25/01/2026
Witamy! Za nami 81. rocznica Tragedii Górnośląskiej, więc zapraszamy do przeczytania dzisiejszego postu powiązanego właśnie z tym trudnym, ale ważnym tematem.
Dziś geneza tego, jak to Gleiwitz przemieniło się w Gliwice, i jak to się stało że na tej ziemi pojawiła się Polska.
Śląsk, styczeń 1945 rok.
Śląsk. Kraina ta ciągnąca się od Zgorzelca po Katowice, od zawsze była terenem spornym. To właśnie na niej w mniejszym lub większym stopniu żyły 4 nacje. Czesi, Polacy, Niemcy... i Ślązacy. Ci pierwsi trzej, przez lata wojowali o te tereny. Raz tu była Polska, raz Czechy, potem Niemcy, a nawet Austria. Ale jak ta kraina wyglądała kilka dziesięcioleci temu, gdy kształtowało się to, czego dzisiejszy Śląsk jest spuścizną? By zrozumieć dzisiejszą historię omówmy kilka istotnych spraw które miały miejsce w I połowie XX wieku.
I WOJNA ŚWIATOWA / WIELKA WOJNA (1914-1918)
W dniu wybuchu wojny, Śląsk znajdował się w znacznej większości pod kontrolą Cesarstwa Niemieckiego, a jego cząstka na terenie Austro-Węgier, a dokładniej na terenach dzisiejszych Czech. Germanie i powiązani z nimi Czesi przez setki lat władali tym regionem, aż do klęski Niemiec i Austro-Węgier w Wielkiej Wojnie.
Europejscy zwycięscy, czyli Wielka Brytania i Francja, wraz z odległym USA. W 1919 roku utworzono traktat wersalski. Jego punktów było wiele, ale interesuje nas jeden, czyli "Przeprowadzenie plebiscytu na Górnym Śląsku". Tak! Plebiscyt się odbył, lecz jego wyniki nie były takie, jakie by sobie życzono. Niemcy sprowadzili z zachodnich rubieży kraju wiele osób, które miały zagłosować za Niemcami, tym samym dominując plebiscyt. Przez próby kombinatorstwa, terror Freikorpsów (niemieckie formacje paramilitarne) i Grenzshutzu na zbuntowanej części Ślązaków i mniejszości polskiej, wybuchają aż TRZY Powstania Śląskie. Pomimo dużego rozbrojenia i chaosu po wojnie, wojska niemieckie były w tej walce faworytem. W wyniku powstań, do Polski przyłączono jedynie skrawek Śląska, który i tak był pełen niepokojów.
ZŁOWROGI CIEŃ NAZIZMU- 1933 ROK, I PRZEJĘCIE WŁADZY PRZEZ HITLERA
W 1933 roku do władzy dochodzi NSDAP, której przedstawiać chyba nikomu nie musimy. Tu znów wracamy na Śląsk. Naziści za wszelką cenę próbowali zachęcić do siebie lokalną ludność. Śląski okręg przemysłowy, strategiczne położony na mapie i sama chęć nie tracenia więcej terytorium przez Niemcy, a nawet ich pozyskiwanie było rzeczą, której nie mogli zawalić. Tu zaczyna się historia Gleiwitz, które w wyborach odwdzięczyło się nazistom 90% poparciem. Było to ostatnie większe miasto przed granicą z Polską. Gleiwitz stało się miastem propagandowym. W 1934 roku do miasta przybywa sam minister propagandy III Rzeszy, czyli Josef Goebbels, by jeszcze bardziej wzmocnić poparcie ludności dla Niemiec. Gleiwitz nie było jedynym miastem Śląska, gdzie były wykonywane podobne zabiegi.
PROWOKACJA GLIWICKA - "BILET DO WOJNY"
31 sierpnia 1939 roku, dzień przed wybuchem wojny. III Rzesza by dokonać ataku na Polskę musiała pozyskać pretekst. W nocy z 31 sierpnia na 1 września, Niemcy przebrani za powstańców śląskich atakują... samych siebie, a dokładniej napadają na radiostację w Gliwicach. Obezwładniając niemiecki personel budynków sterowniczych radiostacji, mieli przez mikrofon wypowiedzieć po polsku, że radiostacja wpadła w ręce Polski. Akcja zakończyła się fiaskiem, gdyż radiostacja ta była radiostacją pogodową, więc przekaz dotarł do ograniczonej liczby osób. W budynku kontrolnym obiektu pozostawiono ciało Franciszka Honioka. Ślązaka, dawnego powstańca, którego porwali i zabili. Ciało Honioka miało być dowodem na to, że faktycznie radiostację zaatakowali Polacy. Jak już mówiliśmy - akcja się nie powiodła, ale i tak Polska została zaatakowana kilka godzin później, o 3 nad ranem, 1 września.
II WOJNA ŚWIATOWA (1939-1945)
Przez okres wojny Śląsk był jednym z filarów niemieckiej produkcji zbrojeniowej i chemicznej. Kopalnie węgla, produkcja pojazdów i samolotów, kompleksy do budowy rakiet dalekiego zasięgu, czyli szeroko pojętej Wunderwaffe (cudownej broni) były fundamentem potęgi Wehrmachtu, która umożliwiła Niemcom zniewolenie swymi podbojami niemal całej Europy. Jednak po wielu klęskach na frontach, Wehrmacht był coraz bardziej wypierany, a wojska aliantów wyzwalały lub podbijały coraz więcej ziem zniewolonych przez Niemcy państw Europy. Zachodnią i południowo-zachodnią Europę wyzwalali Amerykanie, Brytyjczycy, Polacy, Kanadyjczycy, Nowozelandczycy i wiele innych, lecz Europę wschodnią i południowo-wschodnią "wyzwalał" Związek Radziecki...
NADEJŚCIE ARMII CZERWONEJ
Z pewnością "wyzwoleniem" jak możemy to nazwać, było odbicie przez Armię Czerwoną ziem ZSRR sprzed inwazji przez Niemcy (22.06.1941). Lecz gdy Sowieci wkroczyli do Polski, Słowacji, Czech, Węgier, Rumunii i innych państw Europy wschodniej, rozpoczęło się piekło ludności cywilnej tych państw. Kradzieże, masowe gwałty na kobietach bez względu na wiek, a nawet na dzieciach, bezczeszczenie pomników, grobów, wielkie krwawe tortury i wiele, wiele innych strasznych rzeczy. Lecz właśnie w tej chwili przechodzimy do meritum naszej dzisiejszej opowieści. Armia Czerwona wkracza do Niemiec, czyli również na Śląsk. Jeśli poprzednie okropieństwa Was przeraziły, to gdy Sowieci wkroczyli do Niemiec, tortury wyżej podane zostały rozmnożone i zwiększone niemal 2-3 krotnie. Czerwonoarmiści, pijani i zdemoralizowani mścili się na cywilach i schwytanych żołnierzach za to, czego Wehrmacht i jednostki Waffen-SS dopuszczały się na terenach ZSRR. Lecz wielu historyków i znawców potwierdza że zbrodnie Sowietów przekraczały zwykły wymiar zemsty, a co poniektórzy uważają że ZSRR dopuściło się o wiele bardziej okrutnych zbrodni niż Niemcy, lecz to jak było naprawdę pozostawimy Wam do własnej opinii i wypowiedzi. Taki los spotkał również Śląsk, jak i Gleiwitz. Po klęsce Niemiec, 8 maja 1945 roku i zakończeniu wojny, kraj ten został podzielony na 4 strefy okupacyjne, a część jego terytorium zostało mu odebrane. Taki los spotkał przede wszystkimi innymi, Śląsk, Pomorze, Prusy Wschodnie i kawałek Brandenburgii, które trafiły do Polski i ZSRR. Gleiwitz zostało przemianowane na Gliwice, a w mieście pojawiła się polska administracja, a niemieccy mieszkańcy w większości lecz nie w całości, zostali wygnani za Odrę, by na tych ziemiach pojawili się polscy osadnicy ze wschodu. A co ze Ślązakami? Po wojnie wielu z nich było deportowanych na ciężkie roboty do ZSRR, lub byli zamykani w obozach pracy. Wielu z nich... nigdy nie wróciło do domu. Wielu Ślązaków (pomimo głupiej nagonki ze strony prawej strony politycznej Polski) CZY IM SIĘ TO PODOBAŁO CZY NIE, było żołnierzami Armii Cesarskiej, Reichswehry czy Wehrmachtu. Po wojnie Stalin i polscy komuniści, ale i duża liczba zwykłych P***ków, uważała ich za Niemców. Poza wywózkami na roboty i do obozów, Ślązacy w znacznej części zostali wywiezieni do Niemiec. Szacuje się że w samych Niemczech, Belgii i Holandii może żyć nawet ok. 3-4 mln osób śląskiego pochodzenia, kiedy to na samym Śląsku żyje 500-600 tyś takich osób. Ślązacy po dziś dzień, nawet w czasach wolności nie mogą doprosić się o uznanie ich mniejszości i języka. Wielu omamionych przez polityków P***ków ma do nich żal za czasy wojny, uważani są za osoby zagrażające Polsce. Że chcą się od Polski odłączyć. Politycy po prawej stronie sceny politycznej głoszą wprost takie hasła z mównicy
Czy po tym wielkim 1000-leciu walk i wojen, nienawiści i pogardy, nie możemy się doczekać wzajemnego szacunku między nacjami? Ktoś kiedyś powiedział "Nie musimy się lubić... ale się szanujmy". Od tamtych wydarzeń minęło 81 lat. Dziś Gliwice są jednym z najpiękniejszych miast Górnego Śląska. Miasto pomimo terroru Armii Czerwonej, nie zostało bardzo zniszczone. Do dziś przechadzając się w różnych jego częściach możemy natrafić na wspaniałe i piękne poniemieckie budowle, od kamienic, po mosty i chodniki. Wiele starych drzew które widziały wiele, a wcześniej wspomniana radiostacja stała się symbolem i wizytówką miasta Gliwice...
Serdecznie dziękuję za przeczytanie i dotrwanie do końca😁. Jeśli interesują Was szerzej tematy np. Prowokacji gliwickiej, ataku na Polskę, wizyty w Gleiwitz Josefa Goebbelsa, lub inne tematy które zostały tu dziś poruszone, to serdecznie zapraszamy do obejrzenia reszty naszych materiałów! Z naszej strony to na tyle :) Pozdrawiamy!
