12/01/2026
Jest tylko jeden prawdziwy symbol zimowego Morza Bałtyckiego – jest nim oczywiście… LODÓWKA! 🧊🗄️
Na szczęście nie chodzi mi o taką ze sklepu AGD na Mierzei Helskiej czy nie próbuję w ten sposób humorystycznie nawiązać do warunków meteorologicznych panujących na polskim wybrzeżu (a sam przekonałem się, ze bywa nawet lepiej niż w chłodziarce). Mowa oczywiście o najliczniej zimującej na Bałtyku morskiej kaczce, której polska nazwa gatunkowa to właśnie lodówka (Clangula hyemalis). Tylko w Polskiej części naszego jedynego morza zimować może według szacunków nawet pół miliona osobników tego gatunku! 1️⃣ Podkreślić jednak należy, że gatunek ten wyłącznie zimuje w Polsce, a swoje lęgi odbywa na północ od naszego kraju w obszarach tundrowych m.in. północnej Europy, Syberii, Grenlandii jak również w północnych krańcach Ameryki Północnej (populacja amerykańska).
Pomimo, że jest to najliczniejsza morska kaczka jaką możemy spotkać nad polskim morzem i gatunek, który była najłatwiejszy do obserwacji spośród wszystkich, które widziałem w trakcie mojej ostatniej wizyty na Helu to globalna kondycja tego gatunku nie jest tak oczywista i optymistyczna. Birdlife International w 2012 roku po raz pierwszy umieścił ten gatunek pośród zwierząt narażonych na wyginięcie (kategoria VU) na IUCN Red List (Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych Światowej Unii Ochrony Przyrody) i potwierdzał jej status w ponownych ocenach przeprowadzanych w 2016, 2017 i 2018 roku. Status taki został jej nadany m.in. przez obserwacje znacznego spadku liczebności zimujących na Bałtyku kaczek tego gatunku 2️⃣. W latach 90 XX w. szacowana była ona na około 4,3 miliona ptaków 3️⃣, natomiast szacunki wykonane pomiędzy 2007, a 2009 rokiem wskazały na obecność już tylko 1,5 miliona osobników 4️⃣. Trzeba jednak podkreślić, że w ewaluacji tego gatunku przeprowadzonej w 2020 roku wyłącznie dla obszaru Europy ptak ten nie został uznany za narażony na wyginięcie 2️⃣*️⃣.
W trakcie zimowania na Bałtyku szczególnie w przeszłości lodówkom zagrażało wiele niebezpieczeństw. Ocenia się, że na przełomie wieków w wyniku wycieków produktów ropopochodnych prowadzących do choroby olejowej na środkowym Bałtyku rocznie mogło ginąc nawet od 50 do 100 tysięcy tych ptaków! 5️⃣ Współcześnie przez na szczęście coraz mniejszą liczbę wycieków notowanych na Bałtyku, za główne zagrożenie na obszarach zimowania tego gatunku uznaje się, przyłów w sieci rybackie 6️⃣.
Przez pewien czas uznawano, że to właśnie zagrożenia w obszarze zimowania lodówek, są głównymi odpowiedzialnymi za obserwowany spadek liczebności tego gatunku. Okazuje się jednak, że zagrożone są również obszary lęgów tego gatunku np. w arktycznej części Rosji gdzie obserwuje się dramatyczną degradację siedlisk tego gatunku w skutek wydobycia ropy i gazu 7️⃣.
Lodówka to taki raniuszek naszego zimowego Bałtyku, wszystkim z Was polecam zaobserwowanie tego ciekawego gatunku kaczki. Jeżeli uważacie ten tekst za ciekawy i warty uwagi to podajcie go dalej! Niech więcej osób dowie się o tej pięknej kaczce i jej nieoczywistym losie!
***
PL - lodówka
ENG - long-tailed duck
Lat. - Clangula hyemalis
Hel, 01.2026
Wyprawa na Hel Koło Ornitologiczne Uniwersytetu Łódzkiego
