نقابت الاشراف العباسیه پاکستان

جد امجد خاندان عباسیه هاشمیه در شمال پاکستان – سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌ شاه العباسي الهاشمي: شخصیتی تاریخی و روحانی*

*آمدن بنو‌عباس به همراهی محمود غزنوی به هندوستان و کشمیر در سال ۱۰۱۶ میلادی*

سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌ شاه العباسی الهاشمی، معروف به «سردار ضراب‌خان عباسی»، در دوران خلافت خلیفه عباسی، القادر بالله، به همراهی سلطان محمود غزنوی در سال ۱۰۱۶ میلادی، جهت انجام مأموریت نظامی از منطقه هراتِ خراسان وارد دهلی در هندوستان گردید. در کتب تاریخ درج است که سلطان محمود غزنوی دو بار در سال‌های ۱۰۱۶ و ۱۰۲۰ میلادی به قلمرو کشمیر لشکرکشی نمود. غیاث‌الدین ضراب‌شاه در دومین لشکرکشی سلطان محمود غزنوی به کشمیر در سال ۱۰۲۰ میلادی، به عنوان سپه سالار و فرمانده قبایل عرب حضور داشت. در منابع تاریخی آمده است که در سال ۱۰۲۰ میلادی، لشکری از قبایل عرب در میان سپاه سلطان محمود غزنوی در این کارزار نظامی شرکت داشتند که به ایالت باستانی کشمیر حمله نمود و فرماندهی این لشکر عربی‌النسلِ بنوعباس را غیاث‌الدین ضراب‌شاه بر عهده داشت.

سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه در سال ۹۹۸ میلادی در استان هراتِ خراسان در دولت غزنوی (منطقه مرزی میان افغانستان و ایران امروزی) چشم به جهان گشود. نام اصلی ایشان «غیاث‌الدین» به معنای «یاری‌رسان دین اسلام» است و به سبب شجاعت، دلاوری و جنگاوری‌اش، به لقب **«ضراب»** مفتخر گردید که به معنای «شکننده و حمله‌کننده سخت» می‌باشد. نام پدر سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه، «طائف‌شاه» بود؛ وی به همراه سبکتگین (پدر محمود غزنوی) از بغدادِ عراق به هراتِ خراسان هجرت نمود و به عنوان فرمانده در لشکر وی منصوب شد و در همان‌جا اقامت گزید. طائف‌شاه چهار پسر داشت به نام‌های: عبدالعزیز، احمد، عباس و غیاث‌الدین، که امروزه نسل و اولاد آنان در کشورهای آسیای میانه (سمرقند و بخارا)، خراسان، افغانستان و شمال پاکستان سکونت دارند.

*مناصب نظامی و استقرار در کشمیر و کهوته*

سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه، کوچک‌ترین فرزند در میان خواهران و برادران خود بود. ایشان از همان دوران کودکی فردی تیزهوش، فرزانه و دارای اخلاق عالی بود و در خانواده‌ای متدین و متوسط پرورش یافت. در سن ۱۶ سالگی، با توجه به استعداد و شایستگی‌های برجسته‌اش، به مقام والای «صوبه‌دار استان هرات در خراسان» (فرمانده کل قوا در منطقه) منصوب شد. ایشان در سال ۱۰۱۶ میلادی برای نخستین بار همراه با محمود غزنوی به شبه‌قاره هند و پاک تشریف فرما شد و در مأموریت‌های نظامی در مناطق حومه‌ای دهلی و اجمیر به عنوان سپه سالار شرکت جسته و دادِ شجاعت داد.
در سال ۱۰۲۰ میلادی، وی در رأس لشکری برای سرکوبی پادشاه ایالت باستانی کشمیر گسیل شد؛ در این نبرد، راجه (پادشاه) کشمیر تن به مصالحه و قرارداد آتش‌بس داد و تحت تأثیر اخلاق و منش والای غیاث‌الدین، یکی از دختران خود را به عقد ازدواج ایشان درآورد. همچنین ملک و اراضی وسیعی را در قلمرو کشمیر به عنوان جاگیر (سیورغال) و امتیازات ویژه به وی اعطا کرد. در سال ۱۰۲۱ میلادی، از سوی سلطان محمود غزنوی، ایشان به عنوان نایب‌الحکومه و صوبه‌دار اعلی (استاندار کل) مناطق فتح‌شده غزنوی در کشمیر و مرزهای همجوار آن منصوب گردید؛ این قلمرو وسیع از «کهوته» امروزی در خطه راولپندی آغاز شده و تا پونچھ کشمیر و مانسهره در منطقه هزاره امتداد می‌یافت.
ایشان پس از مدتی اقامت در سرینگرِ کشمیر، در روستای «ضراب‌کوت» (که امروزه به دراب‌کوت معروف است) واقع در منطقه کهوته (ضلع راولپندی، پاکستان) اقامت گزید و سکونت دائمی اختیار نمود. آرامگاه شریف ایشان نیز در همین روستای کهوته واقع شده و زیارتگاه عام و خاص است. هرچند که در ۱۶ کتاب معتبر و کهن تاریخی، آمدن سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه در رکاب سلطان محمود غزنوی به اثبات رسیده است، اما باید دانست که ایشان مظهر غیرت، حمیت، اخلاق، جرأت و جوانمردی بود؛ چنان‌که دشمنان غیرمسلمان نیز در میدان نبرد سر تعظیم در برابر اخلاق و شجاعت وی فرود آوردند و پادشاه وقت، دختر نیک‌سرشت خود را به عقد این جوان عربی‌النسل درآورد و بخش وسیعی از ایالت خود را به عنوان هدیه به وی بخشید.

*مستندات و روایات کتب تاریخی*

در منابع تاریخی از جمله کتاب **«مرآة السلاطین فی سیر المتاخرین»** (سال انتشار ۱۸۳۶ میلادی، جلد اول) و **«آئینه قریش»** (۱۹۱۶ میلادی، اثر سردار محمد اکرم خان عباسی) درج گردیده است که در عصر محمود غزنوی، ضراب‌خان در مقام بلند صوبه‌دار (فرمانده کل قوا) در استان هراتِ خراسان مأمور بود. وی در جریان یک مأموریت نظامی وارد کشمیر شد و پس از ازدواج با دختر شاه کشمیر، در همان خطه اقامت گزید.

در کتاب **«تاریخ طاهری»** (نگاشته‌شده در سال ۱۶۰۰ میلادی) آمده است که رهبری قبایل عرب را جوانی از بنو‌عباس به نام ضراب‌خان بر عهده داشت که مادرش ترک‌تبار بود؛ این لشکر عربی در سپاه محمود غزنوی حضور داشت و این واقعه مربوط به حمله دوم به کشمیر در سال ۱۰۲۰ میلادی است. افزون بر این، در **«تاریخ عباسیه»**، مؤلف به نقل از کتاب تاریخی **«هبیرة العرب»** تفصیل این واقعه را چنین نگاشته است که در زمان حمله دوم سلطان محمود غزنوی به کشمیر، جوانی از قبیله عربی قریش فرماندهی قبایل عرب را بر عهده داشت و بر ایالت باج‌گزار کشمیر حمله‌ور شد. در کتاب **«تاریخ موسم بهار»** (جلد سوم) مکتوب است که آن جوان عربی‌النسل بر منطقه «پنجاڑ» (حومه کهوته، ضلع راولپندی امروزی) مسلط گردید و راجه (فرماندار محلی) قلعه را رها کرده و به «کشتوار» (منطقه‌ای در شرق کشمیر اشغالی امروزی) گریخت.

قدیمی‌ترین کتاب درباره تاریخ کشمیر، **«راج ترنگنی»** نام دارد که توسط پندت کلهن در سال ۱۱۶۰ میلادی به زبان سانسکریت نگاشته شده است. در ترنگ (فصل) هفتم، صفحه ۵۸۰ این کتاب، نه تنها به حمله لشکر محمود غزنوی به ایالت کشمیر اشاره شده، بلکه از بهادر بودن و شجاعت سپهسالار جوان آن نیز یاد گردیده است. مؤلف در صفحه ۵۸۰ آورده است که در میان سال‌های ۱۰۱۰ تا ۱۰۲۰ میلادی در دوران حکومت راجه سنگرام در کشمیر، هنگامی که ارتش محمود غزنوی به کشمیر حمله کرد و در سپیده‌دم نبردی سهمگین درگرفت، سپهسالار ارتش محمود غزنوی که جوانی ورزیده و مسلط به فنون جنگی بود، پرشور و پرانرژی وارد میدان شد؛ در پی حملات او، ارتش شاهی فوراً تارومار گردید و با وجود مقاومت بقایای سپاه، آنان دچار شکست سنگینی شده و مجبور به فرار از میدان جنگ شدند.

در کتاب **«تاریخ کشمیر»** اثر محمد امین پندت (فصل نهم) آمده است که محمود غزنوی در دوره حکومت راجه سنگرام راج (بین سال‌های ۱۰۰۱ تا ۱۰۲۱ میلادی) به کشمیر حمله نمود و در منطقه کوه سلیمان در محل یک معبد، نماز ظهر را اقامه کرد و شمار زیادی از مردم را به دین اسلام مشرف ساخت. وی به مدت یک ماه و نه روز در کشمیر اقامت داشت و سپس به غزنی بازگشت. همچنین در کتاب **«کشمیر»** تألیف دکتر صوفی غلام محی‌الدین، این دیدگاه مطرح شده است که در عهد راجه سنگرام، محمود غزنوی به کشمیر حمله کرد و ارتش راجه شکست خورد، اما به دلیل شرایط سخت اقلیمی و راه‌های صعب‌العبور، محمود غزنوی نتوانست کل ایالت را به طور کامل تصرف کند و بازگشت.

*شجره‌نامه شریف و اصالت عباسی*

در میان معتبرترین کتب مربوط به تاریخ قبایل بنو‌عباس در شبه‌قاره، آثار مفتی نجم‌الدین سمرقندی و مفتی رکن‌الدین سمرقندی که در قرن هجدهم میلادی نگاشته شده‌اند، جایگاه ویژه‌ای دارند. مفتی نجم‌الدین سمرقندی در اثر خود به نام **«عباسیان هند»** (سال انتشار ۱۸۱۹ میلادی) می‌نویسد که غیاث‌الدین ضراب‌شاه معروف به ضراب‌خان، در خلال مأموریت نظامی محمود غزنوی به دهلی در هندوستان آمد و فرماندهی لشکر عرب غزنوی به وی سپرده شده بود.
وی در این کتاب می‌افزاید که مورخ هندوستانی، «اجت ناگ»، در کتاب خود **«تاریخ دهلی»** (صفحه ۱۲۶) نگاشته است: هنگامی که محمود غزنوی از افغانستان به هندوستان حمله کرد، نایب لشکر عرب جوانی به نام «غیاث‌الدین عبیدی» بود؛ این جوان بسیار شجاع و جنگجو بود و همانند شیری که به گله گوسفندان حمله می‌برد، بر لشکر دشمن می‌تاخت. به همین جهت او را **«ضراب»** (به معنای پرصلابت‌ترین و ضارب‌ترین شیر عرب) می‌نامیدند. نسب این جوان به عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب (فرزند حضرت عباس بن عبدالمطلب رض) می‌رسد و او از خاندان بنو‌عباس بود. در روایتی دیگر آمده است که واژه «ضراب» از ریشه عربی «ضرب» گرفته شده و به معنای «بسیار ضربه زننده و درهم‌کوبنده» است. به سبب حملات سهمگین بر لشکر دشمنان و جنگاوری بی‌نظیرش، لقب «ضراب‌شاه» به وی عطا شد. همچنین در زبان عربی، ضراب به شیری اطلاق می‌شود که صولتی شدید در شکار دارد. وجود پسوند **«عبیدی»** در نام ایشان ثابت می‌کند که وی از نسل عبیدالله بن عباس بوده و شجره‌نسب او به «سعید بن محمد بن عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب رض» متصل می‌گردد. این امر در کتب بنیادی و مشهور انساب عرب مانند: **«جذوة الاقتباس فی نسب بنو عباس»**، **«مشجرات الزکیه فی انساب بنی هاشم»** و کتاب **«بنو هاشم»** اثر شیخ حسن الحسینی به ثبت رسیده است. سلسله نسب ایشان در پشت سیزدهم به عموی گرامی پیامبر اکرم (ص)، یعنی سیدنا عباس بن عبدالمطلب رضی‌الله‌عنه متصل می‌شود.

شجره‌نامه سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه به شرح زیر است:
> **سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه (ملقب به ضراب‌خان) بن طائف‌شاه بن الشریف نوح بن الشریف عباس بن الشریف رفیع بن الشریف فضل بن الشریف اسحاق بن الشریف عادل بن الشریف یافث بن الشریف سعید بن الشریف محمد بن السیدنا عبیدالله بن السیدنا عباس بن السیدنا عبدالمطلب بن السیدنا هاشم**

> *[به حواله و استناد: عباسیان هند اثر مفتی نجم‌الدین سمرقندی (۱۸۱۹ م)، انساب ظفرآباد اعظم‌گره جونپور هندوستان (۱۷۷۵ م)، جذوة الاقتباس فی نسب بنو عباس، بنو هاشم از دکتر شیخ حسن الحسینی، و مشجرات الزکیه فی انساب بنی هاشم]*

*رد روایات غیرمستند و تداوم نسل در شمال پاکستان*

مفتی نجم‌الدین سمرقندی در صفحه ۳۸ کتاب **«عباسیان هند»** (۱۸۱۹ میلادی) می‌نویسد: برخی از مورخان نگاشته‌اند که غیاث‌الدین ضراب‌شاه از اولاد عبیدالله بن عباس بوده و به همین دلیل «عبیدی» نامیده شده است؛ در حالی که برخی دیگر مدعی شده‌اند وی از نسل عبدالله السفاح (نخستین خلیفه عباسی) و از ذریت عبدالله بن عباس بوده است. سمرقندی تصریح می‌کند که بعضی از وقایع‌نگاران، جد امجدِ وی یعنی «الشریف السعید عباسی» را به جای «محمد بن عبیدالله»، فرزند «محمد بن عبدالله السفاح» دانسته‌اند؛ اما مورخان بزرگ عرب همگی متفق‌القولند که محمد بن عبدالله السفاح بدون اولاد (لاولد) درگذشته و نسل خلیفه ابو‌عباس عبدالله السفاح از طریق او تداوم نیافته است و وی فرزندی به نام سعید نداشته است. این حقیقت در بیش از ۲۶۰ کتاب مرجع و اصیل تاریخ و انساب عرب از جمله: **البلاذری (۸۵۰ میلادی)، تاریخ طبری، انساب الاشراف، جمهرة انساب العرب (۱۰۲۲ میلادی)، الاساس فی انساب بنی عباس، جذوة الاقتباس، بنو هاشم اثر دکتر حسن الحسینی، تاریخ یعقوبی، تاریخ ابن‌حزم و تاریخ الخلفاء اثر امام جلال‌الدین سیوطی (رح)** مکتوب است؛ لذا روایتی که نسب غیاث‌الدین ضراب‌شاه را به عبدالله السفاح پیوند می‌دهد، مخدوش، ساختگی و غیرمستند است.

همچنین در کتاب عباسیان هند آمده است که مولوی لطف‌الله اله آبادی در **«تاریخ اجمیر»** ذکر کرده است: غیاث‌الدین شاه از بنو‌عباس بن عبدالمطلب بود و برای زیارت بارگاه از دهلی به اجمیر آمد. در آنجا حضرت رکن مسند شاه که از سرزمین عرب آمده بود، اقامت داشت و غیاث‌الدین مهمان وی شد. غیاث‌الدین لباسی عربی بر تن و شمشیری بر کمر داشت و جوانی بسیار بارعب، باوقار و خوبرو بود. پس از چند روز اقامت، به فرمان حضرت رکن‌شاه به سوی سرینگرِ کشمیر روانه شد و در آنجا استقرار یافت و اولاد او در منطقه «سلوگن» ساکن هستند. برخی نیز گفته‌اند که وی پس از اقامتی کوتاه در سرینگر، به پونچِ کشمیر رفت؛ جایی که راجه سرینگر به او جاگیر عطا کرده بود.

«الپیال رتن»، مورخ تاریخ کشمیر، در کتاب خود که در سال ۱۷۲۵ میلادی در سرینگر به چاپ رسیده، می‌نویسد که به غیاث‌الدین شاه در منطقه «شالاوجن» (کشمیر تحت کنترل) جاگیر داده شده بود؛ او از بنو‌عباس بود و همراه با لشکر غزنوی از دهلی به سرینگر آمد و این ملک در پونچ از سوی راجه سرینگر به وی بخشیده شد.

مولوی الف‌الدین راجوری کشمیری نیز در کتاب خود **«هجرت کے سفر میں»** می‌نویسد: ما به تواتر شنیده‌ایم که فرماندهی سپاه عرب در ارتش غزنوی بر عهده غیاث‌الدین شاه از نسل بنو‌عباس عرب بود و ایشان با همین سمت وارد سرینگر شد و پس از پیروزی در یک نبرد، جاگیر بزرگی از سوی راجه سرینگر به وی تعلق گرفت.

فرجام و میراث ماندگار
مفتی نجم‌الدین سمرقندی یادآور می‌شود که محب‌الله در کتاب **«ثقافت کشمیر»** (صفحه ۶۸) نگاشته است که ازدواج غیاث‌الدین شاه در خاندان اجدادِ «راجه مل خانِ» کشمیر صورت گرفت و دایی‌های تنها فرزند او، یعنی «اکبر غئی‌خان»، از خاندان «راجه شاخ ملِ» کشمیر بودند. سمرقندی در صفحه ۲۱۱ کتاب عباسیان هند (۱۸۱۹ میلادی) می‌نویسد که از تنها فرزند سپه سالار غیاث‌الدین ضراب‌شاه، یعنی «حضرت غئی محمد اکبر خان عباسی»، ۵ پسر به نام‌های: کنور خان، ثناء ولی خان، سردار خان، سالم خان و مولم خان متولد شدند که جد امجد قبایل عباسیِ **ڈهونڈ (Dhoond)، جسکم (Jaskam)، سراڑه (Sarara)، گهیال (Gheyal) و تنولی (Tanoli)** به شمار می‌روند.

مفتی نجم‌الدین سمرقندی در پایان کتاب خود تأکید می‌کند که اصالت این خاندان به عنوان بنو‌عباس بن عبدالمطلب (رض) قطعی و مصدق است. در میان اولاد غیاث‌الدین ضراب‌شاه، گرایش به دین و مذهب بیش از سایر قبائل دیده می‌شود؛ آنان به نسب خود افتخار می‌کنند، افرادی مهمان‌نواز، غم‌خوار، گشاده‌دل، باحیا و مهربان هستند. لباسی ساده دارند اما بسیار غیور، تندخو در برابر ظلم و در نهایت درجه جنگجو هستند. جد امجد آنان، غیاث‌الدین ضراب‌شاه معروف به ضراب‌خان، همراه با محمود غزنوی از هراتِ خراسان به دهلی آمد و از آنجا به فرمان «عرب کندی» وارد سرینگرِ کشمیر شد. راجه سرینگر در منطقه باستانی پونچ به وی جاگیر عطا کرد و او در همان‌جا سکونت دائمی گزید؛ آرامگاه وی در کهوته واقع شده است و قبایل عباسیِ ساکن در **مری، کهوته، هزاره و آزاد کشمیر** همگی از نسل و اولاد پاک او هستند.

**[نگارش و تحقیق:]**
نقيب الاشراف اسامه علی عباسی
نقیب‌الاشراف عباسیان شمال پاکستان
فاضل و ركن نقابت‌الاشراف العباسیین الهاشمیین عراق
فاضل و ركن نقابت‌الاشراف الحسنیه الکیلانیه عراق
*تألیف اول مقاله: آوریل ۲۰۲۲ میلادی | تألیف دوم: ژانویه ۲۰۲۳ میلادی*

**[تأییدشده و صادره از سوی نهادهای زیر:]**
نقابت‌الاشراف العباسیه پاکستان
اداره نقابت‌الاشراف العباسیین الهاشمیین عراق
اداره نقابت‌الاشراف بنو هاشم عراق
اداره نقابت‌الاشراف الحسنیه الکیلانیه عراق
اداره نقابت‌الاشراف اهل‌بیت هند

#ادمن #صفحه The Arabs of Afghanistan

*اطلاع عام برائے خاندان عباسیہ مری، ہزارہ و آزاد کشمیر*

گزشتہ دو، تین دنوں سے سوشل میڈیا پر فاروق نامی شخص، (موجودہ پتہ بانڈی باقالاں ڈاکخانہ چکار، ضلع ہٹیاں بالا آزاد کشمیر) نے جو سید غلام علی الحسنی کی فیک آئی ڈی سے اپنا مواد شئیر کرتا رہا، مندرجہ بالا شخص نے ڈھونڈ عباسی خاندان کے بزرگان سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ اور ملک عبدالرحمان خان عباسی و ملک قاسم خان عباسی کے متعلق نازیبا الفاظ کا چناؤ کیا جس پر مری و کشمیر کے عباسیوں کی جانب سے شدید ردعمل دیا گیا اور اسکے خلاف ہر فورم پر کاروائی کی گئی۔ بنیادی معلومات میں اس شخص کا تعلق چکار، آزاد کشمیر سے ہے، تعلیمی قابلیت میٹرک تک ہے، مقامی سطح پر نان بائیوں کا کام کرتا ہے، مقامی افراد کے مطابق یہ زہنی طور پر ڈسٹرب شخص ہے، معلومات کے بعد تمام عباسی تنظیموں کے سینئر عہدیداران و انساب و تاریخ پر کام کرنے والے افراد نے اس پر شدید ردعمل کا اظہار کیا اور مختلف پلیٹ فارمز پر اسکے خلاف کاروائی عمل میں لائی گئی، اس ایکشن کے 3 گھنٹے کے اندر ہی ملزم نے اپنے نازیبا الفاظ واپس لیے اور دل آزاری پر معزرت طلب کی۔

ہم دیگر ایسے عناصر جو تاریخ و انساب پر علم کی بجائے تعصبانہ روش اختیار کرتے ہیں انکو فل الفور مطلع کیا جاتا ہے ہیں کہ ہم اپنے انساب، تاریخ و اجداد کی عزت و ناموس پر ہمہ وقت پہرہ دیتے ہیں، ہم ایسے عناصر کا سدباب کرنے کے لیے ہمہ وقت تیار ہیں، کوئی کسی خوش فہمی یا غلط فہمی میں ہرگز نا رہے ورنہ شدید سماجی، سیاسی، عسکری اور تاریخی ردعمل کے لیے تیار رہے！ ！！

*ترجمان نقابت الاشراف العباسیہ پاکستان*

*جدامجد خاندان عباسیه الهاشميه شمالی پاکستان - سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ ایک تاریخی اور روحانی شخصیت*

*محمود غزنوی کے ہمراہ بنو عباس کی ہندوستان و کشمیر آمد بمطابق 1016 عیسوی*

سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ العباسي الهاشمي المعروف سردار ضراب خان عباسی، عباسی خلیفہ القادر بالله کے دور خلافت میں محمود غزنوی کے ہمراہ سن 1016 عیسوی کو علاقہ ہرات، خراسان سے دہلی، ہندوستان بسلسلہ فوجی مہم وارد ہوئے۔ تاریخ کی کتب میں یہ بات درج ملتی ہے کہ سلطان محمود غزنوی نے ریاست کشمیر پر 1016ء اور 1020ء عیسوی کو دو بار حملہ کیا۔ غیاث الدین ضراب شاہ، سلطان محمود غزنوی کے کشمیر پر دوسرے حملے بمطابق 1020ء عیسوی کو عرب قبائل کے سپہ سالار کی حیثیت سے شامل تھے۔ یہ بات تاریخ کی کتب میں درج ملتی ہے کہ 1020ء عیسوی میں سلطان محمود غزنوی کے لشکر میں عرب قبائل کا ایک لشکر اس فوجی مہم میں شامل تھا جس نے قدیم ریاست کشمیر پر حملہ کیا تھا جسکی قیادت عربی النسل بنو عباس کے غیاث الدین ضراب شاہ کررہے تھے۔ سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ کی پیدائش بمطابق 998ء عیسوی کو سلطنت غزنویہ کے صوبہ ہرات، خراسان (موجودہ افغانستان و ایران کا سرحدی علاقہ) میں ہوئی۔ آپکا اصل نام غیاث الدین جسکے معانی ہیں "دین اسلام کا مددگار" اور آپکی جرأت و بہادری کیوجہ سے آپکو *ضراب* کے خطاب سے نوازا گیا جسکے معانی "شدید حملہ کرنے والے" کے ہیں۔ سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ کے والد کا نام طائف شاہ تھا جو کہ محمود غزنوی کے والد سبکتگین کے ہمراہ بغداد، عراق سے ہرات، خراسان چلے آئے اور اسکے فوجی لشکر میں بطور کمانڈر تعینات ہوئے اور خراسان میں ہی آباد ہوئے۔ طائف شاہ کے کل 4 بیٹے تھے جن میں عبدالعزیز، احمد ، عباس اور غیاث الدین شامل ہیں جنکی اولاد وسطی ایشیائی ممالک ثمرقند و بخارا، خراسان، افغانستان اور شمالی پاکستان میں آباد ہے۔

سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ اپنے بہن بھائیوں میں سب سے چھوٹے تھے اور آپ بچپن سے ہی ایک زہین و اعلی اخلاق کے حامل شخص تھے، آپکی پیدائش ایک متوسط اور دینی گھرانے میں ہوئی۔ 16 سال کی عمر میں ہی آپکی قابلیت و صلاحیتوں کو دیکھتے ہوئے آپکو صوبیدار صوبہ ہرات، خراسان (گورنر جنرل آف فورسز) کے بلند مقام پر فائز کیا گیا۔ آپ سن 1016ء عیسوی کو محمود غزنوی کے ہمراہ پہلی بار برصغیر پاک و ہند تشریف لائے اور دہلی اور اجمیر کے مضافاتی علاقوں میں فوجی مہمات میں بطور سپہ سالار شامل رہے اور داد شجاعت وصول کی۔ سن 1020ء عیسوی میں آپکو قدیم ریاست کشمیر کیطرف بادشاہ کی سرکوبی کے لیے بمع لشکر روانہ کیا گیا اور بادشاہ جنگ بندی کے معاہدہ پر راضی ہوا اور آپکے اخلاق و کردار سے متاثر ہوکر اپنی ایک دختر کو بھی آپ سے رشتہ ازدواج میں منسلک کیا اور قدیم ریاست کشمیر میں ایک وسیع و عریض رقبے پر آپکو جاگیر اور مراعات بھی عنایت کی۔ سن 1021ء عیسوی میں آپکو محمود غزنوی کی جانب سے قدیم ریاست کشمیر اور اس سے ملحقہ غزنوی فتح یاب علاقوں کی سرحد کا نگران و صوبیدار اعلی مقرر کیا گیا جن میں موجودہ کہوٹہ، ضلع راولپنڈی سے لیکر بشمول پونچھ کشمیر، مانسہرہ ضلع ہزارہ تک کا ایک وسیع و عریض خطہ و رقبہ جات شامل ہے۔ آپ چند عرصہ سرینگر، کشمیر میں قیام کرنے کے بعد کہوٹہ، ضلع راولپنڈی کے گاؤں ضراب کوٹ موجودہ دراب کوٹ میں آکر آباد ہوئے اور یہیں مستقل سکونت اختیار کی اور آپکا مزار مبارک بھی کہوٹہ کے اسی گاؤں میں مرجع خلائق ہے۔ یوں تو تاریخ کی 16 مستند ترین اور قدیمی کتب میں سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ کی آمد محمود غزنوی رح کے ساتھ ثابت ہے مگر سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ غیرت و حمیت، اخلاق و جرأت، بہادری و جوان مردی کا وہ سرچشمہ حیات تھے جنکے کردار ،اخلاق اور بہادری کو دیکھتے ہوئے میدان حرب میں مدمقابل غیر مسلم دشمن نے بھی انکے آگے اپنا سر تسلیم خم کیا بلکہ اپنی حقیقی دختر نیک کی شادی بھی اس عربی النسل نوجوان سے کی اور اپنی ریاست کے ایک وسیع و عریض رقبے پر آپکو جاگیر بطور تحفہ عنایت بھی کی۔

تاریخی کتب کے حوالے سے مراۃ السلاطین فی سیر المتاخرین سن اشاعت 1836ء جلد اول اور آئینہ قریش 1916ء از سردار محمد اکرم خان عباسی کے تاریخی روایات میں درج ملتا یے کہ محمود غزنوی کے زمانے صوبہ ہرات خراسان میں ضراب خان، صوبیدار صوبہ (گورنر جنرل آف فورسز) کے بلند مقام پر فائر ہوئے۔ ایک فوجی مہم میں انکی آمد کشمیر میں ہوئی اور شاہ کشمیر کی دختر سے رشتہ ازدواج میں منسلک ہونے کیبعد آپ یہیں آباد ہوئے۔

تاریخ طاہری جو کہ سن 1600ء عیسوی کو تحریر کی گئی اس میں درج ہے کہ عرب قبائل کی قیادت بنو عباس سے ایک نوجوان لڑکا ضراب خان کررہا تھا جسکی والدہ ترک تھی، یہ عرب لشکر محمود غزنوی کی فوج میں شامل تھا اور یہ کشمیر پہ دوسرے حملہ بمطابق 1020ء عیسوی کی بات ہے۔ اسکے علاوہ تاریخ عباسیه میں مصنف نے تاریخ کی کتاب ھبیرۃ العرب کے حوالے سے اس واقعے کی تفصیل یوں درج کی ھے کہ سلطان محمود غزنوی کے کشمیر پر دوسرے حملے کے وقت عرب قریش قبیلے سے ایک نوجوان لڑکا تھا جو عرب قبائل کی سپہ سالاری کررہا تھا اور یہ کشمیر کی باجگزار ریاست پر حملہ آور ہوا تھا۔ تاریخ موسم بہار جلد سوم میں یہ لکھا ہے وہ عربی النسل نوجوان پنجاڑ (موجودہ کہوٹہ، ضلع راولپنڈی کا مضافاتی علاقہ) پر قابض ہوگیا تھا اور راجہ قلعہ چھوڑ کر کشتواڑ (موجودہ مقبوضہ کشمیر کا ایک مشرقی ضلع) بھاگ گیا تھا۔

کشمیر کی تاریخ پر سب سے قدیم کتاب راج ترنگنی ہے جسکو پنڈت کلہن نے 1160 عیسوی کو سنسکرت زبان میں لکھا، راج ترنگنی کی ساتویّں ترنگ کے صفحہ نمبر 580 میں محمود غزنوی کے لشکر کا ریاست کشمیر پر حملہ کا تزکرہ درج ملتا ہے وہیں اسکے نوجوان سپہ سالار کی بہادری و شجاعت کا زکر بھی موجود یے۔ راج ترنگنی کی ساتویں ترنگ میں صفحہ نمبر 580 میں مصنف نے لکھا ہے کہ سن 1010ء و 1020ء کے درمیان کشمیر کے راجہ سنگرام کے دور حکومت میں جب محمود غزنوی کی فوج نے کشمیر پر حملہ کیا اور صبح کے وقت گھمسان کا رن جما تو محمود غزنوی کی فوج کا سپہ سالار جو نوجوان لڑکا تھا اور فن حرب سے بخوبی واقف تھا جوش میں بھرا ہوا میدان جنگ میں نکلا جس پر شاہی فوج فورا تتر بتر ہوگئی ہر چند کہ باقی ماندہ فوج نے اسکا مقابلہ کیا مگر انکو شدید حزیمت کا سامنا کرنا پڑنا اور میدان جنگ چھوڑ کر بھاگنا پڑا۔ *تاریخ کشمیر* از محمد امین پنڈت نے اپنی کتاب کے نویں باب میں لکھا ہے کہ کشمیر کے راجہ سنگرام راج کے دور حکومت بمطابق 1001ء تا 1021ء کے درمیان محمود غزنوی کشمیر پر حملہ آور ہوا تھا اور کشمیر میں کوہ سلیمان کے مقام پر جہاں ایک مندر تھا وہاں نماز ظہر ادا کی اور بڑی تعداد میں لوگوں کو مسلمان بنایا۔ اس نے ایک ماہ اور نو دن کشمیر میں قیام کیا اور واپس غزنی روانہ ہوا۔ ڈاکٹر صوفی غلام محی الدین کی کتاب *کشمیر* میں یہ رائے ظاہر کی گئی ہے کہ راجہ سنگرام کے دور میں محمود غزنوی نے کشمیر پر حملہ کیا جس پر راجہ کہ فوج کو شکست کا سامنا کرنا پڑا مگر شدید موسم اور دشوار گزار رستوں کیوجہ سے محمود غزنوی مکمل ریاست کو زیر نا کرسکا اور واپس روانہ ہوا۔

برصغیر پاک و ہند میں آباد قبائل بنو عباس کی تاریخ پر سب سے مستند ترین کتب میں مفتی نجم الدین ثمرقندی اور مفتی رکن الدین ثمرقندی کی تصنیف کردہ کتب کو ممتاز حیثیت سے دیکھا جاتا ہے جو کہ اٹھارویں صدی عیسوی میں تحریر کی گئی، برصغیر پاک و ہند میں آباد خاندان عباسیہ کی تاریخ پر مفتی نجم الدین ثمرقندی رحمت اللہ تعالی علیہ اپنی تصنیف عباسیان ہند سن اشاعت 1819ء میں لکھتے ہیں کہ غیاث الدین ضراب شاہ المعروف ضراب خان، محمود غزنوی رح کی فوجی مہم کے دوران ہندوستان دہلی تشریف لائے۔ محمود غزنوی کے عرب لشکر کی سپہ سالاری غیاث الدین ضراب شاہ کے سپرد تھی۔

تاریخ عباسیان ہند میں مصنف نجم الدین ثمرقندی نے لکھا ہے کہ ہندوستانی تاریخ دان اجت ناگ نے اپنی کتاب تاریخ دہلی کے صفحہ نمبر 126 میں لکھا ہے کہ جب محمود غزنوی افغانستان سے ہندوستان پر حملہ آور ہوا تو عرب لشکر کا نائب غیاث الدین عبیدی نامی نوجوان تھا، یہ نوجوان انتہائی بہادر اور جنگجو تھا۔ یہ دشمن کے لشکر پر ایسے حملہ کرتا تھا جس طرح بکریوں کے ریوڑ پر شیر حملہ آور ہوتا ہے اس وجہ سے اسے *ضراب* کہتے تھے کہ عرب کا سب سے زیادہ مارنے والا شیر اور اس نوجوان کا شجرہ نسب حضرت عباس بن عبدالمطلب رض کے فرزند عبید الله ابن عباس ابن عبدالمطلب رض سے جاملتا ہے اور یہ بنوعباس سے تھا۔

دوسری روایت میں درج ہے کہ *ضراب* کا لفظ عربی لفِظ *ضرب* سے نکلا ہے جسکے معانی ہیں "بہت مارنے والا". دشمنوں کے لشکر پر زبردست حملے اور انتہائی جنگجو ہونے کے سبب سپہ سالار غیاث الدین شاہ کو *ضراب* کا خطاب دیا گیا اور آپ اسی نام سے عوام الناس میں زیادہ مشہور و معروف ہوئے۔ علاوہ ازیں عرب میں ضراب اس شیر کو کہا جاتا ہے جو بہت مارنے والا ہو باویں وجہ غیاث الدین شاہ، ضراب خان کے نام سے زیادہ مشہور و معروف ہوئے۔ آپکے نام کیساتھ ‘عبیدی’ کا لاحقہ سے یہ ثابت ہے کہ آپ عبیدالله ابن عباس کی اولاد سے تھے اور آپ کا شجرہ نسب سعید بن محمد بن عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلب رض سے جاملتا ہے، جسکا اندراج عرب شجرہ جات کی مشہور اور بنیادی کتاب *جذواۃ الاقتباس فی نسب بنو عباس* *مشجرات الزکیه فی انساب بنی ھاشم* اور *بنو ھاشم از شیخ حسن الحسینی* میں درج ملتا ہے۔ آپکا سلسلہ نسب تیرھویں پشت پر جاکر حضور اکرم صلی الله تعالی علیہ وآلہ وسلم کے چچا سیدنا عباس ابن عبدالمطلب رضی اللہ تعالی عنہ سے جاملتا ہے۔ اس حوالے سے غیاث الدین ضراب شاہ المعروف ضراب خان کا شجرہ نسب یہ ہے ：

سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ، لقب ضراب خان ابن طائف شاہ ابن الشریف نوح ابن الشریف عباس ابن الشریف رفیع ابن الشریف فضل ابن الشریف اسحاق ابن الشریف عادل ابن الشریف یافث ابن الشریف سعید ابن الشریف محمد ابن السیدنا عبیدالله ابن السیدنا عباس ابن السیدنا عبدالمطلب ابن السیدنا ھاشم

[ بحواله - عباسیان ہند از مفتی نجم الدین ثمرقندی سن اشاعت 1819ء، انساب ظفرآباد اعظم گڑھ جونپور ہندوستان سن اشاعت 1775ء، جزوۃ الاقتباس فی نسب بنو عباس، بنو ہاشم از الدکتور الشیخ حسن الحسینی، مشجرات الزکیه فی انساب بنی ھاشم ]
_______________________

[ تصدیق و جاری بالنقابت الاشراف العباسيه پاکستان ]

[ تصدیق و جاری ادارہ نقابت الاشراف العباسیین الھاشمیین عراق، ادارہ نقابت الاشراف بنو ہاشم عراق، ادارہ نقابت الاشراف الحسنیه الکیلانیه عراق، ادارہ نقابت الاشراف اھلبیت الھند، انڈیا بسلسلہ شھادت النسب و نقابت نقیب العباسیین اسامه علی عباسی ]
________________________

مفتی نجم الدین ثمرقندی نے عباسیان ہند 1819ء میں صفحہ نمبر 38 میں یہ لکھا ہے کہ بعض مؤرخین نے لکھا ہے کہ غیاث الدین ضراب شاہ، حضرت عباس رض کے فرزند عبیدالله ابن عباس کی اولاد سے تھے تبھی انکے نام کیساتھ عبیدی درج ہے جبکہ بعض کہتے ہیں کہ غیاث الدین ضراب شاہ، پہلے عباسی خلیفہ عبدالله السفاح کی نسل سے سیدنا عباس کے فرزند عبدالله ابن عباس کی زریت میں سے تھے۔ مفتی نجم الدین ثمرقندی لکھتے ہیں کہ بعض مؤرخین نے سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ کے جدامجد الشریف السعید عباسی کو محمد بن عبیدالله کی بجائے محمد بن عبدالله السفاح کا بیٹا لکھا اور کہا کہ غیاث الدین ضراب شاہ، محمد بن عبداللہ السفاح کی نسل سے حضرت عباس کے فرزند حضرت عبدالله ابن عباس رض کی اولاد سے تھے جبکہ عرب مؤرخین نے یہ لکھا ہے کہ عبداللہ السفاح کا حقیقی بیٹا محمد بن عبدالله السفاح لاولد گزرا ہے، جسکی وجہ سے ابو عباس عبدالله السفاح کی نسل نہیں چلی اور اسکا سعید نام کا کوئی بیٹا یا پوتا نہیں تھا۔ اس حوالے سے عرب تاریخ کی مشہور اور بنیادی کتب البلازری 850ء عیسوی، تاریخ طبری، الانساب الاشراف، جمہرات الانساب العرب 1022ء، الاساس فی انساب بنی عباس، جزواۃ الاقتباس، بنو ہاشم از الدکتور حسن الحسینی، تاریخ یعقوبی، تاریخ ابن حزم، تاریخ الخلفاء از امام جلال الدین سیوطی رح اور قریبا 260 عرب کتب میں یہ بات درج ملتی ہے کہ پہلے عباسی خلیفہ ابو عباس عبدالله السفاح کا حقیقی بیٹا محمد بن عبدالله سفاح لاولد گزرا ہے جسکی وجہ سے عبداللہ السفاح کی نسل نہیں چلی۔ اس حوالے سے غیاث الدین ضراب شاہ سے منسوب عبدالله السفاح کی روایت من گھڑت اور غیر مستند ہے۔

اسکے علاوہ عباسیان ہند میں مفتی نجم الدین ثمرقندی مزید بیان کرتے ہیں کہ تاریخ اجمیر میں مولوی لطف الله اله آبادی نے لکھا ہے غیاث الدین شاہ، بنو عباس ابن عبدالمطلب سے تھے۔ دہلی سے اجمیر حاظری دربار کے لیے آئے تھے۔ وہاں حضرت رکن مسند شاہ عرب سے تشریف لائے ہوئے تھے تو غیاث الدین انہی کے ہاں مہمان ٹھہرے۔ غیاث الدین کا لباس عربی تھا، کمر میں تلوار تھی جیسے مجاہد ہو، بڑا بارعب و خوبرو نوجوان تھا۔ چند دن ٹھہرنے کے بعد حضرت رکن شاہ کے حکم پر سرینگر، کشمیر گیا اور وہیں قیام کیا، سلوگن میں اسکی اولاد آباد ہے۔ بعض کہتے ہیں کہ سرینگر تھوڑے عرصہ قیام کے بعد وہ پونچھ کشمیر چلا گیا جہاں سرینگر کے راجہ نے اسے جاگیر عطا کی تھی۔

تاریخ کشمیر کے مصنف الپیال رتن لکھتے ہیں کہ غیاث الدین شاہ کو شالاوجن، مقبوضہ کشمیر میں جاگیر دی گئی تھی اور یہ بنو عباس سے تھا اور غزنوی لشکر کیساتھ دہلی سے سرینگر آیا تب اسکو پونچھ میں یہ جاگیر سرینگر کے راجہ نے دی تھی۔ الپیال رتن کی یہ کتب 1725ء عیسوی میں سرینگر کشمیر سے شائع ہوئی تھی۔

مولوی الف دین راجوری کشمیری اپنی کتاب ہجرت کے سفر میں یہ لکھتے ہیں کہ ہم یہ بات تواتر سے سنتے آرہے ہیں کہ غزنوی لشکر میں عرب لشکر کی سپاہ گری عربی بنو عباس کی نسل سے غیاث الدین شاہ کے پاس تھی اور اس لشکر کی سپاہ گری کرتے ہوئے وہ سرینگر کشمیر آئے تھے جہاں ایک معرکے میں کامیابی کے بعد انہیں سرینگر کے راجہ کی طرف سے کافی جاگیر عطا کی گئی تھی۔

مفتی نجم الدین ثمرقندی بیان کرتے ہیں کہ ثقافت کشمیر از محب اللہ نے صفحہ نمبر 68 میں لکھا ہے کہ غیاث الدین شاہ کی شادی کشمیر کے راجہ مل خان کے آباؤاجداد کے خاندان میں ہوئی اور اسکے اکلوتے فرزند اکبر غئی خان کا نھنیال کشمیر کے راجہ شاخ مل کا خاندان تھا۔ عباسیان ہند 1819ء میں مصنف نجم الدین ثمرقندی نے صفحہ نمبر 211 میں لکھا ہے کہ سپہ سالار غیاث الدین ضراب شاہ کے اکلوتے فرزند حضرت غئی محمد اکبر خان عباسی کے ہاں 5 بیٹے کنور خان، ثناء ولی خان، سردار خان، سالم خان اور مولم خان ہوئے جو کہ ڈھونڈ، جسکم، سراڑہ، گہیال اور تنولی عباسی قبائل کے جدامجد ہیں۔

مفتی نجم الدین ثمرقندی اپنی کتاب عباسیان ہند 1819ء میں مزید لکھتے ہیں کہ یہ بات مصدقہ ہے کہ یہ بنو عباس ابن عبدالمطلب رض ہی ہیں۔ غیاث الدین ضراب شاہ کی اولاد میں مذہب کا رجحان دیگر قبائل سے زیادہ ہے، یہ اپنے نسب پر فخر کرتے ہیں۔ مہمان نواز، غم خوار ، کشادہ دل اور حیا کرنے والے ہیں۔ یہ شفیق اور مہربان ہیں۔ سادہ لباس ہیں مگر غیرت مند، غصے کے تیز اور انتہا کے جنگجو ہیں۔ انکا جدامجد غیاث الدین ضراب شاہ المعروف ضراب خان، محمود غزنوی کے ہمراہ ھرات، خراسان سے دہلی، ہندوستان آیا اور دہلی سے سرینگر، کشمیر عرب کندی کے حکم پر وارد ہوا۔ سرینگر کے راجہ نے اسے قدیمی پونچھ، کشمیر میں جاگیر عطا کی تھی اور اس نے وہیں مستقل سکونت اختیار کی اور اسکی قبر کہوٹہ میں واقع ہے۔ مری، کہوٹہ، ہزارہ، آزاد کشمیر میں آباد عباسی اسی کی اولاد ہیں۔
_____________________

*تحریر و تحقیق*
اسامه علی عباسی
نقیب الاشراف العباسیین شمالی پاکستان
فاضل نقابت الاشراف العباسیین الھاشمیین عراق
فاضل نقابت الاشراف الحسنیه الکیلانیه عراق
آرٹیکل تالیف اول بالتاریخ اپریل 2022ء
تالیف دوم بالتاریخ جنوری 2023ء
______________________

*تصدیق بسلسلہ ادارہ جات و زیراہتمام*
ادارہ تحقیق الانساب ملت عباسیه پاکستان
ادارہ نقابت الاشراف العباسیه پاکستان
ادارہ انساب الاشراف بنو عباس پاکستان
زیر اہتمام انجمن ملت عباسیه پاکستان

سوشل میڈیا صارفین متوجہ ہوں！

مدعی پر بے بنیاد، جھوٹے اور من گھڑت الزامات لگانے، سوشل میڈیا پر پروپیگنڈہ کرنے اور مختلف وٹس آپ گروپز اور فیس بک گروپز میں انتشاری مواد پر سول اور فوجداری کارروائی اور 30 لاکھ روپے ہرجانہ کا مطالبہ کیا جاسکتا ہے ہے۔ مزید لیگل نوٹس فوری طور پر مندرجہ ذیل قوانین کے مطابق دیا جاسکتا ہے۔

1) سیکشن 3، 4 اور 20 Defamation Ordinance 2002 کے تحت کاروائی
2) سیکشن 499 اور سیکشن 500 PAKISTAN Penal Code 1860 کے تحت کریمنل کاروائی
3) سیکشن 20 The Prevention of Electronic Crimes Act 2016 کے تحت FIR کی درخواست
4) آرٹیکل 9 اور 14 Constitution of Pakistan 1973 کے تحت کیس
5) سوشل میڈیا PECA Act 2016 - 2025 قانون کے تحت قانونی کاروائی

نقیب الاشراف اسامہ علی عباسی کی عربی زبان میں خاندان عباسیہ مری، ہزارہ و کشمیر پر لکھے جانے والے کتابچے "العباسییوں فی الشمال الباکستان" سے ماخوذ چند اوراق

Download or Read Online:

noor-book.com/en/xybn1rw

https://www.scribd.com/document/676063728/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%83%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%8A

https://archive.org/details/20230921_20230921_1744/page/76/mode/2up