27/10/2025
ChemINspiracja
🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪🧪
Zarówno uczniowie, jak i studenci podczas nauki chemii wielokrotnie mają okazję badać pH różnych roztworów oraz substancji spotykanych na co dzień. W tym celu najczęściej wykorzystuje się klasyczne wskaźniki, takie jak fenoloftaleina czy oranż metylowy. Czasem sięga się również po naturalne substancje, np. napary z herbat czy wywar z czerwonej kapusty, który w zależności od pH przyjmuje całą paletę barw – od czerwonej w środowisku kwasowym, przez fioletową i niebieską, po zieloną, a nawet żółtą w środowisku silnie zasadowym.
Dziś proponujemy nową odsłonę tego popularnego doświadczenia. Wywar z czerwonej kapusty można "zamknąć" wewnątrz kulek z polimeru alginianowego, usieciowanego jonami wapnia. Takie kapsułki z barwnym wskaźnikiem mogą stanowić ciekawe, nowoczesne narzędzie do badania odczynu roztworów – atrakcyjną alternatywę dla tradycyjnych metod.
Co więcej – wszystkie użyte odczynniki można zakupić samodzielnie, a ich zastosowania nie ograniczają się wyłącznie do pracowni chemicznych: alginiany i mleczan wapnia są powszechnie stosowane w kuchni molekularnej, co potwierdza ich spożywcze przeznaczenie i bezpieczeństwo aplikacji. Taki zestaw to coś nowego, co przyciąga uwagę i pobudza ciekawość młodych ludzi, zachęcając ich do samodzielnych eksperymentów i odkrywania chemii w nieco innej, bardziej efektownej formie.
> Przygotuj wywar z czerwonej kapusty: posiekaj kapustę, zalej gorącą wodą, doprowadź do wrzenia, a następnie odstaw do przestudzenia. Po ostygnięciu odcedź wywar.
> Rozpuść alginian sodu: w 100 ml wywaru z kapusty wsyp 2 g alginianu sodu i mieszaj, aż powstanie jednorodna, lepka ciecz.
> Przygotuj roztwór mleczanu wapnia: w osobnym naczyniu przygotuj 10 ml 1% roztworu. (To świetna okazja dla uczniów do samodzielnego wyliczenia ilości substancji potrzebnej do uzyskania odpowiedniego stężenia.)
> Tworzenie kulek: za pomocą pipety lub strzykawki kropelkami wprowadzaj mieszaninę alginianu i wywaru do roztworu mleczanu wapnia.
> Wyjmowanie kulek: po kilku sekundach użyj małego sitka, aby wyjąć kulki, a następnie przenieś je do czystej wody.
> Badanie pH: teraz kulki można zanurzać w roztworach o różnym pH i obserwować zmiany ich barwy.