𝐢𝐢, 𝐁𝐢𝐨𝐟𝐢𝐳𝐲𝐤𝐢 𝐢 𝐁𝐢𝐨𝐭𝐞𝐜𝐡𝐧𝐨𝐥𝐨𝐠𝐢𝐢 𝐔𝐉 będzie gospodarzem międzynarodowej konferencji FEBS-IUBMB-ENABLE w Krakowie.

To wyjątkowe wydarzenie skierowane jest do doktorantów i osób na etapie 𝑝𝑜𝑠𝑡𝑑𝑜𝑐, a jego tegoroczne hasło brzmi:

𝐓𝐡𝐞 𝐂𝐨𝐝𝐞 𝐨𝐟 𝐋𝐢𝐟𝐞: 𝐁𝐞𝐲𝐨𝐧𝐝 𝐭𝐡𝐞 𝐆𝐞𝐧𝐨𝐦𝐞 𝐭𝐨 𝐌𝐮𝐥𝐭𝐢𝐥𝐚𝐲𝐞𝐫 𝐁𝐢𝐨𝐥𝐨𝐠𝐲

Program konferencji obejmie m.in. sesje naukowe, krótkie wystąpienia, prezentacje posterowe, warsztaty kariery oraz możliwość nawiązania kontaktów z młodymi badaczami z różnych ośrodków naukowych.

Najważniejsze terminy:

𝐄𝐚𝐫𝐥𝐲 𝐛𝐢𝐫𝐝: do 𝟑𝟎 𝐜𝐳𝐞𝐫𝐰𝐜𝐚 𝟐𝟎𝟐𝟔
𝐑𝐞𝐣𝐞𝐬𝐭𝐫𝐚𝐜𝐣𝐚 𝐬𝐭𝐚𝐧𝐝𝐚𝐫𝐝𝐨𝐰𝐚: 1 lipca – 31 sierpnia 2026
Dostępne są również 𝐠𝐫𝐚𝐧𝐭𝐲 podróżne dla uczestników.

Cieszymy się, że możemy gościć tę międzynarodową społeczność naukową na naszym Wydziale i już teraz zapraszamy do udziału w konferencji!

Więcej informacji i rejestracja:
https://febs-iubmb-enableconference.org/

🔬 Jak wygląda produkcja terapeutycznych przeciwciał monoklonalnych w praktyce?

Studenci uczestniczący w kursie „Przeciwciała monoklonalne” mieli okazję wziąć udział w wyjątkowych zajęciach prowadzonych przez pana Mateusza Dobrowolskiego, kierownika Działu Rozwoju Procesów Upstream i Downstream w firmie MABION.

Podczas spotkania omówiono kluczowe etapy wytwarzania rekombinowanych przeciwciał terapeutycznych – od wyprowadzania odpowiednich linii komórkowych, przez produkcję w bioreaktorach, aż po oczyszczanie i szczegółową charakterystykę właściwości biochemicznych i biologicznych z wykorzystaniem zaawansowanych metod analitycznych.

Dziękujemy za podzielenie się wiedzą i doświadczeniem zdobywanym w przemyśle biotechnologicznym!

Zajęcia zostały zrealizowane jako element doskonalenia kursu w ramach projektu Doskonały Uniwersytet (NCBiR).

Wyobraź sobie, że czytasz ten tekst i nagle jego część znika i przenosi się w inne miejsce. Tak się dzieje w naszym DNA.

Dziś wspominamy rocznicę urodzin Barbary McClintock, która zainteresowała się roślinami, a konkretnie „dziwnym zachowaniem” kolb kukurydzy odmian o fioletowych nasionach. Ale część nasion w losowy sposób była żółta lub fioletowa, zupełnie bez poszanowania mendlowskich zasad dziedziczenia. Czasem nawet pojedyncze nasiono było nakrapiane (jak na załączonych zdjęciach). Jako znakomity cytogenetyk McClintock obserwowała różnice w wyglądzie chromosomów wyizolowanych z jasnych i ciemnych obszarów nasion. Na tej podstawie wywnioskowała, że DNA może być niestabilne i pewne jego fragmenty mogą się spontanicznie wstawiać lub wycinać w losowych miejscach, co może zaburzać działanie genów (np. związanych z kolorem nasion).

Była to fenomenalna obserwacja, zważywszy, że było to jeszcze zanim rozszyfrowano budowę DNA czy poznano kod genetyczny. Dokonała tego bez współczesnych narzędzi biologii molekularnej (PCR, polimeraz, enzymów restrykcyjnych czy sekwencjonowania), używając w zasadzie tylko mikroskopu i swojego wytrenowanego oka. Ale jej odkrycia były wtedy zbyt szokujące i środowisko naukowe nie przyjęło ich z entuzjazmem. Wyprzedziła swoje czasy i dopiero po około 30-40 latach od swojego odkrycia (gdy lepiej poznano działanie genomu) uhonorowano ją Nagrodą Nobla (1983 r.).

Transpozony stanowią aż 𝟒𝟓% 𝐥𝐮𝐝𝐳𝐤𝐢𝐞𝐠𝐨 𝐠𝐞𝐧𝐨𝐦𝐮! Co ciekawe, u roślin samopylnych obserwuje się znacznie niższy udział transpozonów w genomie niż u roślin, które krzyżują się z innymi osobnikami.

Ale transpozony można wykorzystywać do modyfikacji genetycznych, tak jak np. opisuje to zespół 𝐩𝐫𝐨𝐟. 𝐝𝐫 𝐡𝐚𝐛. 𝐉𝐨𝐚𝐧𝐧𝐲 𝐁𝐞𝐫𝐞𝐭𝐲 (Czarnek, M., Kochan, J., Wawro, M., Myrczek, R., & Bereta, J. (2023). Construction of a set of novel transposon vectors for efficient silencing of protein and lncRNA genes via CRISPR interference. Molecular Biotechnology, 65(10), 1598-1607. - https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10471651/) z naszego Wydziału. W tej pracy zastosowano system 𝑆𝑙𝑒𝑒𝑝𝑖𝑛𝑔 𝐵𝑒𝑎𝑢𝑡𝑦 𝑡𝑟𝑎𝑛𝑠𝑝𝑜𝑠𝑜𝑛 do tworzenia stabilnych konstruktów w komórkach ssaczych. Pokazuje to, że odkrycie Barbary McClintock pozwoliło stworzyć przydatne narzędzia biologii molekularnej, które znajdują bezpośrednie zastosowania we współczesnych badaniach prowadzonych na Uniwersytecie Jagiellońskim.

☕ 𝐇𝐞𝐫𝐛𝐚𝐭𝐤𝐚 𝐩𝐫𝐳𝐲 𝐆𝐫𝐨𝐧𝐨𝐬𝐭𝐚𝐣𝐨𝐰𝐞𝐣 – 𝐳𝐚𝐩𝐫𝐚𝐬𝐳𝐚𝐦𝐲 na kolejne wykłady!

Już 𝟏𝟕 𝐢 𝟏𝟖 𝐜𝐳𝐞𝐫𝐰𝐜𝐚 𝐨 𝐠𝐨𝐝𝐳. 𝟏𝟒:𝟎𝟎 𝐰 𝐬𝐚𝐥𝐢 𝐑𝐚𝐝𝐲 𝐖𝐲𝐝𝐳𝐢𝐚ł𝐮 WBBiB (ul. Gronostajowa 7) odbędą się dwa spotkania z wybitnymi naukowcami z zagranicznych ośrodków badawczych.

📅 17 czerwca, godz. 14:00
🎙 𝐏𝐫𝐨𝐟. 𝐓𝐨𝐛𝐢𝐚𝐬 𝐖𝐞𝐢𝐧𝐞𝐫𝐭 (Paul Scherrer Institute, Szwajcaria)
„Movies of proteins at work — and why they’re harder to make than they look”

Prof. Weinert zajmuje się badaniem struktury i dynamiki białek z wykorzystaniem nowoczesnych metod biologii strukturalnej.

📅 18 czerwca, godz. 14:00
🎙 𝐏𝐫𝐨𝐟. 𝐀𝐧𝐝𝐫𝐞𝐚𝐬 𝐑𝐞𝐢𝐧𝐢𝐬𝐜𝐡 (Medical University of Graz, Austria)
„Genome-engineering to model human clonal hematopoiesis and myeloid leukemogenesis”

Prof. Reinisch prowadzi badania nad komórkami macierzystymi krwi oraz mechanizmami rozwoju nowotworów hematologicznych.

Serdecznie zapraszamy studentów, doktorantów, pracowników i wszystkich zainteresowanych współczesnymi badaniami z zakresu biologii molekularnej, biologii strukturalnej i medycyny translacyjnej.

📍 Sala Rady Wydziału, WBBiB UJ
📅 17–18 czerwca 2026
🕑 Godz. 14:00

Nasi badacze zdobyli aż 8 grantów Narodowego Centrum Nauki w prestiżowych konkursach OPUS 30 i SONATA 21 💡🔬

Na co pójdą środki? Na badania, które pomagają lepiej zrozumieć, jak działa organizm i jak powstają choroby — a w przyszłości mogą przełożyć się na nowe terapie.
OPUS:

🔹 Joanna Cichy – Rola keratynocytów w odporności prewencyjnej

🔹 Anna Grochot‑Przęczek – Śródbłonkowy NRF2 w cholestatycznym włóknieniu: podejście oparte na mechanizmach i repozycjonowaniu leku

🔹 Agata Szade – Przestrzenna i molekularna analiza wczesnych etapów rozwoju nowotworu w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego

🔹 Benedykt Władyka – Badania roli systemów toksyna‑antytoksyna w etiologii i epidemiologii zakażeń gronkowcowych

SONATA:

🔹 Agnieszka Drzał – Ortotopowe mikrośrodowiska nowotworowe: mechaniczna adaptacja i multimodalne profilowanie in vivo

🔹 Małgorzata Figiel – YY1 na rozdrożach architektury genomu i dostępności chromatyny w raku prostaty

🔹 Alicja Hinz – W poszukiwaniu skutecznej terapii choroby Parkinsona: celowana nanoplatforma o podwójnym działaniu

🔹 Elżbieta Karnas – Rola miRNA we wpływie pęcherzyków zewnątrzkomórkowych z ludzkich komórek iPS na potencjał hematopoetyczny komórek krwi pępowinowej

To 𝐛𝐚𝐝𝐚𝐧𝐢𝐚 𝐩𝐨𝐝𝐬𝐭𝐚𝐰𝐨𝐰𝐞 – czyli takie, które odpowiadają na fundamentalne pytania o funkcjonowanie organizmu. To właśnie one są pierwszym krokiem do przyszłych przełomów w medycynie.

Serdecznie gratulujemy wszystkim kierownikom projektów i zespołom badawczym oraz życzymy sukcesów w realizacji grantów!



Gratulujemy wszystkim zespołom i trzymamy kciuki za wyniki! 👏

𝐖𝐢𝐞𝐥𝐤𝐢 𝐬𝐮𝐤𝐜𝐞𝐬 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫𝐚𝐧𝐭𝐚 𝐖𝐁𝐁𝐢𝐁 𝐔𝐉!

W minioną sobotę 𝐦𝐠𝐫 𝐉𝐚𝐜𝐞𝐤 𝐋𝐢𝐭𝐞𝐰𝐤𝐚 odebrał stypendium START 2026 przyznawane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Gala wręczenia nagród odbyła się 13 czerwca na Zamku Królewskim na Wawelu.

Jacek Litewka został wyróżniony za pionierskie badania nad mechanizmami rozwoju i leczenia zapalenia oraz zwłóknienia trzustki.

Serdeczne gratulacje dla laureata oraz jego promotora, dr. hab. Pawła Ferdka! 👏

Z przyjemnością informujemy, że zespół StemCellTeam 𝗽𝗿𝗼𝗳. 𝗘𝘄𝘆 𝗭𝘂𝗯𝘆-𝗦𝘂𝗿𝗺𝘆 z Zakładu Biologii Komórki WBBiB UJ dołączył do międzynarodowego konsorcjum projektu MuscExiaHeart, finansowanego w ramach konkursu ERA4Health InterHeart 2025.

Projekt koncentruje się na badaniu interakcji międzynarządowych w stanie kacheksji nowotworowej, w tym obejmujących mięśnie szkieletowe oraz serce. Szczególna uwaga zostanie poświęcona roli pęcherzyków zewnątrzkomórkowych jako mediatorów takiej komunikacji.

W konsorcjum obok zespołu z UJ uczestniczą zespoły badawcze z Francji, Hiszpanii i Włoch, reprezentujące m.in. Sorbonę, Uniwersytet w Barcelonie oraz IRCCS Istituto Clinico Humanitas.

Spotkanie inaugurujące projekt odbyło się w ostatnich dniach na Sorbonie w Paryżu.

Serdecznie gratulujemy i życzymy powodzenia w realizacji projektu!

🔬🤝Na WBBiB 𝗼𝗽𝗿𝗮𝗰𝗼𝘄𝗮𝗻𝗼 𝗶𝗻𝗻𝗼𝘄𝗮𝗰𝘆𝗷𝗻𝘆 𝗹𝗲𝗸 do leczenia zwłóknień narządowych i podpisano umowę licencyjną z czeskim funduszem inwestycyjnym Life BioCEEd a.s.

Technologia rozwijana na Uniwersytecie Jagiellońskim opiera się na pęcherzykach zewnątrzkomórkowych — EVs — pozyskiwanych z ludzkich indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych, iPSC, hodowanych w warunkach obniżonego stężenia tlenu. EVs są naturalnymi nanostrukturami, które mogą przenosić bioaktywne cząsteczki, takie jak białka, mikroRNA i inne molekuły regulacyjne. Dzięki temu mogą wpływać na procesy zachodzące w komórkach i modulować mechanizmy związane z rozwojem zwłóknienia.

Badania zespołu pod kierunkiem dr Sylwii Bobis-Wozowicz wykazały, że pęcherzyki pozyskiwane z komórek hodowanych w hipoksji mają silniejsze właściwości przeciwzwłóknieniowe niż EVs uzyskiwane w standardowych warunkach hodowli. Mechanizm działania tej technologii wiązany jest m.in. z regulacją osi miR-302b-3p/TGFβ/SMAD2 — jednego z kluczowych szlaków zaangażowanych w proces włóknienia.

Podpisana umowa licencyjna z Life BioCEEd a.s. wspiera dalszy rozwój technologii i jej przejście przez kolejne etapy badań przedklinicznych, obejmujących m.in. standaryzację procesu wytwarzania, ocenę bezpieczeństwa i badania farmakokinetyczne.

Twórcy wynalazku:
dr Sylwia Bobis-Wozowicz, dr Milena Paw, dr hab. Paweł Ferdek, dr n. med. Marcin Piejko, dr Dawid Wnuk, mgr Agnieszka Kusiak, mgr Jacek Litewka oraz dr Kinga Stopa.

Projekt „Science4Business - Nauka dla Biznesu” jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027.

Finał konkursu 𝗦𝗵𝗼𝗿𝘁𝗦𝗽𝗶𝗻!

20 maja odbył się finał konkursu 𝗦𝗵𝗼𝗿𝘁𝗦𝗽𝗶𝗻 – wydarzenia poświęconego krótkim prezentacjom naukowym studentów WBBiB. W tym roku swoje wystąpienia zaprezentowało ośmioro uczestników, a zwycięzców wyłonili wspólnie publiczność oraz jury, w skład którego wszedł pan Michał Szymanik z firmy Adamed.


Najwyższe miejsca zajęli kolejno:

🥇 Aylin Kökten

🥈 Kamil Drzymała

🥉 Karolina Łaszcz



Wszystkie prezentacje były niezwykle interesujące i pokazały wysoki poziom badań prowadzonych na naszym wydziale. Bardzo dziękujemy wszystkim uczestnikom za odwagę, zaangażowanie i świetne wystąpienia.



Gratulujemy finalistom i życzymy wszystkim dalszego rozwoju naukowego oraz wielu sukcesów na kolejnych etapach kariery 🚀

Co mają wspólnego Boże Ciało i bakterie?

Przed nami uroczyste obchody święta Bożego Ciała (Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa), ustanowionego na pamiątkę cudu eucharystycznego z włoskiego miasta Bolsena. Hostia zaczęła krwawić podczas mszy. Obecnie nim cud eucharystyczny zostanie uznany przez Kościół wymagana jest pomoc… mikrobiologa.

Kilka mikroorganizmów mogących odżywiać się skrobią hostii jest intensywnie czerwona. Jednym z nich jest hodowana i badana na naszym wydziale bakteria 𝑆𝑒𝑟𝑟𝑎𝑡𝑖𝑎 𝑚𝑎𝑟𝑐𝑒𝑠𝑐𝑒𝑛𝑠 – jej kolonie wyglądają jak krople krwi, dzięki barwnikowi prodigiozynie (łacińskie słowo prodigium oznacza nadprzyrodzony omen). Znane są też czerwone drożdże produkujące astaksantynę, popularny suplement diety i barwnik do żywności (karmi się nim łososie hodowlane, aby zafarbować ich mięso na różowo) oraz drożdże 𝑀𝑜𝑛𝑎𝑠𝑐𝑢𝑠 𝑝𝑢𝑟𝑝𝑢𝑟𝑒𝑢𝑠 (używane do fermentacji ryżu, wyciąg z takiego „czerwonego ryżu” pomaga obniżać stężenie cholesterolu we krwi, dzięki produkowanym przez mikroorganizmy statynom). Na skrobi rozwija się też czerwona pleśń 𝑁𝑒𝑢𝑟𝑜𝑠𝑝𝑜𝑟𝑎 𝑐𝑟𝑎𝑠𝑠𝑎.

Rocznie zdarza się nawet 20 przypadków wymagających interwencji – mikroorganizmy „sfałszowały” np. cud eucharystyczny w archidiecezji Indianapolis w 2025 roku.

Na przestrzeni wieków krwawiły nie tylko hostie – gdy Aleksander Wielki oblegał Tyr (332 r. p.n.e.) jego żołnierzom zaczął „krwawić” chleb, wielki wódz podniósł morale twierdząc, że to krew ich wrogów, zapowiedź zwycięstwa. I wygrali. Ale w XIX wieku we Włoszech krwawiący chleb wzbudzał strach – mieszkańcy domu nie chcieli w nim mieszkać i zwykle prosili o pomoc kapłana. Gorzej, że czasem byli oni wyganiani z wioski, gdyż niektórzy przedstawiciele duchowieństwa uważali, iż chleb krwawi z powodu ciężkich przewin grzesznika. W obroną wziął poszkodowanych włoski lekarz Vincenzo Setti, który wyhodował krwawiący chleb… w domu biskupa.

na zdjęciach: szalki z czerwonymi bakteriami 𝑆𝑒𝑟𝑟𝑎𝑡𝑖𝑎 𝑚𝑎𝑟𝑐𝑒𝑠𝑐𝑒𝑛𝑠