Sir Muneer Science Academy Ratodero

جڏھن بہ فلسطين اسرائيل موضوع تي بحث ڪيو ويندو آهي تہ اھو سوال اٿندو آهي تہ عربن ۽ خود فلسطين اقوام متحده جي قرارداد 181 ڇو رد ڪئي جيڪا انھن کي ھڪ آزاد فلسطين جي زمانت ڏئي پئي ۽ اسرائيل ان کي ڇو تسليم ڪيو ھو. اڄ جي ھن پوسٽ ۾ ان تي ڳالهايو ويندو.

1. ان وقت فلسطين جي آبادي جو تقريباً ٻه ڀاڱي ٽيون حصو (اٽڪل 1.3 ملين عرب بمقابله 600,000 يهودي) عرب هئا ۽ اڪثر زمين جا مالڪ اهي هئا (اندازا مختلف آهن پر يهودين جي ملڪيت کان گهڻو وڌيڪ. عربن جو خيال هو ته اڪثريتي آبادي کي پوري علائقي جو مستقبل طئي ڪرڻ جو موروثي حق آهي. اهڙي زمين تي يهودي رياست قائم ڪرڻ جتي عرب اڪثريت ۾ هئا ۽ جتي انهن وٽ گهڻي زمين هئي، ان کي بنيادي طور تي غير جمهوري ۽ سندن قومي حقن جي نفی سمجهيو ويو.

2. جيتوڻيڪ يهودي آبادي تقريباً 33 سيڪڙو هئي، پر هن منصوبي ۾ تجويز ڪيل يهودي رياست کي لازمي فلسطين جو تقريباً 56 سيڪڙو علائقو ڏنو ويو. ان کان علاوه، هن مختص ڪيل زمين ۾ ڪجهه سڀ کان زرخيز زرعي علائقا (جيئن ته ساحلي پٽي ۽ گليلي جا حصا) ۽ اسٽريٽجڪ طور تي اهم نيگيو ريگستان شامل هئا. عربن دليل ڏنو ته هي غير متناسب ورھاڱو آھي ۽ يهودي اقليت جي حق ۾ وڃي ٿو.

3. عربن فلسطين کي عرب دنيا جو هڪ لازمي حصو سمجهيو. انهن يهودي رياست جي قيام کي، خاص طور تي تازو لڏپلاڻ ذريعي ۽ بيروني طاقتن جي مدد سان قائم ڪيل رياست کي، پنهنجي وطن تي مڙهيو ويل غير ملڪي قبضي جي هڪ صورت سمجهيو. ان حوالي سان ان وقت جي امريڪي صدر ۽ سعودي عرب جي بادشاه جي گفتگو رڪارڊ جو حصو آھي.

4. تجويز ڪيل عرب رياست گهڻن غير لاڳاپيل حصن (غزا، ويسٽ بئنڪ، ۽ گليلي) ۾ ورهايل هئي، جنهن ڪري اها جاگرافيائي طور تي غير مربوط ۽ اقتصادي طور تي ناقابل عمل هئي.

5. تجويز ڪيل عرب رياست جي سرحدن اندر يهودين جو وڏو تعداد (ان وقت جي يهودي آبادي جو تقريباً 45 سيڪڙو) رهندو، جنهن ڪري هڪ غير مستحڪم آبادي جي صورتحال ۽ مستقبل ۾ تڪرار جو امڪان پيدا ٿيندو.

6. جيتوڻيڪ ٻنهي ڌرين جا يروشلم سان مضبوط مذهبي ۽ تاريخي لاڳاپا هئا، پر عربن شهر ۽ ان جي ڀرپاسي واري علائقي (بشمول بيت لحم) کي هڪ خاص بين الاقوامي راڄ هيٺ رکڻ تي اعتراض ڪيو، جنهن ڪري ان کي تجويز ڪيل عرب رياست کان الڳ ڪيو ويو

7. هن منصوبي کي بيروني طاقتن پاران مڙهيو ويو فيصلو سمجهيو ويو بغير اتي رهندڙ اڪثريتي آبادي جي رضامندي جي.

خلاصو: عربن هن منصوبي کي ان ڪري رد ڪري ڇڏيو جو انهن ان کي پنهنجي وطن جي ناجائز ورهاست سمجهيو، جنهن ۾ اقليتي آبادي کي گهڻي زمين ڏني وئي، عرب اڪثريت جي خوداختياري جي حقن جي ڀڃڪڙي ڪئي وئي، ۽ هڪ غير مستحڪم عرب رياست قائم ڪئي وئي، جنهن سان گڏ يهودي رياست قائم ڪئي وئي، جنهن کي اهي عرب علائقو سمجهن ٿا. انهن جو خيال هو ته فلسطين جو پورو علائقو هڪ آزاد عرب رياست بڻجڻ گهرجي.

شاھد حسين.

اڪثر بحث ۾ ھڪ مدو اٿاريو ويندو آھي تہ اتر ڪوريا پنھنجو ائٽمي پروگرام بين الاقوامي قانونن جي دٻاء ۽ معاشي پابندين ھوندي بہ آساني سان مڪمل ڪيو پر ايران جو ايٽمي پروگرام ھن وقت بہ نہ صرف اڻ پورو آھي پر شديد دٻاء ھيٺ آھي.
آخر ان جا ڪھڙا سبب آھن؟
اڄ جي ھن پوسٽ ۾ ان سوال جو جواب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي آهي.

1. اتر ڪوريا کي چين جي حمايت ملي، جنهن بين الاقوامي پابندين جي اثر کي ڪمزور ڪيون. ايران کي ايتري طاقتور حمايت ان جي اتحادين (روس ۽ چين) طرفان نه ملي.

2. اتر ڪوريا 1980ع ۾ ئي ايٽمي هٿيار ٺاھڻ شروع ڪري ڇڏيا، جڏهن عالمي نگراني ڪنهن قدر گهٽ هئي. ايران جو پروگرام ڊگهي وقت کانپوءِ شروع ٿيو ۽ کيس ڏاڍيون پابنديون ڀوڳڻيون پيون.

3. اتر ڪوريا پھريان فوج واري پاليسي تي عمل ڪندي پنهنجي بجيٽ جو لڳ ڀڳ 25 سيڪڙو ايٽمي پروگرام جي حوالي ڪيو. ان جي ابتڙ ايران ھڪ تہ مالي حوالي سان غير مستحڪم رھيو آھي ۽ ٻيو تہ پنهنجي محدود وسيلن جي باوجود ھو خطي ۾ پنھجن پراڪسيز جو نيٽ ورڪ ھلائي ٿو. اھو عمل ايران جو خطي ۾ اثر و رسوخ تہ وڌائي ٿو پر ان جي مالي معاملن تي بہ پريشر وجهي ٿو.

4. ايران تي P5+1 (آمريڪا، برطانيه، فرانس، چين، روس + جرمني) جو گڏيل دٻاءُ آھي تہ ھو پنھنجي ايٽمي پروگرام تان ھٿ کڻي. اتر ڪوريا تي صرف پابنديون لڳايون ويون، پر گڏيل سفارتي ڪوششون نہ ٿيون.

5. اتر ڪوريا جي بند، سرڪاري معیشت ( Closed economy) تي پابنديون گھٽ اثر انداز ٿين ٿيون. ايران جي تيل تي مدار رکندڙ معیشت پابندين کان وڌيڪ متاثر ٿئي ٿي.

6. ايران جا ايٽمي مرڪز اتر ڪوريا جي ڀيٽ ۾ کليل آھن جن تي اس رائيل ۽ آمريڪا آساني حملو ڪري ان کي نقصان پهچائي سگهن ٿا.

سڀ کان اهم ڳالهه ته ايٽمي هٿيار ٺاهڻ ٽيڪنيڪي اھليت کان وڌيڪ سياسي قرباني جو معاملو آهي. اتر ڪوريا پنهنجي عوام کي ڏک ڏئي به پروگرام کي ترجيح ڏني، ايران اڃان تائين اهو قدم نه کڻي سگھيو آھي.

شاھد حسين.

(تصوير AI جي مدد سان ٺاھي وئي آهي).

ھن پوسٽ ۾ ڊيوڊ ڪوريڊور "David's Corridor" جي تصور کي واضع ڪيو ويندو، جيڪو خاص طور تي عالمي سياست ۽ فوجي حڪمت عملين جي حوالي سان بحث ۾ اچي ٿو.

ڊيوڊ ڪوريڊور David's Corridor ڇا آھي؟
ڊيوڊ ڪوريڊور جو اصطلاح گهڻو ڪري اسرائيل جي هڪ فوجي ۽ سياسي حڪمت عملي جي حوالي سان استعمال ٿيندو آهي. هي تصور، جنهن کي David Corridor پڻ سڏيو وڃي ٿو، عرب، ايراني، ۽ ترڪي ميڊيا ۾ بحث جو موضوع آهي.

ھي هڪ مفروضي تي ٻڌل زميني رستو قرار ڏنو ويو آهي جيڪو اسرائيل جي قبضي هيٺ ڏکڻ شام جي گولان هائيٽس کان شروع ٿي، شام جي علائقي مان گذري، يوفريٽس درياهه يعني درياھہ فرات ۽ ممڪن طور تي عراق جي ڪردستان علائقي تائين پهچي ٿو.

تجزيي نگارن موجب، هن رستي جو مقصد اسرائيل ۽ آمريڪا جي مفادن کي پورو ڪرڻ آهي. هن جا ممڪن مقصد هيٺيان آهن:

1. ايراني اثر کي گهٽائڻ: هي رستو ايران جي ان اهم زميني رستي کي ٽوڙيندو جيڪو هو پنهنجي اتحادين، جهڙوڪ لبنان جي حزب الله، کي سامان پهچائڻ لاءِ استعمال ڪندو آهي.

2. سرحدون محفوظ ڪرڻ: هي رستو هڪ "بفر زون" ٺاهيندو جيڪو اسرائيل جي اترين ۽ اوڀرين سرحدن تي سيڪيورٽي وڌائيندو.

3. اتحادين سان رابطو: هي رستو اسرائيل ۽ شام ۽ عراق جي ڪردستان علائقن جي وچ ۾ هڪ جسماني رابطو قائم ڪندو.

4. گريٽر اسرائيل جي خواب کي پورو ڪرڻ: ڪجهه نقاد هن تصور کي بائبل جي "عظيم اسرائيل" جي خيال سان ڳنڍين ٿا، جنهن جون سرحدون نيل کان يوفريٽس تائين پهچن ٿيون.

اهو ياد رکڻ ضروري آهي ته ڊيوڊ ڪوريڊور David's Corridor هڪ سرڪاري يا تسليم ٿيل منصوبو ناهي. هي تصور خطي ۾ ڇڪتاڻ واري صورتحال پيدا ڪرڻ جي سگھہ رکي ٿو ڇو تہ وچ اوڀر جا ملڪ ھن تڪراري منصوبي جي ھر صورت مخالف ڪندا.

شاھد حسين.