03/07/2026
„Hasło: drewno. Odzew: tartaki”.
Historia leśnika, który służył Polsce, lasom i ludziom
W historii polskiego leśnictwa są postacie, których życiorysy mogłyby stać się scenariuszem filmu. Jedną z nich jest bez wątpienia inż. Florian Budniak ps. „Andrzej” – leśnik, żołnierz Armii Krajowej, organizator konspiracji, a po wojnie wybitny naukowiec i działacz na rzecz racjonalnej gospodarki leśnej.
Pod koniec listopada 1939 roku Florian Budniak rozpoczął pracę jako leśniczy lasów prywatnych majątku Kobiele Wielkie w powiecie radomszczańskim. Warunki życia jego rodziny były bardzo trudne. Mieszkali w jednym pokoju, korzystając ze skromnych przydziałów żywności. Dzięki niezwykłej zaradności, pracowitości i hartowi ducha Budniakowie nie tylko poradzili sobie z wojenną rzeczywistością, ale także pomagali innym leśnikom i rodzinom znajdującym się w jeszcze trudniejszej sytuacji.
W 1942 roku Florian Budniak wybudował dla swojej rodziny drewnianą leśniczówkę. W jej konstrukcji przygotował starannie zamaskowaną skrytkę. Jak pokazały późniejsze wydarzenia, decyzja ta uratowała mu życie.
Pracując jako leśniczy, nadzorował gospodarkę leśną, tartaki oraz zakłady produkcyjne. Zorganizował między innymi suszarnię, stolarnię, fabrykę drewnianych zabawek i warsztat mechaniczny. Zakłady te stały się ważnym zapleczem działalności konspiracyjnej, umożliwiając prowadzenie działań pomocniczych na rzecz ruchu oporu oraz zatrudnianie osób zaangażowanych w działalność podziemną.
Już w styczniu 1940 roku Florian Budniak wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, przyjmując pseudonim „Borsuk”, a później „Andrzej”. W konspiracji zajmował się organizacją zaplecza logistycznego, budową schronów, magazynów broni, przygotowywaniem skrytek oraz organizacją łączności radiowej. W listopadzie 1943 roku objął dowództwo oddziału partyzanckiego Obwodu AK Radomsko.
28 października 1943 roku niemieccy żandarmi otoczyli leśniczówkę w Kobielach Wielkich. Żona Floriana, Stefania Budniak ps. „Stefa”, również działająca w konspiracji, zdołała ukryć męża w przygotowanej wcześniej skrytce. Sama została aresztowana i osadzona w niemieckich obozach koncentracyjnych Auschwitz i Ravensbrück. Za działalność konspiracyjną i ratowanie męża zapłaciła niezwykle wysoką cenę.
W czasie okupacji polscy leśnicy angażowali się również w ochronę lasów przed rabunkową eksploatacją prowadzoną przez okupanta. W 1944 roku przy Delegaturze Rządu na Kraj utworzono Urząd Szefa Leśnictwa, kierowany przez inż. Teofila Lorkiewicza ps. „Sosnowski”. Florian Budniak realizował działania związane z ochroną polskich zasobów leśnych.
Jedną z akcji przygotowanych przez dowództwo Obwodu AK Radomsko było uderzenie na tartaki pracujące na potrzeby niemieckiej gospodarki wojennej. Przygotowując operację, ustalono konspiracyjne hasło:
Hasło: „drewno”.
Odzew: „tartaki”.
Nocą z 30 na 31 maja 1944 roku oddziały Armii Krajowej przystąpiły do realizacji zadania. Akcja należała do najodważniejszych przedsięwzięć podjętych przez partyzantów Obwodu AK Radomsko.
1 czerwca 1944 roku oddział Floriana Budniaka stoczył ciężką walkę z niemieckim oddziałem przeznaczonym do zwalczania partyzantki. Dzięki doświadczeniu dowódców, dobrej organizacji oraz znajomości terenu partyzanci uniknęli rozbicia. Za swoją działalność bojową Florian Budniak został odznaczony Krzyżem Walecznych.
Po zakończeniu wojny wrócił do pracy w leśnictwie. Jako urzędnik administracji leśnej opowiadał się za racjonalnym użytkowaniem lasów i ograniczaniem nadmiernych wyrębów. W okresie stalinowskim został jednak oskarżony w sfingowanym procesie i skazany na wieloletnie więzienie. Nawet w czasie odbywania kary nie przerwał pracy naukowej. W więzieniu napisał książkę ,,Lądowy Transport Drewna''.
Po odzyskaniu wolności kontynuował działalność naukową, uzyskując stopień doktora, a następnie tytuł profesora. Pozostawił po sobie znaczący dorobek naukowy z zakresu ekonomiki leśnictwa i przemysłu drzewnego.
Dziś, wspominając Floriana Budniaka ps. „Andrzej”, oddajemy hołd człowiekowi, który przez całe życie pozostał wierny trzem wartościom: Polsce, lasom i ludziom.
Pamięć o leśnikach i drzewiarzach walczących o wolność jest ważną częścią historii polskich lasów i naszego narodowego dziedzictwa.
Źródło: Jarosław Szaban, „Florian Budniak - leśnik, partyzant, patriota” Studia i Materiały Ośrodka Kultury Leśnej 14, 2015, s. 261-276; Zbigniew Zieliński, „Leśnicy na frontach II wojny światowej”.
